Oudste tekening op steen ontdekt

ROTTERDAM, 18 SEPT. In het Limburgse St. Odiliënberg is vorige week dinsdag een stenen werktuig gevonden met daarop de oudste tekening die tot nu toe op Nederlandse bodem is aangetroffen. Hij is te midden van vuurstenen gevonden door archeologen van de Rijksuniversiteit Leiden en het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden. De vindplaats was een 12.000 jaar oud cirkelvormig oud kampje van jagers. De platte steen is ongeveer 9 bij 5 centimeter groot.

Het gaat om het gearceerde driehoekige vlak middenonder. De kras en de veeg bovenin zijn het gevolg van een recente beschadiging, veroorzaakt door een ijzeren ploeg. De plaats van de opgraving is in de vorige eeuw ontgonnen en de archeologische laag ligt dicht aan de oppervlakte.

“Normaal vind je alleen maar afval uit de steentijd”, zei vanmorgen de Leidse archeoloog Leo Verhart, die de leiding heeft over de opgraving, “maar dit is echt een gravering die met een bepaalde intentie is aangebracht. Dat maakt je veel bewuster van het feit dat die mensen zo lang geleden hebben geleefd.”

Wat de intentie van de tekening is geweest, is moeilijk vast te stellen, ook al omdat de steen niet meer volledig is. Verhart denkt dat de steen gebroken is door de ploeg, en hoopt daarom dat het andere stuk nog zal worden gevonden. Het gearceerde driehoekje zou onderdeel van een tent kunnen zijn, aldus Verhart. Maar even goed kan de driehoek een seksuele betekenis hebben. Prehistorische tekeningen van driehoeken worden vaak geïnterpreteerd als afbeeldingen van de vrouwelijke schaamstreek.

De steen zelf is een zogenaamde 'klopsteen' van verkiezeld zandsteen, die werd gebruikt om vuurstenen te bewerken. Wereldwijd gezien is de Nederlandse tekening niet extreem oud. De oudste artistieke vondsten, meestal uit Frankrijk, zijn ongeveer 40.000 jaar oud. De beroemde rotstekeningen van Lascaux zijn 15.000 jaar oud, maar er zijn ook ongelooflijk fraaie muurschilderingen gevonden van 30.000 jaar oud (Chauvet).

De steen is tot en met zondag in het Leidse museum te zien en wordt daarna nog korte tijd tentoongesteld in het Roerstreek museum in St. Odiliënberg.