Miden-Oosten (2)

Het artikel van Michael Stein 'Gevaar van oorlog in Libanon groeit' (NRC Handelsblad, 5 september) behoeft enkele aanvullingen. De gematigde sji'ietische Amal in Zuid-Libanon zag in 1982 met groot genoegen de PLO uit zijn gebied verdreven worden en nam niet - zoals Stein zegt - (met de Hezbollah) de plaats in van de PLO in zijn strijd tegen Israel.

De oprichting van de fundamentalistische Hezbollah was een rechtstreeks gevolg van Sharons Libanoninvasie. Twee dagen na die inval arriveerden vele honderden revolutionaire gardisten uit Iran. Zij gingen niet naar het front, maar begonnen de revolutie te prediken in de Bekaa-vallei. De Hezbollah stond op en werd later berucht door vele bomaanslagen en gijzelingen in Beiroet.

Israel begon in 1983 met een stapsgewijze terugtocht. De laatste stap, het in 1985 verlaten van de veiligheidszone, werd niet gezet. De Libanezen werd zo een legitiem handvat aangereikt om tegen hun bezetters te gaan strijden. Eerst jaren later, na de langzame afbouw van de Libanese burgeroorlog, nam de Hezbollah daarin het voortouw.

Stein stelt, dat er nu in feite drie opties zijn: zich zonder afspraken eenzijdig terugtrekken, gewoon blijven en de verliezen incasseren of een nieuwe grootscheepse aanval op Libanon lanceren. Er is nog een vierde optie: aansluiting zoeken bij de structurele oplossing, waar Rabin in 1985 al dichtbij was. Volledige teruggave van de Golan stond daarin centraal. Moshe Dayan legt volgens een in april openbaar gemaakt oud interview de schuld (uit landhonger) voor bijna alle aan de oorlog van 1967 voorafgaande incidenten bij Israel.

Alle insiders in Israel, Syrië en de VS (en VN-waarnemers uit die jaren, zoals ik) kennen die voorgeschiedenis. Zij weten, dat vroeg of laat de Golan behoort te worden teruggegeven. Gekoppeld aan een gelijktijdige terugtocht uit Zuid-Libanon, aan een rechtvaardige waterverdeling en aan veiligheidsgaranties van de VS voor de betrokken landen komt dan een algehele vrede binnen handbereik.