Kok pareert kritiek van CDA: paars luiert niet

DEN HAAG, 18 SEPT. Premier Kok verwerpt de kritiek van CDA-leider De Hoop Scheffer dat het paarse kabinet “luiert in de zon”. Dat bleek vanmorgen tijdens de algemene politieke beschouwingen. Gisteren zei De Hoop Scheffer dat het kabinet het relatief gunstige economische klimaat had moeten gebruiken om het financieringstekort verder terug te brengen.

“U betwist onze keuze, dat mag”, zei Kok vanmorgen tegen De Hoop Scheffer. Maar paars luiert niet: “Geen sur place, maar heldere keuzes voor de toekomst”, aldus Kok. “We kunnen ons niet permitteren tijd verloren te laten gaan voor vernieuwing.”

De regeringsfracties PvdA, VVD en D66 gaan ervan uit dat het kabinet wel extra geld gaat uittrekken voor verzorgingstehuizen, justitie, taalles voor migranten, en de wachtlijst voor gezinsvoogden. De uitgaven van het rijk zouden daardoor volgend jaar met ongeveer 200 miljoen gulden stijgen in vergelijking met de plannen die het kabinet op Prinsjesdag heeft gepresenteerd.

De algemene beschouwingen worden gevoerd met meer dan een half oog naar de verkiezingen van mei volgend jaar. De Hoop Scheffer liet gisteren elk van de drie coalitiepartijen uitspreken dat zij geen 'negatieve gevoelens' jegens het CDA hebben. De PvdA nam het op voor de minima en zag “goede mogelijkheden” voor verhoging van het minimumloon. In een reactie wilde Kok zich vanmorgen daarover niet uitlaten. D66 kwam met een tienjarenplan voor het onderwijs. De VVD wierp zich op als beschermer van de werkgelegenheid en bepleitte dat de geluidsnormen bij Schiphol daarom “flexibel” moeten worden toegepast.

Vooral dat laatste stuitte op ongeloof bij de Kamer. “U nodigt het kabinet uit tot het voeren van een gedoogbeleid”, constateerde Wolffensperger (D66). En “gedogen is mogen”, wist Van Dijke (RPF), die verdere aantasting van het milieu vreesde. Allemaal waar, erkende Bolkestein. Maar: “De milieuhinder die nu wordt ondergaan op Schiphol weegt niet op tegen de werkgelegenheidsbelangen.” GroenLinks bracht in herinnering dat in het debat over de Turkse familie Gümüs de VVD juist zo had gehamerd op consequente toepassing van regels. Het CDA vond de VVD “inconsequent”.

Pagina 2: PvdA tegenover VVD over hoger minumumloon

Over het minimumloon zei PvdA-fractievoorzitter Wallage, dat hij “goede mogelijkheden” ziet om het in een volgende kabinetsperiode te verhogen. Hij gaat daarbij uit van twee voorwaarden: een gestage economische groei en het moet financieel aantrekkelijk blijven om vanuit een uitkering aan het werk te gaan. De VVD wil het minimumloon op termijn juist afschaffen. Bolkestein voorspelde Wallage dat het onderwerp een verkiezingsthema wordt. “Wij ontmoeten elkaar binnen een jaar.”

Hoewel de sociale uitkeringen zijn gekoppeld aan het minimumloon, blijven ze achter bij de koopkracht van de werkenden als de laatsten er door periodieken en promotie 'extra' op vooruitgaan. Wallage wees er op dat de Sociaal-Economische Raad (SER) volgens de wet iedere vier jaar moet beoordelen of het niveau van het minimumloon aangepast dient te worden. “Ik wil slechts dat de wet wordt toegepast.”

Premier Kok wilde zich vanmorgen niet uitlaten over een eventuele verhoging van het minimumloon. Hij wil eerst het advies van “de verstandige SER” afwachten. Hij plaatste wel de kanttekening dat er zeer goede argumenten moeten zijn om het minimumloon te verhogen, omdat het beleid van het kabinet er juist op is gericht om de arbeidskosten te verlagen.

De PvdA-fractie onderstreepte gisteren verder dat mensen met de hoogste inkomens in onvoldoende mate bijdragen aan de belastingopbrengsten. Wallage wilde dat in het belastingstelsel voor de volgende eeuw, waar minister Zalm en zijn staatssecretaris Vermeend op dit moment aan werken, de verschillen tussen de hoogste en laagste inkomens “eerder kleiner dan groter worden”. Wallage: “Belasting betalen is namelijk steeds meer iets voor de mensen die zich aan de regeltjes houden en die niet de middelen en de mogelijkheden hebben om zich constructies te verschaffen waarmee ze zich de facto aan belastingheffing kunnen onttrekken.”

D66 kwam gisteravond zwaar onder vuur bij de lancering van een baaierd aan onderwijsplannen. “Omdat één voorbeeld meer zegt dan duizend woorden”, had Wolffensperger van een basisschool “een kaartje meegenomen waarvan onze kinderen op dit moment aardrijkskundeles krijgen. De Sovjet-Unie, de DDR en Joegoslavië! Weet u hoe oud dit kaartje is?” Om het onderwijs te verbeteren wil D66 onder andere kleinere klassen, ook in het voortgezet onderwijs, en hogere salarissen voor leerkrachten.

“Kunt u mij zeggen wat dat kost?” vroeg Bolkestein. Wolffensperger betoogde dat zijn plan vooral een lange-termijnvisie is, die “niet kan worden omgezet is een simpel bedrag extra voor de begroting 1998”. Hoongelach uit met name de CDA-banken was zijn deel. Ook Wallage was kritisch: “U wekt verwachtingen die u niet zult kunnen waarmaken.”

Kok staat overigens positief tegenover de suggestie van VVD-leider Bolkestein om de rechtspositie van hogere ambtenaren zo te veranderen dat ze bij slecht functioneren makkelijker kunnen worden ontslagen. “Een begrijpelijk onderdeel van de moderne tijd”, zei Kok vanmorgen.

De mening van één partij over de begroting blijft vooralsnog onduidelijk. CD-fractievoorzitter Janmaat weigerde het woord te voeren, omdat op het hem toegewezen tijdstip - direct na de dinerpauze - bijna niemand in de Kamer aanwezig was. Op dat moment hadden alleen premier Kok, vice-premier Dijkstal en minister Ritzen (Onderwijs) hun plaatsen ingenomen.