Jiang Zemin krijgt steun partijcongres

PEKING, 18 SEPT. Het congres van de Chinese communistische partij heeft vandaag, op de laatste dag van zijn vijfjaarlijkse bijeenkomst, unaniem het ambitieuze hervormingsplan van partijleider en president Jiang Zemin goedgekeurd.

Voorts is bekend geworden dat - in wat wordt omschreven als een tactische manoeuvre van Jiang - Qiao Shi, hoofd van het Chinese parlement, en Liu Huaqing, de hoogste militaire leider van het Chinese volksbevrijdingsleger, hun zetel binnen het centraal comité zijn kwijtgeraakt. Beiden verliezen daarmee ook hun zetel in het zeven-koppige politbureau, het hoogste orgaan van de communistische partij.

Als het vertrek van Qiao en Liu officieel wordt bevestigd, hetgeen later vandaag of morgenochtend zal blijken tijdens de verkiezing van het nieuwe politbureau, is de weg vrij voor president Jiang om zijn directe aanhang in politiek topposities te manoeuvreren. Qiao, tot dusver de nummer drie binnen de hiërarchie van de partij, is door buitenlandse waarnemers dikwijls uitgeroepen tot Jiangs belangrijkste rivaal. Jiang zou regelmatig zijn verweten tijdens het ondoorzichtige proces van de verdeling van belangrijke topfuncties, de voorkeur te geven aan politieke figuren uit Shanghai, zijn oorspronkelijke machtsbasis.

Ook over de beweegreden voor het vertrek van Liu Huaqing, de vice-voorzitter van de militaire commissie, kan alleen worden gespeculeerd. Enkele gedelegeerden van het congres die vandaag tijdens de besluitvorming aanwezig zijn geweest, zeiden desgevraagd dat het vertrek van beiden slechts heeft te maken met hun leeftijd. “Ze gaan met pensioen”, aldus één van hen. Liu is 81, Qiao 72 jaar.

Het partijcongres, dat een week heeft geduurd en met de stemming van vandaag formeel is beëindigd, is van grote betekenis geweest voor de consolidering van de positie van 71-jarige Jiang. Het is het eerste optreden geweest sinds de dood van zijn mentor Deng Xiaoping in februari, waarin hij heeft moeten bewijzen dat hij beschikt over een politieke visie en daadkracht heeft. Daaraan wordt volgens ingewijden nog regelmatig getwijfeld. Of de meer dan tweeduizend gedelegeerden na de presentatie van het partijprogramma voor de komende vijf jaar overtuigd zijn, blijft ondanks de unanieme stemming, onzeker.

Enige oppositie van gewicht heeft tijdens vorige congressen zelden of nooit plaatsgehad en mocht daar al sprake van zijn geweest, dan wordt als regel naar de buitenwereld altijd de schijn van absolute overeenstemming hooggehouden. De Chinese propagandamachine heeft de afgelopen dagen dan ook niets anders geproduceerd dan verslagen over bijeenkomsten die het summum van consensus zouden zijn geweest. Ook Jiang zelf prees in zijn afsluitende rede in de Grote Hal van het Volk “de algehele overeenstemming”.

De gedelegeerden, bestaande uit een revolutionaire garde van partij-oudsten, provinciale kopstukken en een aantal modelarbeiders, wezen vanmorgen tijdens een één uur en veertig minuten durende besloten bijeenkomst, de leden aan van het nieuwe centrale comité. Over het aantal zetels zijn geen mededelingen gedaan, maar algemeen wordt verwacht dat het om tweehonderd mensen gaat. Voorts keurden de gedelegeerden de blauwdruk van de door Jiang voorgestelde hervormingen goed. Daarin staat dat het communistische leiderschap het voornemen heeft de in crisis verkerende staatssector, door de partij dikwijls omschreven als de ruggengraat van het socialisme, nieuw leven in te blazen met behulp van maatregelen van kapitalistische signatuur.