Europese Unie

Het optimisme waarmee Bomhoff in zijn bijdrage van 13 september pleit voor een welvarend, democratisch en nieuw Europees elan is aandoenlijk, maar in strijd met de feiten. Kohl, zo merkt hij op, heeft de politieke en monetaire unie inderdaad nooit los van elkaar gezien. Echter, Franse machtspolitiek heeft hem in 1991 gedwongen tot een monetaire vlucht voorwaarts, terwijl hij van een politieke unie afscheid heeft genomen.

'Amsterdam' heeft dit nog eens bevestigd. Van het realiseren van een politieke unie is, gelukkig, geen sprake meer. Gemeenschappelijk buitenlands beleid, Europees parlement, justitiële samenwerking of Europol, het zijn alle fiasco's.

Alleen in gemeenschappelijk economisch belang kunnen Europese landen elkaar, zij het moeizaam, vinden. Dat feit is echter al zo oud als de weg naar Rome. De monetaire unie zal zonder politieke unie niet kunnen functioneren. Dat financiële waarden ogenschijnlijk naar elkaar toegroeien, heeft weinig te maken met economische convergentie, maar alles met de (bancaire) verwachting dat Kohl hoe dan ook de EMU zal doorzetten.

Echter, de EMU is vooral een Frans politiek project. Zodra de EMU een feit is, zal politieke chantage ter financiering van het economische en regionale (wan)beleid in zuidelijke landen vrij spel hebben. Terwijl de rijke (autonome) regio's in Spanje (Baskenland en Catalonië), in het gecentraliseerde Frankrijk en in Nood-Italië steeds minder naar armere regio's overmaken, zullen met name de rijke EMU-landen hiervoor opdraaien. Het is, wederom, een Nederlandse illusie dat de structuurfondsen zullen verdwijnen.

De uitbreiding naar Oost-Europa zal ook vooral door deze landen en in mindere mate Finland en Oostenrijk gefinancierd worden.

Indien de 'rijkere' landen tegenstribbelen? Dan dreigen de zuidelijke landen de EMU gewoon te laten ontploffen. Geen stabiliteitspact, Duisenberg of 'onafhankelijke' bank die daar fundamenteel iets aan kan doen. Immers, de nationale politiek heeft en houdt het primaat in de EU. Met andere woorden, accepteert Bomhoff à contrarie dat een monetaire unie zonder politieke unie waanzin is?