Congres is nu aan zet; Clinton wenst strengere straf tabaksindustrie

WASHINGTON, 18 SEPT. De Amerikaanse president Clinton heeft gisteren een ingrijpende aanscherping geëist van de schikking die Amerikaanse deelstaten en de tabaksindustrie eerder zijn overeengekomen. Clinton wil dat de industrie zwaarder gestraft wordt als het aantal kinderen dat met roken begint niet snel genoeg terugloopt.

De president ontkende dat hij het in juni bereikte akkoord verwerpt. “We breken het niet af, we bouwen erop voort.” Maar hij gaf tegelijk aan dat het akkoord hem niet ver genoeg gaat en dat de tabaksindustrie meer concessies moet doen om presidentiële goedkeuring te krijgen. Het Congres is nu aan zet om de schikking, of een aanpassing daarvan, in wetgeving om te zetten. Maar dat zal naar verwachting niet meer dit jaar gebeuren.

Clinton zei dat een schikking er vóór alles voor moet zorgen dat minder kinderen gaan roken. “Dat is altijd het doel van Amerika geweest, en het zou ook het doel van de industrie moeten zijn.” Om dat te bereiken stelde Clinton een aantal maatregelen voor die verder gaan dan wat de sigarettenfabrikanten drie maanden geleden met de officieren van justitie van 40 deelstaten overeen zijn gekomen. Die schikking bepaalde onder meer dat de industrie de deelstaten en indiciduele rokers over 25 jaar 368 miljard dollar zou betalen, in ruil voor vrijstelling van het betalen van schadeclaims.

Clinton vroeg het Congres gisteren om bij wet vast te leggen dat het aantal tieners dat rookt over vijf jaar moet zijn teruggebracht met dertig procent, over zeven jaar met vijftig procent en over tien jaar met zestig procent. Wordt die doelstelling niet gehaald, dan zou de industrie moeten worden gestraft met boetes, die niet aan een maximum gebonden (zoals in de schikking was bepaald) of fiscaal aftrekbaar zouden zijn en die verrekend moeten worden via een prijsverhoging tot 1,50 dollar per pakje. Nu kost een pakje sigaretten in de Verenigde Staten gemiddeld 2 dollar (ongeveer vier gulden). De regering gelooft dat een prijsverhoging voor jongeren de beste afschrikkende werking heeft.

Ook wil Clinton dat reclame voor en verkoop van sigaretten scherper aan banden gelegd wordt dan in de schikking is voorzien. De Food and Drug Administration (FDA), het toezichthoudend orgaan voor voedsel en geneesmiddelen, zou de bevoegdheid moeten krijgen tabaksproducten te reguleren. Ook drong Clinton aan op maatregelen “om de tabaksboeren, hun gezinnen en hun gemeenschappen te beschermen tegen inkomensverlies”. Maar de bijzonderheden van dergelijke maatregelen laat hij voorlopig over aan het Congres.

Leiders van de Republikeinse meerderheid in het Congres veroordeelden de presidentiële reactie op de schikking gisteren als vaag en besluiteloos. Ze betreurden dat Clinton niet met een wetsontwerp is gekomen, maar zich heeft beperkt tot aanwijzingen en een suggesties aan het Congres. Vertegenwoordigers van de tabaksindustrie en de deelstaten die het aanvankelijke akkoord hadden gesloten, deden hun best Clintons roep om aanscherping van het akkoord uit te leggen als een ondersteuning ervan.