Umberto Bossi en zijn Lega Nord verliezen glans

De Noord-Italianen raken langzaam uitgekeken op Umberto Bossi, zijn Lega Nord en de 'onafhankelijkheid' die hij in Noord-Italië heeft uitgeroepen. In Rome ruiken zijn critici en rivalen de kans hem verder te isoleren.

ROME, 17 SEPT. Umberto Bossi, de man die Noord-Italië onafhankelijk wil maken, heeft alles al een keer gezegd en gedaan: een nep-parlement en een nep-kabinet geïnstalleerd, een paar keer de onafhankelijkheid op termijn uitgeroepen, een onschuldig legertje opgericht en ontbonden. Het wordt steeds moeilijker om zichzelf te overtreffen. Afgelopen zondag kwam hij niet veel verder dan: “De driekleur? Die vlag kun je beter door de plee spoelen.”

Dat dit het belangrijkste citaat was uit wat een mijlpaal in Bossi's 'onafhankelijkheidsoorlog' had moeten zijn, laat zien hoezeer hij knel zit en noodsprongen moet maken om nog in het nieuws te komen. In de Romeinse politiek speelt hij nauwelijks meer mee. Op lokaal niveau willen politici nog wel eens flirten met zijn partij, de Lega Nord. Maar uiteindelijk schrikken zij meestal terug voor een liaison dangereuse met de grillige Bossi. En zijn aanhang onder de kiezers lijkt eerder te dalen dan te stijgen: hij trekt in ieder geval steeds minder mensen.

Afgelopen weekeinde herhaalde Bossi zijn tocht van precies een jaar geleden, toen hij met veel fanfare de rivier de Po afzakte, van de bron hoog in de bergen van het noordwesten tot de delta iets ten zuiden van Venetië. Om de parallel te onderstrepen had hij dezelfde trui aangetrokken. Maar de Noord-Italianen hadden het allemaal al een keer gezien en bleven weg. Op de stopplaatsen langs de rivier stonden soms niet meer dan enkele tientallen getrouwen de grote leider op te wachten. De afsluitende bijeenkomst op de kades van Venetië, waar opnieuw de onafhankelijkheid werd uitgeroepen, trok hooguit vijftienduizend man.

De Lega Nord krijgt op deze manier iets van een rebellenclub met een reeks rituelen. De clubleden doen vol overgave mee. Maar voor buitenstaanders wordt het wel erg folkloristisch. De groene hemden. De nep-bankbiljetten met de kop van Bossi erop waarmee je op partijfeesten je broodje moet betalen. Het parfum Dur voor de viriele man uit Padania, zoals het noorden is omgedoopt. De vergezochte verwijzingen naar de Kelten als inspirerende voorouders. Het gedweep met een dialect dat, behalve in het noordoosten, niemand spreekt.

“Het delirium bij Bossi wordt steeds groter”, zei een van zijn grootste tegenstanders, Gianfranco Fini, leider van de rechtse Nationale Alliantie. “We zijn op het punt aangekomen dat hij een dwangbuis nodig heeft.”

Fini, die uit zijn neofascistische verleden het dogma van het ene en ondeelbare Italië heeft overgehouden, heeft van begin af aan ruzie gemaakt met Bossi. Andere politici zijn lang voorzichtig gebleven, om niet de deur naar een potentiële bondgenoot dicht te doen of omdat zij het verstandiger vonden de Lega-leider te laten uitrazen. Nu Bossi wat in de verdrukking zit, wordt alles makkelijker. Rome, door Bossi vereenzelvigd met nietsnutten en corrupte sjacheraars en papen, probeert de lastpost uit het noorden te isoleren.

Premier Romano Prodi heeft maandag gewaarschuwd dat Bossi lang zijn gang heeft kunnen gaan, maar dat er grenzen zijn. Hij zei dat de politie er nauwlettend op zal toezien of de 'verkiezingen' die de Lega eind oktober willen organiseren, niet in strijd zijn met de grondwet.

Bovendien gaan steeds vaker mensen de straat op tegen Bossi en kornuiten. De drie grote nationale vakcentrales hebben voor komende zaterdag een grote manifestatie in Milaan gepland tegen de Lega. Afgelopen zaterdag was er een soort generale repetitie. De communisten hielden een tegendemonstratie in Venetië, die tot woede van Bossi zeker zoveel mensen trok.

Bossi's enige troost is dat ook zijn tegenstanders zeggen dat hij gelijk heeft als hij klaagt over slecht bestuur, geldverspilling en inefficiëntie. “Veel mensen staan alleen maar aan de kant van de Lega als een teken van protest”, zei de communistische leider Fausto Bertinotti. “Wij hebben dat protest vaak niet goed weten te interpreteren. Nu moeten we het water weghalen waarin de Lega zwemt.”

Dát heeft Rome tot nu toe niet overtuigend kunnen doen. Het kabinet is bezig aan een aantal lange-termijnplannen, waarbij hervorming van het openbaar bestuur een centrale plaats inneemt. Maar de resultaten daarvan laten op zich wachten.

Misschien meer nog dan door kabinetsplannen en door zijn eigen extremisme verliest Bossi terrein omdat de dreiging dat Italië buiten de Economische en Monetaire Unie blijft, steeds minder reëel is. Bossi heeft vaak ingespeeld op de angst dat Europa Italië als een soort paria buiten de deur zou willen houden. Het nijvere noorden moet boeten voor het zorgeloze zuiden, was zijn boodschap. Maar veel Noord-Italianen redeneren dat als het kabinet er in een jaar tijd in slaagt om van Italië een geloofwaardige Europese partner te maken, niet alles mis is in Rome.

Bossi heeft zich ontpopt als een weergaloze opportunist. Maar ook al is hij in het nauw gedreven, zijn rol is daarom nog niet uitgespeeld. Hij blaast nu boos van zich af, roept dat hij een vrachtwagen vol wc-papier in de Italiaanse driekleur heeft besteld, en loert ondertussen op een kans om het nog altijd smeulende vuur van onvrede in het noorden opnieuw te doen oplaaien.