Jeltsin valt scherp uit naar president van Wit-Rusland

MOSKOU, 17 SEPT. De Russische president Jeltsin is openlijk in aanvaring gekomen met zijn Witrussische ambtgenoot Loekasjenko, omdat deze al bijna twee maanden een tv-journalist van de Russische staatszender ORT vasthoudt. De vete trekt een zware wissel op de verhoudingen tussen Moskou en Minsk, die in april dit jaar een Unie zijn aangegaan.

Met zijn gezicht op storm zei Jeltsin gisteren op de televisie dat Loekasjenko zijn belofte had gebroken om de ORT-bureauchef in Minsk, Pavel Sjeremet, vrij te laten. “Als twee staatshoofden een overeenkomst hebben bereikt, dan kan het niet zo zijn dat een van de twee zich daar niet aan houdt. [...]. Dat betekent dat Loekasjenko nog niet goed heeft nagedacht en dat hij in actie moet komen om het probleem uit de weg te helpen.”

De autoritaire Witrussische leider, die het parlement en de grondwet de facto buiten werking heeft gesteld, meent echter dat hij “geen jota” van de op 6 september gemaakte afspraken is afgeweken. In een reactie op twee eerdere verklaringen waarin het Kremlin de vrijlating van de journalist eiste, zei hij gisteren in de krant Sovjetskaja Belarussija: “Ik breek geen overeenkomsten. Ik ben geen absoluut monarch die iedereen achter de tralies kan zetten of kan vrijlaten. Het is aan de rechter om te bepalen of Sjeremet schuldig is aan een misdrijf of niet. Als president ben ik slechts de beschermer van de grondwet.”

Sjeremet was op 22 juli wegens illegale grensoverschrijding opgepakt bij het maken van een documentaire. Hem hangt een celstraf van vijf jaar boven het hoofd. Zes andere ORT-medewerkers waren ook opgepakt, maar zijn inmiddels uitgewezen of vrijgelaten, al dan niet na een afgedwongen schuldbekentenis. Met name correspondenten van Russische media staan in Wit-Rusland bloot aan intimidatie van de kant van het bewind van Loekasjenko. Sjeremet is door Loekasjenko zelfs beschuldigd van spionage.

Maandag verbrak de Europese Unie de dialoog met Loekasjenko wegens zijn “anti-democratische houding”. Europees Commissaris Hans van den Broek zei eind augustus in Moskou dat Loekasjenko “met ijzeren hand regeert” en dat “niets op een herstel van de democratie wijst”.