Jagende kroonprins sprak op televisie voor zijn beurt

In zijn interview met NOVA heeft prins Willem Alexander aangekondigd door te gaan met de omstreden drijfjacht op wilde zwijnen. Volgens Niko Koffeman loopt de prins daarmee vooruit op het binnenkort te houden Kamerdebat.

De stelligheid waarmee prins Willem Alexander in het NOVA-interview met Paul Witteman positie koos met betrekking tot de jacht, heeft meer politieke lading dan op het eerste gezicht lijkt. Hij zei: “Het is een zeer complexe discussie tussen rationele en emotionele argumenten. Die wil ik hier niet voeren. Ik sta volledig achter de wijze waarop er op het kroondomein wordt gejaagd.” Als antwoord op Wittemans vraag “Blijft u het doen?”, antwoordde de prins zonder enig voorbehoud: “Ja”. In zijn antwoord op vragen over minder verstrekkende zaken als zijn toekomstig supportersgedrag bij de Olympische Spelen, hield de prins zich aanzienlijk meer op de vlakte.

Om de pertinente uitspraken van de prins over de hofjacht op waarde te kunnen schatten, is het goed iets te weten van de achtergronden. In 1972 besloot de Tweede Kamer in Benelux-verband dat drijfjachten op grote hoefdieren een afkeurenswaardige vorm van vermaak vormden en om die reden afgeschaft dienden te worden. Bij de jachtwetwijziging van 1977 stelde het toenmalige PvdA-Kamerlid De Boois voor ook de drijfjacht op wilde zwijnen af te schaffen, maar ernstige bezwaren tegen die afschaffing vanuit het koninklijk huis en uit adellijke kring, leidden ertoe dat het bleef bij een zwak compromis: deelnemers aan de drijfjacht op zwijnen zouden een eenvoudig examentje moeten afleggen om het zogenaamde 'zwartwildbrevet' te behalen. Een tegemoetkoming aan de invloedrijke Nederlanders die deze vorm van jacht beschouwen als een niet te missen vorm van socializing. De koninklijke familie legde bij Het Loo daarop zelf een eigen schietbaan aan, om de proef zonder publieke belangstelling af te kunnen leggen.

Enkele jaren geleden kwamen de drijfjachten op het kroondomein opnieuw ter discussie toen waarnemers van De Faunabescherming (toen nog Stichting Kritisch Faunabeheer) erop wezen dat de zwijnen in de kroondomeinen fors werden bijgevoerd ten behoeve van de hofjacht. Men vond het uiterst dieronvriendelijk om dieren in totale paniek in de richting van wachtende leden van het koninklijk huis en hun jachtgasten te drijven en ze dan op de vlucht neer te schieten, met alle risico van aanschieten. De dieren ontwikkelen in zo'n geval snelheden van 60 kilometer per uur en veel jagers zijn ongeoefend en/of de 85 jaar al gepasseerd. Daar komt nog bij dat deze vorm van jacht ook gevaar oplevert voor het aanwezige jachtpersoneel, 20 jaar geleden overleed een jachtopzichter tijdens de hofjacht aan de gevolgen van een zogeheten 'ricochet'. Een afketsende kogel uit het geweer van de jagermeester van Hare Majesteit trof hem tussen de ogen.

Naar aanleiding van de maatschappelijke discussies maakte directeur Eef Brouwers van de Rijksvoorlichtingsdienst op zondag 25 augustus bekend dat de plezierjacht op het kroondomein beëindigd zou worden. Tot ieders verbazing werd die aankondiging een week later alweer ingetrokken. De Volkskrant van 10 september meldt dat uit ambtelijke kring vernomen werd dat Hare Majesteit zelf aan de ministers Zalm en Van Aartsen had kenbaar gemaakt dat ze onder geen beding wilde dat de hofjachten beperkt zouden worden. In hetzelfde artikel is te lezen dat prinses Margriet, de hoofdbewoonster van het kroondomein, ernstige problemen heeft met de wijze waarop nu gejaagd wordt, onder anderen door haar echtgenoot en haar zonen. Zij heeft er bij de beide ministers juist op aangedrongen de hofjachten in de huidige vorm te beëindigen.

Nu mengt ook prins Willem Alexander zich in de discussie. Zijn uitspraken mogen niet los gezien worden van de behandeling van de langverwachte flora- en faunawet die over enkele weken in de Kamer komt. Het is heel wel mogelijk dat een Kamermeerderheid zich dan uitspreekt voor een verbod op de drijfjacht op wilde zwijnen, gelet op de discussie die daarover 20 jaar geleden al in de Kamer gevoerd werd en de inzichten die daarna ontwikkeld zijn. Zo heeft Staatsbosbeheer onder meer op grond van wetenschappelijk onderzoek in maart van dit jaar besloten de drijfjacht op wilde zwijnen op haar terreinen te verbieden.

Merkwaardig genoeg vindt minister Van Aartsen, in afwijking van aanbevelingen van dezelfde gezaghebbende onderzoeker de combinatie van bijvoedering en massaal afschot in het kroondomein nog steeds aanvaardbaar. Ogenschijnlijk neemt de prins nu, met zijn stellige voornemen te blijven jagen in de kroondomeinen, vast een voorschot op de uitslag van de in de Kamer daarover te voeren discussie. Het is bekend dat prins Willem Alexander op Het Loo niet of nauwelijks deelneemt aan andere jachtvormen dan de omstreden drijfjacht op wilde zwijnen.

Met zijn uitspraken beïnvloedt de prins niet alleen op zeer ongebruikelijke wijze het verloop van een politiek besluitvormingsproces, hij lijkt ook een zekere soevereiniteit ten aanzien van het in het kroondomein te voeren jachtbeleid te claimen. Zorgvuldige bestudering van het door minister Van Aartsen naar de Kamer gezonden wetsvoorstel leert, dat daarin inderdaad (voor het eerst) sprake is van een uitzonderingspositie voor de hofjacht. In artikel 65b van het voorstel staat: “In afwijking van de artikelen 44, vijfde lid 65 en 65a, neemt Onze Minister besluiten als bedoeld in die artikelen voorzover het terreinen waar het genot van de jacht berust bij de Kroondrager.”

Het begrip 'Kroondrager' is afkomstig uit de Wet op het Kroondomein uit 1959. Koningin Wilhelmina schonk toen het betreffende gebied aan de Staat der Nederlanden, waarbij het 'genot van de jacht' bleef voorbehouden aan de kroondrager. Op grond daarvan is het grootste omheinde staatsnatuurreservaat dat Nederland rijk is elk jaar nog steeds van 15 september tot 25 december gesloten voor het publiek.

Het overduidelijk op verzoek van het Hof opgenomen artikel 65b van het voorliggende wetsvoorstel houdt in, dat, zelfs wanneer de Kamer zou besluiten tot een algemeen verbod op de drijfjacht op alle grote hoefdieren, de minister eigenmachtig een uitzondering kan maken voor de jacht door de koninklijke familie. De nadrukkelijke claim die de kroonprins nu heeft gelegd op de toekomstige hofjacht, heeft echter de kans vergroot dat de volksvertegenwoordiging alsnog het bewuste wetsartikel ter discussie zal stellen, met het risico dat hij zijn politiek geladen uitspraken al na enkele weken zal moeten herroepen.