Camera's moeten uitgaanscentrum veiliger maken

De gemeente Ede overweegt in het uitgaanscentrum rond het Museumplein camera's op te stellen. De horeca vindt het een goed plan, maar het uitgaanspubliek voelt zich bekeken.

EDE, 17 SEPT. Er hangt feestverlichting in de bomen. De terrassen zitten vol en vanuit de cafés klinken flarden muziek. Het Museumplein in Ede ligt er 's avonds bij zoals vele andere uitgaanscentra: een pleintje met kroegen en eetgelegenheden. Op een van de terrassen zit een jongen met een dikke jas. Hij kijkt omhoog: “Moeten hier camera's komen? Maar waarom dan? En waar willen ze die ophangen?” Hij schudt het hoofd en hapt in een nieuw biertje. Hij heeft zo zijn prioriteiten.

De gemeente Ede is van plan videocamera's te plaatsen op het Museumplein en in omliggende winkelstraten. De aanleiding vormen enkele vechtpartijen in de afgelopen maanden. Zo raakten er in mei tien mensen gewond, toen een man met een mes op een groep begon in te steken.

Met de camera's zou de veiligheid worden verhoogd, zo denkt de gemeente. Ook zouden de camera's preventief kunnen werken. Een gemeentelijke werkgroep met daarin onder anderen ambtenaren en agenten moet voor het einde van dit jaar met een concreet plan komen. Behalve camera's zou er ook een regelbare verlichting moeten komen waarmee het plein en het aanwezige publiek in het volle licht gezet kunnen worden om vechtjassen te onderscheiden.

Het uitgaanspubliek vindt de plannen maar 'zo zo', als het er al iets van vindt. De meeste aanwezigen praten op hun avondje uit liever over leukere zaken, zoals de nieuwste mode, de nieuwste verovering en de nieuwste drankjes. “Het is wel goed voor de ouders van jongere meisjes, denk ik”, zegt een meisje. “De ouders kunnen die jonge meisjes dan met een gerust hart laten gaan.”

Ook op een bepaald niet zomerse avond zitten de terrassen vol. Groepjes jongeren lopen af en aan. Er wordt gedronken en gelachen. Absoluut geen gewelddadige sfeer, beaamt O. Sündermann, geboren en getogen Edenaar. Hij zit aan de tap in café Substitute. “Ik kom elk weekeinde op het plein en maak zelden wat mee. Nou ja, af en toe valt er een klap, maar dat gebeurt toch overal?” De twintiger denkt niet dat de camera's zullen helpen. Kijk maar naar de voetbalstadions. Daar worden de mensen er door camera's ook niet van weerhouden om te gaan vechten, zegt hij. Sündermann voelt zich bovendien in zijn privacy aangetast als de camera's zijn opgehangen. “Je wordt dan de hele tijd bekeken. Ik heb niets te verbergen, maar toch vind ik het geen prettig idee.” De videobewaking heeft volgens hem zelfs een averechts effect: “De mensen zullen gaan denken: wat moeten die camera's hier toch? Is het hier soms niet veilig? Terwijl het hier helemaal niet onveilig is.”

Sündermann ziet meer in de aanwezigheid van agenten, “of stewards, zoals die ook in stadions hun werk doen. Die kennen de mensen en kunnen preventief optreden.” Hij zal overigens niet wegblijven, als er straks camera's draaien.

Bedrijfsleider T. van Brummelen van café Substitute, een bruine kroeg met oude platen aan de muur en met de bluesmuziek op halve sterkte, gelooft wel in de heilzame werking van bewaking met camera's. Vooral in de straten rondom het plein gebeurt er nogal eens wat, zegt hij. Op de parkeerplaatsen wordt vaak ingebroken en er worden veel fietsen gestolen.

Van Brummelen: “Daar zouden camera's dus goed werk kunnen doen. De politie zou achteraf op deze manier de daders kunnen opsporen en aanhouden.” Onveilig is het plein “ab-so-luut niet”, bezweert hij vanachter de tap. Want hoe vaak wordt er nu gevochten? “Eén keer per maand is er misschien een knokpartij. Tuurlijk, er slaat wel eens iemand een ander, maar dat is hier niet anders dan elders.”

De camera's kunnen goed werk doen bij het tegengaan van diefstal en vernielingen, zegt de bedrijfsleider. “In die zin is het een goed plan. Daar zou ik financieel best aan willen bijdragen.” Dan, geschrokken: “Al gaat de eigenaar van het café daar natuurlijk over.”

De politie, die in de weekeinden rond het sluitingsuur permanent op het Museumplein aanwezig is, houdt zich op de vlakte. Een woordvoerder spreekt over opties en mogelijkheden, en zegt dat de politie niet kan reageren voordat de werkgroep met officiële plannen naar buiten komt. “Duidelijk is wel dat we het als politie niet alleen kunnen. Samen met de gemeente, de burgers en de horeca moeten we voor een veiliger omgeving zorgen.”

Op zich, zegt de woordvoerder, is de politie nog niet overtuigd van nut en noodzaak van camera's op straat. “Op het gebied van de privacy moet er nog wel duidelijkheid komen.”

De gemeente zal contact zoeken met de Registratiekamer, zo heeft een woordvoerder gezegd. De Registratiekamer houdt toezicht op de naleving van de Wet persoonsregistratie en publiceerde dit voorjaar het rapport In beeld gebracht. In dat rapport zijn de regels vastgelegd voor het gebruik van videocamera's.

Camera's in de openbare ruimte is een moeilijke zaak, zegt B. Crouwers van de Registratiekamer. “Er zijn nogal wat voorwaarden en beperkingen. Het filmen van de openbare weg - en daar is straks in Ede sprake van - betekent een inbreuk op iemands privacy. Je moet kunnen aantonen dat dergelijke camera's de veiligheid dienen. En dat lijkt me bijzonder lastig.”

De daadwerkelijke controle is zo mogelijk nog lastiger, meent Crouwers. “Wie gaat alle monitoren bekijken? Wie waarschuwt de politie en hoe snel is die aanwezig? Onderzoek heeft aangetoond dat de criminaliteit zich verplaatst als er camera's hangen, en dat criminelen de camera's omzeilen. Gaat de gemeente dan nog meer camera's installeren? Meer agenten op straat, dat helpt het beste. Camera's suggereren alleen veiligheid, maar geven die niet.”