Protestanten blijven nog weg; Moeizaam begin N-Iers vredesgesprek

LONDEN, 16 SEPT. Na vijftien maanden van verkennende besprekingen zijn gisteren in Belfast de inhoudelijke onderhandelingen over een politieke regeling voor Noord-Ierland begonnen in een sfeer van politiek theater en ritueel conflict.

De helft van de stoelen aan de onderhandelingstafel bleef leeg omdat de vijf unionistische en loyalistische partijen hadden verkozen weg te blijven. Aanwezig was voor het eerst wel Sinn Fein, de politieke vleugel van het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA) die aan het overleg mag meedoen omdat de IRA acht weken geleden de wapens heeft neergelegd.

De regeringen van Groot-Brittannië en Ierland spraken gisteren de hoop uit dat de Ulster Unionist Party (UUP) op korte termijn alsnog aan de onderhandelingstafel zal verschijnen. De besprekingen begonnen gistermiddag met een gezamenlijke Anglo-Ierse verklaring die de unionisten gerust moest stellen. Daarin onderstreepten de beide regeringen dat een politiek akkoord de instemming moet hebben van een meerderheid van het Noord-Ierse volk. Ook verklaarden ze dat ontwapening van terreurorganisaties “een centraal onderdeel” van de onderhandelingen is.

Terwijl de besprekingen aan de gang waren in het voormalige Noord-Ierse parlementsgebouw van Stormont, vond in het centrum van Belfast intensief overleg plaats om de grootste protestantse partij van Noord-Ierland tot deelname aan het vredesoverleg te bewegen.

David Trimble, de leider van de UUP, voerde achtereenvolgens besprekingen met Paul Murphy, de Britse staatssecretaris voor Noord-Ierland, en de Amerikaanse oud-senator George Mitchell die bij het vredesoverleg als voorzitter optreedt. Na afloop verklaarde Trimble dat zijn partij bij de onderhandelingen zal verschijnen “zodra een aantal procedurele problemen uit de weg is geruimd”.

Als de UUP besluit om mee te doen, zal dat voorbeeld onmiddellijk worden gevolgd door de twee loyalistische splinterpartijen die banden onderhouden met protestantse terreurorganisaties. Zij wachten op de Ulster Unionist Party omdat ze bij de besprekingen niet de enige vertegenwoordigers van de protestantse meerderheid in Noord-Ierland willen zijn. De Democratic Unionist Party en de UK Unionist Party boycotten het overleg dat ze beschouwen als een “schertsvertoning” en als “landverraad”.