Planbureau: mea culpa

In de Macro Economische Verkenning 1998 van het Centraal Planbureau staat een mea culpa: “We hebben de opbrengst van de loon- en inkomstenbelasting de afgelopen jaren onderschat. Een belangrijke oorzaak van deze ramingsfout was een verkeerde inschatting van het gebruik van de aftrekposten.”

De 'fout' leidt ertoe dat de sociale fondsen de komende jaren met miljardentekorten zitten. Ze krijgen hun inkomsten uit de premies die over het belastbare loon worden geheven. Doordat dit belastbare inkomen te hoog werd ingeschat (omdat geen rekening werd gehouden met het gebruik van aftrekposten als spaarloonregelingen) werden de premies te laag vastgesteld.

Een kleine maatregel om de zogenoemde 'belastinggrondslag' te verbreden is het met 300 gulden optrekken van de grens van de eerste belastingschijf waarin de, vanaf volgend jaar bevroren, premie voor de AOW zit en de premie voor de ziektekostenverzekering. Het CPB signaleert een schaarbeweging van “afkalvende positieve posten en expansieve aftrekposten” die niet onderschat mag worden.

Met een 'afkalvende post' wordt vooral gedoeld op de rente- en dividendinkomsten die de fiscus sinds 1993 ziet dalen, omdat belastingbetalers fiscaal gunstiger financiële producten hebben ontdekt. De aftrek van hypotheekrente is met afstand koploper bij de expansieve aftrekposten. Jaarlijks loopt de Belastingdienst hierdoor 14 miljard gulden mis.