Leeuwarden geschokt na doodschoppen man

De gewelddadige dood van een dertigjarige plaatsgenoot heeft bevolking en autoriteiten van Leeuwarden diep geschokt. De Friese horeca neemt vrijdag een minuut stilte in acht. De politie roept op tot bezinning.

LEEUWARDEN, 16 SEPT. Op de plek waar de fatale mishandeling zich zaterdagochtend vroeg afspeelde, bij het voetgangersbrugje over het water van de Nieuwestad, begonnen inwoners van Leeuwarden vanmorgen bloemen neer te leggen. Zij willen daarmee uiting geven aan hun ontzetting over de gewelddadige dood dit weekeinde van een stadgenoot. Even verderop bij de Waag zal vrijdag een herdenkingsplechtigheid worden gehouden.

Het is zaterdagmorgen tegen half drie. Met zijn vriendin en twee bevriende stellen is Meindert Tjoelker (30) uit geweest in Leeuwarden. Het zestal loopt op de Nieuwestad in het centrum huiswaarts. Aan de overkant van de stadsgracht zien ze vier luid schreeuwende mannen lopen die gestalde fietsen in het water willen gooien. Uit de groep van zes komt de vraag of dit nou zo moet. Direct komt het viertal het voetgangersbrugje over gerend en begint de drie mannen te slaan en te schoppen. Tjoelker valt en wordt liggend tegen zijn hoofd getrapt. Hij loopt fataal letsel op en overlijdt enkele uren later in een ziekenhuis. Zijn twee vrienden raken gewond en moeten zich laten behandelen.

De vier daders - twee 24-jarige Leeuwarders, een 17-jarige plaatsgenoot en een 29-jarige inwoner van Stiens - nemen na de schoppartij de benen en gaan even verderop een café binnen. Dankzij de verklaringen van getuigen worden ze daar na een half uur aangehouden. Vandaag zijn ze voorgeleid aan de rechter-commissaris in Leeuwarden.

Inwoners van de Friese hoofdstad tonen zich geschokt over de dood van Tjoelker. De 21-jarige student J. van Zanten: “Leeuwarden was altijd een rustig stadje, waar je nog gemoedelijk kon uitgaan. Er gebeurde wel eens wat, maar dat mensen zo superagressief worden om niks is niet normaal.” Hij zal vrijdagavond zeker naar de Nieuwestad komen voor de herdenking. “Of het wat uithaalt weet ik niet, maar het is goed om een signaal af te geven.”

A. van der Veen (18) uit Dokkum vindt het “belachelijk” dat Tjoelker is doodgeschopt. “Dat mag natuurlijk nooit gebeuren, maar ik ben bang dat je zoiets niet kunt voorkomen.” Uitgaan doet ze nooit in Leeuwarden. “Ik mag niet van mijn ouders, want die vinden het hier te gevaarlijk. Er gebeurt te veel. Dat blijkt nu maar weer.”

Districtschef C. Bangma van het politiekorps Midden Friesland riep de bevolking gisteren in de Friese media op vrijdagavond massaal Tjoelker te gedenken en te protesteren tegen zijn gewelddadige dood. In een ingezonden stuk in de Leeuwarder Courant spreekt hij van “een gevoel van onmacht”, dat overheerst. “De samenleving is kennelijk niet in staat te voorkomen dat dit gebeurt”, aldus Bangma. “Als politie staan we met hoeveel menskracht ook aan de grenzen van ons kunnen.” Hij stelt dat het voorkomen van dit geweld een taak is van iedere burger. Hij vindt dat de minuut stilte moet leiden tot bezinning. “Dit soort geweld moet voorkomen worden en mensen moeten erover nadenken hoe. Ze zouden niet op het idee moeten kunnen komen dit te doen.”

De dood van Tjoelker is volgens de politie het zoveelste incident in korte tijd in Leeuwarden waarbij grof geweld is gebruikt. Onlangs werd een man in het recreatiegebied Groene Ster ernstig mishandeld. Uit een recent omgevingsonderzoek dat de politie van Friesland onder de bevolking heeft gehouden, blijkt evenwel dat de kans in Leeuwarden slachtoffer te worden van een misdrijf het afgelopen jaar aanzienlijk is gedaald. Dit volgt op een jarenlange stijging van de criminaliteit in de Friese hoofdstad. In die tijd is de personeelssterkte van de politie met acht procent toegenomen.

Tjoelker was volgens zijn vrienden geen vechtersbaas, maar een rustige, vriendelijke man, die zijn burgerplicht deed. “Dit was geen uit de hand gelopen caféruzie”, zegt burgemeester H. Apotheker. “Hij werd om het maken van een onschuldige opmerking op een afschuwelijke wijze in elkaar geslagen. Deze blinde agressie van de afrekencultuur kan niet getolereerd worden. Dit gewelddadig afreageren is buiten alle proporties.”.

De burgemeester zegt te hopen dat een massaal protest komende vrijdag - de dag dat Tjoelker en zijn vriendin zouden trouwen en nu de dag waarop het slachtoffer zal worden begraven - de Friezen bewust zal maken van het feit dat er grenzen zijn overschreden. Apotheker is van mening dat elke burger de morele plicht heeft om te zorgen voor een ordentelijk gemeenschapsleven. “Dat is niet alleen een zaak van politie en gemeentebestuur. Het kan niet zo zijn dat een burger die een ander aanspreekt op zijn gedrag een bats voor zijn hersens krijgt. Op scholen zou dit aan de orde moeten komen.”

De leden van de Leeuwarder gemeenteraad zullen vrijdag deelnemen aan de herdenking. Voorzitter A. van der Wal van het district Friesland van de belangenvereniging Koninklijke Horeca steunt het initiatief van een minuut stilte. Om elf uur 's avonds worden de cafés en disco's in het volle licht gezet en zal worden opgeroepen een minuut stilte in acht te nemen. Een geëmotioneerde Van der Wal: “Alle Friezen moeten hun stem laten horen en zeggen dat ze dit geweld niet tolereren.” Hij oppert de mogelijkheid om - zoals dat in de jaren zestig ook is gebeurd - een 'zwartboek' aan te leggen met de namen van gewelddadige bezoekers van de Leeuwarder horeca.