Verkiezingen

DE VERKIEZINGEN voor de gemeenteraden in Bosnië dit weekeinde zijn een succes geworden - de uitslagen zullen vermoedelijk teleurstellen. De paradox zit in de wel heel bijzondere omstandigheden waaronder de Bosniërs naar de stembus togen. De kiezers hadden de keus tussen hun, veelal tijdelijke, verblijf- en hun oorspronkelijke woonplaats - die zij destijds uit angst voor de buren waren ontvlucht.

Srebrenica, eens een moslim-enclave in Servisch gebied, sinds twee jaar vol Servische vluchtelingen uit Sarajevo, zag zo de afgelopen dagen een stroom van voormalige ingezetenen. Het was niet de enige stad die zijn voormalige bewoners tot onder de muren toeliet. De stemlokalen voor teruggekeerde vluchtelingen bevonden zich, om contact over de etnische scheidslijnen heen te voorkomen, aan de stadsranden.

De grote opkomst en het ordelijk verloop bepaalden het succes. Maar de uitslagen zullen niet verrassen. De Bosnische politiek is afgeleid van de etnische verdeling, partijen die een andere dan een etnische voedingsbodem zoeken, kregen in de campagne al geen kans, laat staan in de stembus. Beslissend zal dan ook zijn wat er met de uitslagen gebeurt. Als bijvoorbeeld Srebrenica een moslim als burgemeester krijgt, is het onwaarschijnlijk dat hij de kans krijgt zijn bevoegdheden uit te oefenen. Zonder zware sancties en een krachtig ingrijpen van SFOR, de stabilisatiemacht onder NAVO-bevel, zullen de resultaten van de verkiezingen zo goed als zeker van papier blijven.

DE GROTE opkomst en de bereidheid risico's te lopen om naar de stembus te gaan zijn uitgelegd als een teken dat een verlangen naar democratie de Bosniërs heeft bewogen. Maar wellicht wordt de waarheid meer benaderd als ervan wordt uitgegaan dat de kiezers allereerst naar hun oude woonplaats terugverlangen en daartoe hun etniciteit wilden onderstrepen. Vandaar ook dat de etnisch bepaalde partijen op de meeste aanhang konden rekenen. Wie zijn eigen huis en grond wil terughebben, heeft een flinke steun in de rug nodig. Die kan slechts van de eigen volksgroep worden verwacht.

De tweemaal uitgestelde en nu dan eindelijk gehouden lokale verkiezingen zullen niet automatisch een doorbraak veroorzaken. Zij vormen eerder het begin dan het einde van de problemen. Hoeveel is de internationale gemeenschap bereid te investeren in de implementatie van de resultaten? Beslissend zal zijn de greep van de verschillende regimes op de media te verbreken. Zolang de Bosniërs met leugens en bedrog over hun medeburgers en over de internationale bemoeienis worden overspoeld, zal de rede kansloos blijven. Democratie is slechts mogelijk in een samenleving waarin de pluriformiteit tot uitdrukking kan komen. Verkiezingen zijn daarvoor, zoals Bosnië laat zien, nog geen garantie.