Tegenbegroting: buffelen voor de oppositie

Oppositievoeren is niet altijd een feest. Neem de aanloop naar Prinsjesdag, neem het maken van een Tegenbegroting. Met weinig mankracht en met beperkte middelen moet de oppositie strijd leveren tegen een omvangrijk en goed geïnformeerd regeringsapparaat. Het is buffelen en cijferen, maar het moet: als ze het nalaat, is hoon haar deel.

Dus presenteert het CDA overmorgen in de Tweede Kamer bij de algemene en politieke beschouwingen een tegenbegroting als alternatief voor de rijksbegroting van het kabinet-Kok voor '98. Hoe omvangrijk en hoe uitgewerkt het Alternatief er zal uitzien, is nog onbekend: het Tegengeluid moet het niet alleen van de inhoud, maar ook van de verrassing hebben. Al was het maar om nieuwsgierige departementale ambtenaren niet te vroeg aan informatie te helpen. Want ieder kabinet doet niets liever dan het Alternatief zo snel mogelijk onderuithalen.

Een Tegenbegroting is een zaak van de serieuze oppositie. Van de grote partijen wordt een doorwrocht en doorberekend alternatief verwacht; kleine partijen mogen met grove hagel schieten. VVD en PvdA zijn door hun oppositiejaren al langer gewend een tegengeluid te presenteren; het CDA moet het als jonge oppositiepartij nog leren. Bij de eerste begroting van het kabinet-Kok liet Enneüs Heerma een tegengeluid achterwege; de twee daarop volgende jaren zette het CDA een - bescheiden - alternatief uit. Van de nieuwe leider, Jaap de Hoop Scheffer, kan niet anders dan een stevig geluid worden verwacht.

Hoe komt zo'n alternatief tot stand? Bij het CDA volgen ze de begrotingscyclus van het kabinet: al vroeg in het jaar inventariseren ze intern de beleidswensen, voor de zomer bepalen ze de prioriteiten en in september volgen de globale voorstellen. Bij die exercitie krijgt de oppositie naar goed gebruik een ambtenaar van het Centraal Planbureau ter beschikking. De financieel specialist van de CDA-fractie, Gerrit Terpstra: “Ieder jaar moet ik minister Wijers om medewerking vragen en ieder jaar hoop ik dat hij weigert, maar we krijgen iedere keer keurig assistentie.”