Plan tegen valuta-speculatie EMU; Nederland vecht afdracht EU aan

BRUSSEL/MONDORF-LES-BAINS, 15 SEPT. Nederland is een Europees offensief begonnen om zijn netto betaling aan de Europese Unie niet verder te laten oplopen en waar mogelijk te verminderen.

Vandaag stelde minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) de kwestie aan de orde tijdens een bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel. Het verder oplopen van de netto afdracht noemde hij onaanvaardbaar. Dit weekeinde zei minister Zalm (Financiën) zich met “alle mogelijke middelen” te zullen verzetten als er niets verandert in de Nederlandse netto bijdrage aan de Europese Unie. Zalm zei dat tijdens een informele bijeenkomst van de Europese ministers van Financiën in het Luxemburgse Mondorf-les-Bains.

Nederland is volgens Zalm nu al de grootste netto betaler aan de EU met een afdracht van 0,7 procent van het bruto binnenlands product (bbp), die dreigt op te lopen tot 1 procent in 2000. Deze relatief hoogste bijdrage is volgens hem des te onrechtvaardiger omdat Nederland “in termen van welvaart” op de achtste plaats in de EU staat. “Ik heb mijn ongenoegen geuit over de volstrekt onredelijke verdeling van de lasten die nog onredelijker zou worden”, aldus Zalm. Hij stelt onder meer voor het geld uit de structuurfondsen voor achtergebleven gebieden afhankelijk te maken van de totale welvaart van een lidstaat en niet van regio's.

Ook Duitsland klaagde in Luxemburg over zijn bijdrage aan de EU. Met een netto afdracht van ruim 20 miljard mark neemt Bonn volgens minister Waigel (Financiën) tweederde van de totale nettobetalingen voor zijn rekening. Dat is volgens hem niet goed voor zijn land, noch voor de EU. Ook Zweden en Oostenrijk vinden dat ze te veel betalen. Spanje en Griekenland, die geld ontvangen uit Brussel, waarschuwden dat zij een korting op de steunfondsen niet accepteren.

De discussie over de betaling aan Brussel is op gang gekomen tijdens een eerste evaluatie van de zogeheten Agenda 2000, waarin de Europese Commissie voorstellen doet voor de toekomst van de Europese Unie op het gebied van financiën, landbouwbeleid en uitbreiding met nieuwe lidstaten. De vijftien ministers van Financiën zijn het wel eens met het voorstel van de Europese Commissie om de begroting in de periode 2000-2006 onder de 1,27 procent van het bruto binnenlands product van de Europese Unie te houden.

De bewindslieden namen een nieuwe horde op weg naar de Economische en Monetaire Unie. Zij spraken af dat in mei 1998, wanneer wordt beslist welke landen zich kwalificeren voor de EMU, ook de wisselkoers wordt vastgesteld waartegen de munten van die landen per 1999 opgaan in de ene Europese munt, de euro. Hiermee wordt voorkomen dat valutaspeculaties vrij spel krijgen in de acht maanden tussen de vergadering in mei en het einde van het jaar.

Pagina 11: Politieke invloed op koers euro beperkt

De bewindslieden spraken verder over de rolverdeling tussen de ministers van Financiën de Europese Centrale Bank met betrekking tot het wisselkoersbeleid van de euro, en over een nadere uitwerking van een gemeenschappelijk overleg over het financiële en economische beleid in de EMU. Met name Duitsland en Nederland zijn fel tegen politieke invloed op de waarde van de euro ten opzichte van bijvoorbeeld de dollar en de yen. De ministers bereikten overeenstemming over het principe dat de Europese Centrale Bank verantwoordelijk is voor het wisselkoersbeleid, tenzij uitzonderlijke omstandigheden, zoals ingrijpende politieke gebeurtenissen of financiële crises, een stap van de politiek noodzakelijk maken. Over de vorm van het economische overleg tussen de muntunie-landen kwamen de bewindslieden overeen dat eind dit jaar een voorstel gereed is dat door de regeringsleiders tijdens de Europese Top eind dit jaar kan worden behandeld.

In de aanloop naar de bijeenkomst van dit weekeinde was minister Zalm vorige week in Bonn om met zijn Duitse collega Waigel een gezamenlijk standpunt te bepalen over de netto-betalingen aan de EU. Zalm zei zaterdag dat zijn Europese collega's het verhaal “heel goed konden volgen”. De Belgische minister Maystadt waarschuwde echter voor “geïnstitutionaliseerd egoïsme”. De eis om evenveel geld terug krijgen uit Brussel als wordt afgedragen gaat volgens hem in tegen de grondslag van een verenigd Europa. De Franse minister Strauss-Kahn sloot zich hier bij aan, maar hij gaf wel toe dat Duitsland en Nederland een “aanzienlijke” netto bijdrage betalen.

Voorzitter Santer van de Europese Commissie beloofde de discussie te “objectiveren” met een studie over de bijdragen-discussie, die hij op 13 oktober zal voorleggen aan de ministers van Financiën.

Tijdens hun bijeenkomst in het Luxemburgse kuuroord Mondorf-les-Bains kwamen de ministers van Financiën verder overeen een gedragscode op te stellen om fiscale concurrentie tegen te gaan.