Moeder Teresa: 'We zullen altijd van je blijven houden'

Afgelopen zaterdag werd in de Indiase stad Calcutta Moeder Teresa begraven. De emoties liepen minder hoog op dan die bij de begrafenis van prinses Diana, een week eerder.

CALCUTTA, 15 SEPT. In een druilerige motregen kwam zaterdagmiddag een einde aan de laatste tocht van Moeder Teresa door de stad, waar ze tientallen jaren voor de armsten van de armsten had gewerkt. Nagekeken door duizenden mensen uit de haveloze buurt verdween haar kist achter de poorten van de door haar opgerichte orde van de Zusters van Barmhartigheid. Daar zou de 'Heilige van de Goot', zoals haar bijnaam luidde, in besloten kring worden begraven.

“We houden voor altijd van je, Moeder”, stond er geschreven op verschillende spandoeken langs de A.J.C. Bose Road, waaraan het sobere hoofdkwartier van de orde is gevestigd. De Zusters hebben al aangekondigd dat in het zelfde complex een museum zal worden geopend ter herdenking van leven en werken van de ranke non. Daarin zullen onder andere haar schaarse materiële bezittingen - twee sari's, een rozenkrans, een Bijbel en enkele pennen - worden tentoongesteld.

De begrafenis van de tien dagen geleden overleden Moeder Teresa haalde al met al nimmer de emotionele hoogten, die een week eerder in Londen wel waren bereikt bij de uitvaart van prinses Diana. Hoe ongepast wellicht ook, onwillekeurig waren beide gebeurtenissen vorige week voortdurend met elkaar vergeleken. Juist met het oog hierop hadden alle grote Amerikaanse televisiestations de ongebruikelijke stap genomen om hun belangrijkste anchor men in eigen persoon naar Calcutta af te vaardigen. Dezen hadden er, bijgestaan door andere media, alles aangedaan om deze beslissing te rechtvaardigen.

Tegen de verwachting in stonden echter slechts enige tienduizenden mensen langs de route en niet een miljoen, zoals sommigen hadden voorspeld. Tranen werden er nauwelijks meer vergoten. Daarvoor was de dagen daarvoor al gelegenheid geweest in de St. Thomaskerk, waar Moeder Teresa lag opgebaard in een glazen kist. In totaal kwamen daar enkele honderdduizenden mensen haar de laatste eer brengen.

Nadat de kist van Moeder Teresa op een affuit was geladen - dezelfde die ook gebruik was bij de begrafenis van onder andere de in 1948 vermoorde Mahatma Gandhi - ging de stoet begeleid door militairen naar een overdekt stadion, waar een mis voor haar werd opgedragen in aanwezigheid van 12.000 genodigden, onder wie tal van hoge gasten uit binnen- en buitenland. Nadat de speciale gezant van de paus, kardinaal Sodano, en anderen Moeder Teresa ten voorbeeld hadden gesteld aan de rest van de mensheid, legde een keur van prominenten een schier eindeloze reeks rouwkransen bij de open kist. Hierbij nam de rouwplechtigheid echter een merkwaardige wending.

Reeds bij de eerste krans zette een deel van het publiek een applausje in en dit merkwaardige gebaar werd bij volgende kransen overgenomen. Het geklap begon op dat bij een geslaagde theaterproduktie of een sportwedstrijd te lijken, toen de zeer populaire Sonia Gandhi aan de beurt was. Voor minder geliefde Indiase politici en buitenlanders verflauwde het geklap wat, maar bij de Indiase premier Inder Kumar Gujral en Jyoti Basu, premier van de deelstaat West-Bengalen, waarvan Calcutta de hoofdstad is, donderde het weer door de zaal.

“Moeder Teresa ontstak een vlam van liefde. Het is aan ons om die aan te houden”, aldus de pauselijke boodschap. “De armen zijn er nog steeds”, zei de pauselijke afgezant verder. Maar waar de armen ook waren, niet in het stadion. De Indiase elite had het niet nodig geacht meer dan een symbolische plaats in te ruimen voor de mensen, om wie Moeder Teresa zich tijdens haar leven zo had bekommerd.

Kritiek was er ook op het militaire vertoon tijdens de rouwplechtigheid. “Het is erg verrassend dat haar kist op zo'n wagen van het leger wordt vervoerd en dat een reeks schoten wordt gelost aan het einde van het officiële gedeelte”, vond een student biologie, een hindoe die vrijdag in de kerk langs de baar van 'Moeder' defileerde. Velen betwijfelen of de onverzettelijke non akkoord zou zijn gegaan met een begrafenis met zoveel martiaal vertoon.

Anderen wezen er echter op dat het besluit van premier Gujral om haar een staatsbegrafenis te verlenen een uitzonderlijke eer was. De enige die ooit een staatsbegrafenis had gekregen zonder een openbaar ambt te hebben vervuld, was Mahatma Gandhi. En militair vertoon hoort nu eenmaal onlosmakelijk bij een staatsbegrafenis. Het dagblad The Indian Express schreef vandaag echter dat de ceremonie “niet in overeenstemming was met de persoonlijkheid van de non of haar zaak”.

De Zusters van Barmhartigheid, die in totaal enkele honderden tehuizen voor de zeer kwetsbaren in de hele wereld drijven, staan nu voor de zware taak om zonder hun grote leidsvrouwe verder te gaan. Zuster Nirmala, die in maart van dit jaar als de opvolgster van Moeder Teresa werd gekozen, mist nog de tact, het overwicht en het charisme van haar voorgangster. Dit bleek pijnlijk op een persconferentie vrijdag, waarbij ze zich in haar zenuwen liet ontglippen: “De armen moeten arm blijven. (...) Zonder hen raken wij ons werk kwijt.”