Conservatief Jesse Helms pareert aanslag op zijn positie

WASHINGTON, 15 SEPT. De conservatieve Amerikaanse senator Jesse Helms, voorzitter van de belangrijke Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen, heeft een poging om zijn gezag te ondermijnen met verve afgeslagen. De 75-jarige Republikein ('Senator No') toonde dit weekeinde dat commissievoorzitters in de Senaat nog altijd zeer machtig zijn.

Niet de Amerikaanse troepen in Bosnië, de uitbreiding van de NAVO of het beleid in het Midden-Oosten was de inzet van de krachtmeting, maar het politiek nogal ondergeschikte punt van de benoeming van een nieuwe Amerikaanse ambassadeur in Mexico. Helms verzet zich al maanden tegen de kandidaat van president Clinton, de voormalige gouverneur van Massachussetts William Weld, een gematigde Republikein. Door Helms' weigering om een hoorzitting over de kandidatuur van Weld te beleggen, is het hele benoemingsproces maandenlang stil komen te liggen en nu waarschijnlijk definitief gestrand.

Een meerderheid van Helms' eigen commissie mocht aandringen op een hoorzitting voor Weld, zelfs een meerderheid van de voltallige Senaat mocht dat doen, maar Helms' resolute 'nee' gaf de doorslag. Dat bleek gisteren toen Trent Lott, de Republikeinse meerderheidsleider in de Senaat, verklaarde dat de kandidatuur van Weld geen kans meer maakt. Clinton moet maar een nieuwe voordracht doen, aldus Lott. Het onbuigzame optreden van Helms en zijn grote macht is velen een doorn in het oog, ook binnen zijn partij. De Republikeinse senator Richard Lugar noemde Helms 'dictatoriaal'. Weld verwijt Helms dat hij alleen dwarsligt omdat hij korte metten wil maken met iedereen die tot de gematigde vleugel van de Republikeinse partij behoort.

Maar volgens de regels van de Senaat staat Helms met zijn eigenmachtige optreden in zijn recht. Vrijdag bleek hoever hij kan gaan in het negeren van zijn collega's. Een meerderheid van zijn commissie had hem gedwongen een bijeenkomst te beleggen, in de hoop zo een hoorzitting over Weld te kunnen forceren. Maar omdat Helms als voorzitter de agenda kon bepalen, beschikte hij dat alleen hij zelf het woord voerde. Andere senatoren hamerde hij genadeloos af.

Volgens de kandidaat-ambassadeur, die de vergadering van achter uit de zaal volgde, was Helms erop uit om te bewijzen “dat de Senaat een despotische instelling” is. De publieke opinie, voorspelde hij, zou spoedig in opstand komen tegen deze autoritaire manier van politiek bedrijven. Maar daarvan is nog niets te bespeuren. Het grootste bezwaar dat Helms hij tegen Weld inbracht, was dat hij gratis verstrekking van injectienaalden aan drugsverslaafden en legalisering van medisch gebruik van marihuana heeft bepleit. Weld, onder president Reagan chef van de afdeling strafrecht van het department van Justitie, zou daarom ongeschikt zijn de VS te vertegenwoordigen in een land als Mexico, waar bestrijding van de drugshandel zo'n groot probleem is. Bovendien zou Weld zich ondiplomatiek hebben getoond, door Helms te dreigen met “een oorlog te land en ter zee” over de nominatie. “Laat hij het proberen”, schamperde Helms vrijdag strijdlustig.

Nu ook de meerderheidsleider in de Senaat de voordracht van Weld dood heeft verklaard, zit er voor president Clinton niet veel anders op dan naar een nieuwe kandidaat op zoek te gaan. Voor hem en de Democraten was deze bittere strijd tussen een Republikeinse Commissievoorzitter en een Republikeinse ex-gouverneur niet bijzonder pijnlijk. Clinton heeft zijn best gedaan voor Weld en kan hem nu met goed fatsoen laten vallen. Met Helms moet hij verder.