Coach Gerbrands is no-nonsense procesbegeleider

Toon Gerbrands debuteerde als bondscoach van het Nederlands volleybalteam met een gouden medaille. 'Ik ben geen wonderdokter.'

EINDHOVEN, 15 SEPT. Toon Gerbrands, de coach van de nieuwe Europese volleybalkampioen, werd zaterdag voor de halve finale tegen Italië de toegang tot de zaal in Eindhoven ontzegd. Hij had zijn legitimatiebewijs vergeten en de suppoost bij de deur kende hem niet. Gerbrands was dan ook een debutant. “Ik heb er met volle teugen van genoten”, zei de 2.01 meter lange Fries na zijn eerste titeltoernooi.

Hij leek niet echt op een debuterende coach, want Gerbrands maakte het hele EK een relaxte indruk. Alleen toen hij gisteravond na het binnenhalen van de gouden medaille door de 6.000 toeschouwers werd toegejuicht en toegezongen, wist hij zich geen houding te geven. Hij zwaaide wat, stak twee vuisten in de lucht en vluchtte de kleedkamer in. “Op zoiets heb ik nooit getraind”, zei hij naderhand. “Als coach voel ik me ook nooit de belangrijkste man.”

Gerbrands zag er niet eens vermoeid uit. Dat in tegenstelling tot zijn voorganger Joop Alberda die na elk toernooi wel tien jaar ouder leek te zijn geworden. Alberda sliep ook bijna niet en bestudeerde altijd tot diep in de nacht videobeelden van de tegenstanders. Dat deed Gerbrands niet. Hij mócht het niet van zijn assistenten. “Ze wilden dat ik fris zou zijn voor de wedstrijden. Dus deden zij het voorbereidende werk. Ik kreeg steeds informatie op maat, een band van twaalf minuten van de tegenstander.”

Gerbrands had zich dus af en toe aardig kunnen ontspannen. “Ik ben een struiner en zo kwam ik in het hotel weleens de kok tegen en dan maakte ik gezellig een praatje. En als de spelers 's middags gingen rusten, dan ging ik ook op bed liggen. Een beetje zappen met de afstandsbediening, krantje lezen, een luxe, hoor.”

Als nieuwe bondscoach kwam Gerbrands natuurlijk in een prachtige situatie terecht. Bijna de volledige olympische ploeg stond er nog. Gerbrands kreeg derhalve veel kwaliteit en veel ervaring tot zijn beschikking. Zijn belangrijkste taak was de ploeg goed aan te vullen. De onervaren Nummerdor als passer was een verrassende keuze, maar het pakte uitstekend uit. “Ik ben geen wonderdokter”, zei Gerbrands. “Wat dan wel? Een procesbegeleider. Maar dat is misschien een beetje soft woord.”

Toch vond Peter Blangé, meestal niet zo complimenteus, het aandeel van de nieuwe coach in het EK-succes “behoorlijk groot”. Dat had volgens de aanvoerder vooral te maken met de sfeer die Gerbrands binnen de selectie had gecreëerd. “Alles ging er heel open aan toe”, aldus Blangé. Bij zijn aantreden in januari zei Gerbrands: Ik ben duidelijk, no-nonsense.”

Gerbrands voelde zich ook niet te groot om in de voorbereiding op de wedstrijden zijn spelers te raadplegen. “Die jongens kennen de Italianen beter dan ik, want ze trainen bij hun clubs dagelijks met ze. Wie ben ik dan?” Zo informeerde Gerbrands voor de halve finale bij Blangé naar het karakter van zijn collega van Italië. Zou hij het aandurven om sterspeler Giani weer op zijn oude positie van libero te zetten? Blangé, die bij Parma vijf jaar onder deze Bebeto trainde, dacht van niet. Dat bleek te kloppen en de tactiek van Nederland was juist gekozen.

Het zweet stond Gerbrands gedurende het EK regelmatig op het kalende hoofd. Het was ook bloedheet in de Eindhovense sporthal. Het had volgens de coach in ieder geval niets met stress te maken. Want die had hij niet gehad. “Ik voel alleen maar stress in situaties die ik niet in de hand heb.” Gerbrands herinnerde zich afgelopen seizoen een wedstrijd met zijn oude club Dynamo, de oppermachtige landskampioen, tegen het veel zwakkere Ekspalvo. Er werd wel gewonnen, maar met moeite en de coach ging enorm tekeer tegen zijn spelers én de scheidsrechters. Gerbrands: “Toen stond er 's maandags met grote letters in de krant: Bondscoach over de rooie.”

Als hij het nodig achtte, kon Gerbrands tijdens de time-outs bij het EK ook flink van leer trekken tegen zijn internationals. “Wie daar niet tegenkan, is niet geschikt voor topsport.” Ook wisselde hij niet puur om de reserves tevreden te stellen, terwijl dat gezien de Nederlandse overmacht best had gekund. “Maar ik ben geen recreant. Zodra je mens wordt in plaats van coach gaat het mis.”

Mens was hij wel meteen weer na de EK-finale. Gerbrands hing zijn zoon zijn gouden medaille om. “Hij spaart prijzen. Vindt het leuk ze een keer mee naar school te nemen. Van mij mag hij.”