Ballonnetje

De kunstenaar stelde in 1959 de prijs van zijn adem vast op tweehonderd lire per liter. Hij blies op verzoek een flinke ballon voor je op, die driehonderd liter kon bevatten. Kocht je er een, dan werd die met een touwtje afgebonden, verzegeld en bevestigd op een vierkante houten plank. Een koperen bordje vermeldde de titel van het kunstwerk, Fiato d'artista en de naam van de kunstenaar, Piero Manzoni.

Piero Manzoni (Sancina 1933 - Milaan 1963) heeft een klein maar invloedrijk oeuvre op zijn naam staan waarin zijn blikje 'Merda d'artista, Künstlerscheisse, Artist's Shit' met een netto uitlekgewicht van 30 gram, en een lege sokkel met ondersteboven het opschrift 'Socle du Monde' een opmerkelijk rol spelen.

Naast de officiële versie van zijn ballon kon je ook zijn wat hij noemde pneumatische sculptuur in doe-het-zelf vorm kopen. Een onopgeblazen exemplaar, verpakt in een houten potlodendoos en met statief kostte 30.000 lire, een kleine honderd gulden. Veilinghuis Christie's in Amsterdam schat de waarde van een 'Fiato d'artista' nu op 20.000 gulden en dat is niet mis voor een serieproduct waarvan er vele zijn gemaakt. Ook de variant in de houten doos moet flink wat waard zijn.

Onlangs kwam uit mijn ouderlijk huis een bijna veertig jaar oud Manzoni-ballonnetje tevoorschijn dat al die tijd in een plastic zakje heeft gezeten. De staat waarin de ballon nu verkeert, is zo erbarmelijk dat zelfs de oorspronkelijke kleur niet meer valt vast te stellen. Deze 'Manzoni' diende ter illustratie voor een zaal toehoorders tijdens een door de Stichting Behoud Moderne Kunst georganiseerd symposium in het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam.

Dat van dit pneumatische kunstwerkje nu niet veel meer over is dan wat bruine snippers moge voor de restaurateur een ramp betekenen, de Manzoni-fan zal er niet echt wakker van liggen. Want zoals bij Einsteins stellingen de originele papiertjes waarop hij ze schreef er niet toe doen, gaat het bij Manzoni toch ook in de eerste plaats om het idee?