Jeugdbendes rekenen af met ideaalbeeld Singaporese samenleving

Singapore presenteert zichzelf als een Aziatische modelmaatschappij. Maar onder de oppervlakte van het economische succes groeit het onbehagen van de jeugd. Jonge Singaporezen gaan op zoek naar spanning.

SINGAPORE, 13 SEPT. Aan een rond tafeltje in de hoek van Starbucks, een trendy café langs de volle winkelboulevard van Orchard Road, lurken Michael Hui en John Tan aan een grote beker Frappuccino, een ijskoude variant van de cappuccino. De jonge Singaporezen, beiden veertien jaar oud, babbelen al minutenlang honderduit door hun mobiele telefoons. Het is vier uur 's middags, de tieners hebben net hun verplichte schoolkleding (wit overhemd, blauwe broek) omgeruild voor een trendy Dolce & Gabbana shirt en een vale Calvin Klein spijkerbroek en hopen dat de middag nog iets spannends in petto heeft.

“Mijn beide ouders werken, dus thuis is het niet gezellig”, zegt John. “Hier zie ik mijn vrienden en kan ik ontspannen, want de druk op school om te presteren is groot.” Zijn vriend Michael voegt er aan toe dat hij Singapore saai vindt. “Er zijn hier zoveel regels. Je mag meer niet dan wel. Ik wil plezier maken”, zegt hij. Dat plezier vinden de tieners hier in Starbucks, of elders in een van de vele winkelcentra die met hun air-conditioning verkoeling bieden in de drukkende warmte die twaalf maanden lang over dit land hangt. De hangouts doen tegelijkertijd dienst als uitvalsbasis voor de bevrediging van een jeugdige zucht naar spanning: hier verzamelen de gangs waartoe steeds meer jonge Singaporezen behoren.

Die ontwikkeling verontrust de Singaporese regering, die met haar strikte strafsysteem van regels en wetten prat gaat op de creatie van een 'veilige maatschappij'. Maar de autoriteiten blijken nauwelijks vat te hebben op de onrustbarend snel stijgende jeugdcriminaliteit in het land, die zijn oorsprong vindt in de jeugdbendes. Gewapend met hun zaktelefoons en pagers kunnen de bendeleden zich binnen een paar minuten op een afgesproken plek verzamelen voor een gevecht tegen rivalen.

In het parlement werd de afgelopen maanden uitvoerig gedebatteerd over jeugdcriminaliteit. Volgens de verantwoordelijke minister Abdullah Tarmugi is er weliswaar een lichte daling van het aantal gearresteerde jongeren in Singapore (2.574 in 1995, 2.101 vorig jaar, 925 in de eerste helft van dit jaar) waarneembaar, maar is er ook sprake van een verharding van de overtredingen en worden de arrestanten jonger. Vroeger ging het om onschuldige knokpartijen, inmiddels hebben moord en drugshandel hun intrede gedaan in de Singaporese wereld van jeugdbendes.

Drie weken geleden werd een jong koppel in de lift van een appartementencomplex, vlak voor het sluiten van de deuren, door een gemaskerde man overgoten met benzine en in brand gestoken. De 24-jarige man overleed afgelopen weekeinde. Zijn 17-jarige vriendin Lai Siew Moi overleefde de aanslag ternauwernood. De Singaporese politie denkt aan een afrekening, maar staat nog steeds voor een raadsel. Uit het speciale telefoonnummer dat is ingesteld voor tipgevers valt af te leiden dat de daders worden gezocht in de wereld der tienergangs. Het telefoonnummer heeft als eerste drie getallen 323, de cijfercode en naam van Singapore's meest gevreesde jeugdbende. Leden van de gang dragen een tatoeage met het getal op hun hand of arm.

“Steeds meer jongeren bezwijken onder de enorme prestatiedruk die hier heerst. Je moet de beste zijn, alleen nummer één telt”, zegt Eddie Joseph van 'Teen Challenge Centre', een opvangcentrum voor ontspoorde jongeren. Sommige ouders, die het beste voor hun kinderen nastreven, betalen duizenden dollars aan bijlesleraren. Maar ook bijles staat nog niet borg voor succes, zo blijkt. Joseph krijgt veel tieners die via een jeugdbende in de criminaliteit zijn beland in zijn centrum. “Er zijn veel jongeren, zowel uit rijke als arme gezinnen, die de druk niet aankunnen. Zij laten zich makkelijk meeslepen in de wereld van de jeugdbendes omdat ze daar aandacht en waardering krijgen. Een gang geeft ze het gevoel dat ze ergens bij horen”, zegt Joseph.

Singapore worstelt met zijn nieuwe generatie. De stadstaat, die zich in 1965 afzonderde van Maleisië om verder te gaan als onafhankelijke republiek, ondervindt de pijnen van zijn eigen succes. Het 650 vierkante kilometer grote eiland groeide binnen een generatie uit tot één van Azië's grootste economische successen. Anno 1997 bedraagt het inkomen per hoofd van de bevolking ruim 35.000 Singapore dollar (bijna 49.000 gulden). Maar het succes heeft een keerzijde: veel kinderen komen uit gezinnen met twee werkende ouders die hun opvoeding verwaarlozen in hun jacht op meer welvaart. Bovendien is de harde noodzaak van hard werken om het land op te bouwen, verdwenen en baadt de nieuwe generatie zich in dat opzicht in de door hun ouders verworven luxe.

“We mogen onszelf nog geen ontwikkeld land noemen, niet alleen omdat we ons op industriëel gebied nog verder moeten ontwikkelen, maar ook omdat we nog een rijpheid moeten zien te bereiken in onze sociale instituties en waarden”, zei parlementslid David Lim onlangs in een pleidooi voor een “frisse aanpak” van het probleem 'jeugdcriminaliteit'.

Singapore bezint zich nu op een nieuwe benadering van het probleem. Bestrijding van jeugdbendes is vrijwel onmogelijk, is de analyse. Alles is gericht op preventie. Via Singapore's Secret Society, een netwerk van geheime agenten van de overheid die zonder tussenkomst van de rechter tot veroordeling mogen overgaan, is deze zomer een programma begonnen dat zich richt op de ouders. Vaders en moeders van jongeren die verdacht worden van jeugdcriminaliteit, maar die nog niet zijn opgepakt, worden uitgenodigd voor een excursie onder leiding van de 'geheime dienst'. In een inleidend gesprek wordt hun verteld dat hun zoon of dochter (er zijn ook steeds meer meisjes-gangs) op het slechte pad is, maar dat hij of zij nog niet betrapt is. “Er wordt een direct beroep gedaan op de ouders om te redden wat er nog te redden valt. Ze worden meegenomen naar de gevangenissen hier met de boodschap: als u nu niet zelf ingrijpt, belandt uw kind straks hier. De meeste ouders huilen tranen met tuiten tijdens zo'n excursie, en willen meteen aan de slag”, vertelt een van de vrijwilligers die bij het project betrokken is.

Jongeren die worden opgepakt kunnen verschillende soorten straffen tegemoet zien. De zwaarste straffen bestaan uit een verblijf van vier tot zeven jaar in een heropvoedingsinstituut. Voor lichtere vergrijpen staat de 'Assepoester-straf': jongeren moeten zich houden aan een avondklok en elke avond voor zeven uur thuis zijn. In sommige gevallen worden zij verplicht hun huiswerk op zaterdagmorgen op het politiekantoor te maken of wordt de jeugd ingezet om ouderen te helpen bij schoonmaken en boodschappen doen.

“Het is de Confucianistische benadering”, zegt een vrijwilliger, wijzend op de in Azië populaire leer die het individu ondergeschikt maakt aan de gemeenschap. “We proberen de jongeren te leren dat zij bestaan bij de gratie van de gemeenschap. Als zij die gemeenschap kwaad doen, moeten zij als straf diezelfde gemeenschap weer helpen. Zo krijgen ze inzicht in de maatschappij en het leven hier.”