Japan; In Japan lijkt de mafia sterk op de regeringspartij

TOKIO, 13 SEPT. Een nieuwe aflevering in de speelfilmcyclus The Godfather is afgelopen maand exclusief in Japan in première gegaan, zij het dat niemand ditmaal een blik is vergund in de diepere zieleroerselen van de hoofdrolspelers. Het begon eind augustus toen vier mannen op klaarlichte dag een hotel binnenliepen in de stad Kobe en de koffiedrinkende onderwereldbaas Masaru Takumi van dichtbij doodschoten.

De 61-jarige Takumi was de tweede man van de grootste onderwereldorganisatie van Japan, de Yamaguchi-gumi, met volgens de krant Yomiuri 33.000 leden. De koelbloedige moord wordt gezien als een afrekening: de Yamaguchi-gumi is een verzameling bendes waaronder die van Takumi. Geen enkele yakuza - die zichzelf als de laatste mannen van eer zien in een door consumentisme verweekt Japan - kan dit over zijn kant laten gaan en dus is sindsdien een golf van schiet-incidenten over Japan gespoeld.

Tot chagrijn van politie en publiek houden de yakuza de vete niet binnenshuis. Bij de moord is ook een tandarts omgekomen die toevallig aan het belendende tafeltje zat en een verdwaalde kogel door het hoofd kreeg. Ook is deze week een verpleger in het gezicht geschoten, omdat gangsters hem abusievelijk als lid van een concurrerende bende hadden aangezien. Burgers zijn dan ook deze week in Kobe en Tokio de straat op gegaan om een “verbanning” van de yakuza te eisen. De politie heeft de kantoren van de bendes aan een onderzoek onderworpen, evenals de huizen van bendeleiders.

Yakuza hebben inderdaad hoofdkantoren. Ook al behoren ze tot de “duistere wereld”, hun bestaan is algemeen zichtbaar. Zo bestaat er volgens schrijver Manabu Miyazaki, wiens eigen vader een godfather was binnen de yakuza, een stilzwijgende afspraak tussen het landelijke hoofdkwartier van politie en de Yamaguchi-gumi dat er geen incidenten zullen zijn op plaatsen waar een lid van de keizerlijke familie op bezoek gaat.

Miyazaki deed zijn uitspraak in een actualiteitenprogramma op een zondagochtend, enkele dagen na de moord. Enkele experts wisselden inzichten uit - “Takumi was een echte, ouderwetse yakuza” - om de bende-oorlog binnen de Yamaguchi-gumi te duiden. Op de achtergrond in de studio hing een schema van de organisatiestructuur van de Yamaguchi-gumi: “De yakuza zijn als een familie, de verticale verhoudingen zijn als die tussen vader en zoon, degenen die naast elkaar staan zijn als broers.

Takumi had als tweede man van de groep de verantwoordelijkheid voor financiën en personeelszaken. Hij is dus vergelijkbaar met de secretaris-generaal van de Liberaal Democratische Partij.” Aldus een van de deskundigen. Waarop presentator Tahara reageerde met de constatering: “Ah, dus het is net zoiets als de huidige machtsstrijd binnen de LDP?”

Deze vergelijking tussen yakuza en de dominerende politieke partij in Japan is niet vreemd. De genoemde machtsstrijd in de LDP over de verdeling van de zetels in het nieuwe kabinet-Hashimoto werd deze week beslist. Politiek commentator Minoru Morita gebruikte afgelopen donderdag voor de televisie op zijn beurt de yakuza om uit te leggen hoe de LDP functioneert. De criteria die binnen deze partij beslissend waren geweest voor het bemachtigen van een kabinetszetel waren: respect voor de oude veteranen (de godfathers zogezegd), een lange staat van dienst als parlementslid en veel 'zweten' in dienst van de partij. “Precies als binnen de yakuza”, zei Morita ter verduidelijking.

Morita had deze vergelijking nodig om uit te leggen hoe het mogelijk was dat politicus Koko Sato deze week een kabinetszetel kreeg. Sato is in 1986 veroordeeld wegens corruptie - het aannemen van steekpenningen van Lockheed in de jaren zeventig - en het publiek heeft verontwaardigd gereageerd op zijn benoeming. Dit was echter niet relevant, aldus Morita: Sato heeft jarenlang hard 'gezweet' voor de partijbazen en verdiende zijn zetel.

Hetzelfde geldt voor de Japanse mafia. “De normale procedure is dat de yakuza zo'n moord onderling oplossen”, zegt Miyazaki. Voor de yakuza is het echter spijtig dat een tandarts bij de moord in Kobe is omgekomen. De yakuza hebben slachtoffers gemaakt buiten de eigen kring en nu eist het publiek optreden van de politie. Een expert: “als de politie de yakuza onderling de afrekening laat regelen, zal iedereen zich afvragen waarvoor we in hemelsnaam nog politie hebben.”