Instituut

De Belgen weten het nog niet, maar ze zijn ontsnapt aan een regimecrisis. Vorige week zei minister-president Jean-Luc Dehaene in deze krant: “Weet u dat ik emotioneel meer lijd van een nederlaag van Club Brugge, dan van de val van mijn regering. Met andere woorden: Jean-Luc is blind, krols en zot van Club.

Brugge wordt geleid door een duivenmelker die de ruilhandel praktizeert, maar voor evenveel tribune-zingzang was Dehaene supporter van Anderlecht geweest. En wat dan? Dan had de Belgische premier nu midden in een omkoopschandaal gezeten. Althans emotioneel.

Anderlecht heeft jarenlang scheidsrechters omgekocht, in binnen- en buitenland. Met de genadeloosheid van de kaasschaaf komt het ene na het andere corruptieschandaal naar buiten. De Europa Cupduels tegen Nottingham Forest, Ostrava, Hibernian zouden gespeeld zijn in barretjes Hilton, donkere catacombegangen van ontbladerde volksbuurten, achterkamertjes waar mannen met meer zonnebril dan geweten de eindscore beklonken. Champagne toe. Volgens het geruchtencircuit zou Anderlecht in de Belgische competitie eveneens de onderbuik van de arbiters hebben bewerkt met ladingen kreeft à la nage, kisten Rolexen, zakken vol los drinkgeld en containers met ontklede dames. Corruptie op z'n Brussels.

Corruptie in België heeft ook zijn pastorale kanten. Oud-Anderlechtvoorzitter Constant Vanden Stock heeft het gerecht toevertrouwd dat hij een Spaanse scheidsrechter een 'lening' van ruim ƒ 50.000 liet overhandingen 'omdat de man overmand was door misère.' Uit compassie dus. Overigens wilde Vanden Stock genoteerd zien dat dit bedrag pas werd overgedragen ná de beslissende wedstrijd tegen Nottingham Forest. Vanden Stock als semantische puritein, zou het? Het doet mij denken aan Willy Claes zaliger die zijn Navo-bazen ook een jaar lang heeft voorgelogen dat er een verschil bestaat tussen ministers die Agusta-helikopters adviseren en ministers die Agusta-helikopters kopen. Claes had een hoog Elton John-gehalte: You were the grace that placed itself where lives were torn apart.

Anderlecht, dat was de burcht van burgermansfatsoen, van chic en royalisme, van tweetaligheid en Euro-mystiek, van succes met een menselijk - soms zelfs volks - gelaat. Insiders wisten beter. Die zagen wel hoe, na de wedstrijden in het Astridpark, magistraten dronken als vleermuizen lagen te woelen in scheefgezakte blondines. Hoe ministers, bankiers, generaals, ja nu en dan zelfs Jacques Delors, zich het masker van een even verheven als perfide Belgitude lieten aanmeten. Manager Verschueren kon het ereterras wel opvreten van geluk: “Hier zijn regeringen gevormd, hier zijn regeringen gevallen.” Helaas, ondanks de Philipslampen was er meer duisternis dan licht in en rond het stadion.

Jan Mulder heeft bij Anderlecht met mes en vork leren eten, Rob Rensenbrink werd duidelijk gemaakt dat een broodje kroket het voedsel van de armen is, Arie Haan is er in de kleedkamer achter gekomen dat een zakdoek niet noodzakelijk des mietjes is, en Nico de Bree werd voor eens en voor altijd aan het verstand gebracht dat vloeken de taal van betonvlechters is - niet van Brusselse eredivisionisten. De emancipatorische charme van het instituut Anderlecht heeft dus wel bestaan, maar zonder veel binnenkant van de mens te raken. Daar waren Vanden Stock, Verschueren en trawanten niet toe in staat. Zij zelf waren, zoals nu blijkt, ook alleen maar buitenkant.

Bierbrouwer Vanden Stock is opgegroeid met het motto: vriendschap koop je. De 83-jarige mandarijn heeft dat vervolgens vertaald: succes koop je. Dwars door alles heen. Vanden Stock wist niet beter. Zijn pokdalige jeugd, zijn genetische achterdocht, zijn selfmadesyndroom stonden een joyeuze en open intrede in de samenleving in de weg. Hij is een heremiet van het kapitaal gebleven. Dit menselijk tekort is hem vergeven. Onvergeeflijk is de collaboratie van de Belgische voetbalbond en de UEFA met de kromme handel en wandel van Anderlecht. Bondsvoorzitter Michel D'Hooghe zwijgt in alle talen: hij weet wel waarom. Secretaris-generaal Alain Courtois - die nu de commerciële belangen van Euro 2000 behartigt - is gladder, brakker en onbetrouwbaarder dan snot. Daar komt de KNVB nog wel achter. En de UEFA-bonzen hebben geen boter, maar foie gras op het hoofd. Dankzij het genereuze Anderlecht.

Ik hunker naar de Bastille. Alleen Graeme Rutjes hunkert mee.