Anonieme Overeters zoeken samen een uitweg

De Anonieme Overeters houden vandaag open dag in het Sportfondsenbad in Amersfoort. Niemand mag weten dat eten hun leven beheerst. In het geheim werven ze nieuwe leden en proberen ze samen van hun eetprobleem af te komen.

AMERSFOORT, 13 SEPT. Het zelfbeeld van iemand met eetproblemen is ernstig geschaad. De omgeving heeft dat meestal niet zo door en de 'overeters' zelf wuiven de problemen weg of zoeken heimelijk naar uitwegen om zo veel of zo min mogelijk te eten. Sigrid verbaasde haar vriendinnen. Ze waren met een clubje uit eten bij de pizzeria en magere Sieg bestelde maar liefst drie pizza's. Ze had gewoon trek en Sigrid kon het hebben. Wat minder opviel was dat ze na iedere pizza even naar 'achter' moest. Na een minuutje was ze dan weer terug en begon ze vrolijk aan de volgende pizza. Heerlijk gegeten - moeten we vaker doen, zei ze na pizza nummer drie.

Sigrid (21) spuugt alles wat ze gegeten heeft er weer zo snel mogelijk uit. Een voorbeeld van de ziekte anorexia nervosa. Het lichaam mag niet dik worden, dus iedere vorm van groei wordt tegengehouden. Suzanne (41) was al dik en voelde zich steeds dikker worden. Zij probeerde alle diëten te volgen die er bestonden. Niets hielp en daarom koos zij op haar 123ste kilo voor een rigoureuzere weg. De hele dag niets meer eten. 's Avonds was ze dat dan weer beu en sloeg ze door. Alles wat los of vast zat werd verorberd. En de volgende dag begon weer met het goede voornemen: 'Vanaf vandaag eet ik niet meer'. Een voorbeeld van de ziekte boulimia nervosa. Extreem vasten wordt afgewisseld met ongecontroleerde eetbuien.

Anorexia- en boulimiapatiënten ontmoeten elkaar bij de Anonieme Overeters. “De gevangenis waarin je zit, is nu eenmaal dezelfde. Je leven wordt overheerst door eten”, zegt Irene (29). Zelf heeft zij tot haar twintigste jaar 'gewoon' gegeten. Toen zij op kamers ging wonen begonnen de problemen: een overdreven hang naar vrienden, perfectionisme nastreven in studie en huishouden, overal de beste in willen zijn en op feestjes overkomen als een stoer meisje.

Irene: “Dat lukte dus niet en dat ben ik gaan compenseren met eten. Zoals bij iedereen begon het bij mij ook met de chocoladekoekjes. Nog eentje, nog eentje, de laatste, toch nog maar eentje en ach, dan ook maar de hele rol. In twee jaar tijd kwam ik vijftien kilo aan en toen raakte ik geobsedeerd door eten, sporten, lijnen en afvallen. Ik kon leven op één mars en één boterham. Ik leefde van calorie naar calorie en ik plande wanneer ik moest overgeven.”

Het programma van de Anonieme Overeters is gebaseerd op dat van de Anonieme Alcoholisten. Alleen het woord alcohol wordt vervangen door voedsel. Zij gaan ervan uit dat 'dwangmatig eten' lichamelijk, emotioneel en spiritueel van aard is. Door in zelfhulpgroepen met elkaar een twaalf-stappen-programma af te werken, proberen zij hun gestoorde eetgedrag eerst te accepteren en uiteindelijk te overwinnen.

Cola-light, magere yoghurt, dik worden, Montignac-diëten. De hele wereld lijkt soms aan de lijn te doen. Dus waarom anoniem je probleem met elkaar bespreken? Suzanne: “Die eetverslaving heb je zelf gecreëerd en eigenlijk wil je er zelf ook weer afkomen. Als dat niet lukt, heb je gefaald. Je hebt geen wilskracht. Durf dat maar eens toe te geven. Je bent zo ver afgegleden, dat is een ding wat zeker is, dat je eigenlijk naar de psychiater zou moeten. Maar daar hebben wij helemaal geen zin in. Liever anoniem en die anonimiteit is een waarborg van veiligheid. Niets, maar dan ook niets van wat er daar besproken wordt, komt naar buiten. Niemand van de groep zal jou laten opnemen in een ziekenhuis. Niemand van de groep is de baas of de therapeut.”

Praten helpt volgens de AO-ers bij iedereen. Overeten is vaak een compensatie voor isolement, is de ervaring van veel deelnemers aan de zelfhulpgroepen. Gemiddeld twee keer per week komen ze bij elkaar. Er zijn op het moment tweeëntwintig groepen in Nederland actief. Van Wassenaar tot en met Smilde - overal wordt gesproken over eetproblemen. Irene, hoofd groenvoorzieningen bij de gemeente, is aan haar vijfde jaar bezig en heeft stap 12 bijna afgerond. Zij heeft een prachtig figuur en blijkt nauwelijks afgevallen te zijn. Hoeveel ze weegt? Irene: “Dat weet ik niet, want ik heb geen weegschaal meer.”

Suzanne is nog niet zo ver. “In het begin kwam ik na zo'n bijeenkomst thuis en ging ik van de zenuwen heel veel eten. Toen ik dat de volgende keer eerlijk opbiechtte, bleek ik niet de enige te zijn. Ik sla wel eens een stap over maar officieel ben ik bij stap 4. Ik heb grondig en onbevreesd een morele inventaris van mezelf opgemaakt.”

De overeters proberen nu van hun verslaving af te komen. Het grote verschil met drugs, alcohol en sigaretten is, dat je die uit je leven kunt verbannen, maar met voedsel word je dagelijks geconfronteerd. Irene was voor tachtig procent van de dag bezig met eten. Nu het eetprobleem weggevallen is, heeft zij zeeën van tijd over.

“En die moet je ook maar weer zien te vullen”, lacht ze enigszins ongemakkelijk, terwijl ze haar bruine boterhammetje met kaas weer in folie wikkelt om 'de regelmaat in het eetpatroon' niet te verstoren.