Adriaan (9) gaat niet naar school

DOOR EEN SLEPEND conflict tussen basisschool De Akker in het Drentse dorpje Sleen en een ouderpaar, is de inmiddels negenjarige Adriaan al sinds januari van dit jaar verstoken van onderwijs. Beide partijen hebben zich zo diep ingegraven dat een oplossing van het conflict voorlopig niet in zicht lijkt.

De gemeente, onder gezag waarvan de openbare school valt, heeft een sociaal rechercheur op de ouders afgestuurd die hen wil vervolgen wegens leerplichtonduiking. De ouders hebben een advocaat in de arm genomen om bezwaar te maken tegen de brief van de gemeente, waarin Adriaan de toegang tot de school, en ander openbaar onderwijs in de gemeente wordt ontzegd. De jongen heeft volgens dit gemeentelijk schrijven met zijn “wangedrag” de “orde en veiligheid in de school ernstig verstoord”. Nel van Galen, de moeder van de jongen, houdt daarentegen vol dat de vèrgaande pesterijen op school de oorzaak zijn voor het moeilijke gedrag van haar zoon. Op basisschool De Akker is volgens Van Galen “van alles mis”. Er is onvoldoende opgetreden door het team tegen het pesten, meent de moeder.

De directeur van de school, de heer C. de Groot, stelde haar gerust toen zij haar zoontje kwam aanmelden en vertelde dat hij op zijn vorige school geplaagd werd. “Op mijn school wordt niet gepest”, zo liet hij de moeder weten. “Wij grijpen tijdig in, vooral als kinderen de dupe dreigen te worden.” Al snel zien de ouders dat het fout gaat. Van Galen: “Ik merkte het als ik hem ophaalde. Het was geen plagen meer maar uitlachen, uitjouwen en honen.” Haar zoontje komt regelmatig huilend thuis. De oorzaak voor het getreiter zoekt de moeder in “een groepje macho-jongetjes”, dat al langere tijd de sfeer zou bepalen met agressief gedrag en schuttingtaal. “Adriaan loopt niet in legerkleding en speelt liever met poppen”, zo verklaart Van Galen het getreiter dat in de loop van de tijd alleen maar toeneemt. Ook andere ouders zouden volgens haar klagen over de sfeer in deze klas.

Intussen ging het leren ook bergafwaarts en was het de vraag of Adriaan van groep vier over moest naar groep vijf. Toen de Schooladvies en Begeleidingsdienst (SABD) werd ingeschakeld om de leerachterstand van Adriaan in kaart te brengen, meenden de ouders dat deze dienst veel te ver ging door wel het gedrag van hun zoon en hun wijze van opvoeden bij het advies te betrekken, maar niet de pestcultuur in de klas. De wending die het onderzoek heeft genomen bevalt hen helemaal niet en ze weigerden het advies in te zien. “We voelden ons gemanipuleerd”, aldus de moeder, die volgens eigen zeggen altijd heeft aangedrongen op extra onderwijskundige begeleiding voor haar zoon.

Tijdens een gesprek met de directeur van de school en de groepsleerkracht wordt de ouders aangeraden hun zoon naar een LOM-school te sturen. “We hoefden alleen maar een handtekening te zetten, hij kon er zo terecht.” De ouders waren onthutst. Later bleek dat hiermee officiële gang langs regionale verwijscommissie, die verwijzingen naar het speciaal onderwijs onderzoekt, was overgeslagen en nog later werd het de ouders duidelijk dat het door hen geweigerde rapport niet alleen in handen was van de schooldirecteur, maar ook van de LOM-school en van D. Appeldoorn, de burgemeester van Sleen. Deze laatste had de taken van de wethouder van onderwijs overgenomen, omdat de echtgenoot van deze wethouder weer leerkracht was op De Akker. Na fel protest van de ouders over deze gang van zaken heeft de SABD het rapport over Adriaan nietig moeten verklaren.

De dorpscultuur begon zich tegen de ouders te keren. Eind november 1996, toen de spanningen al flink waren opgelopen en de bereidheid van de ouders om mee te werken tanende was, werden ze bij de burgemeester ontboden die hen in het bijzijn van twee ambtenaren nogmaals te verstaan gaf dat Adriaan naar het LOM moest. Van Galen is regelmatig in tranen als ze het verhaal over haar zoon vertelt. Ze kan het niet verkroppen dat de school de problemen met Adriaan wijt aan 'opvoedingsproblemen' en geen oog heeft voor het getreiter waar hij voortdurend aan heeft blootgestaan. Het voornaamste doel dat de ouders voor ogen hebben is dat de jongen zijn leerachterstand inloopt. Maar juist op dat punt liet de school het afweten, zo luidt het verwijt van de moeder.

Na ingewikkelde machinaties tussen de school en de ouders en de inschakeling van een bemiddelaar werd er een tweede rapport over Adriaan gemaakt door een onafhankelijk bureau voor leer- en opvoedingsmoeilijkheden in Groningen. De jongen zat toen inmiddels al twee maanden thuis. “Overspannen”, zegt Van Galen. “Iedere dag dat hij niet naar school ging vonden wij meegenomen. De inspecteur heb ik hiervan zelf op de hoogte gebracht.” De vraag of Adriaan op het regulier onderwijs thuishoort, desnoods met extra begeleiding, wordt door dit bureau in eerste instantie bevestigend noch ontkennend beantwoord. Wel werd geconcludeerd dat het algemene niveau van Adriaan bovengemiddeld is, maar dat hij zijn leervermogens onvoldoende benut. Met intensieve begeleiding en een veilige groepssituatie zou er heel wat bereikt kunnen worden, zo stellen de onderzoekers vast.

Door de eerdere ervaringen met het SABD-rapport weigerden de ouders deze onderzoeksresultaten aan de school ter beschikking te stellen. “We hadden immers geen enkele garantie dat onze privacy gewaarborgd zou worden”, zegt de moeder. Berichten in de regionale pers en op Radio Drenthe over de kwestie noodzaken de school in april een besloten ouderavond te organiseren om de geruchtenstroom een halt toe te roepen. Daar wordt onder voorzitterschap van burgemeester Appeldoorn de zaak-Adriaan breed uitgemeten. De moeder: “Op geen enkele wijze heeft de heer Appeldoorn onze privacy beschermd. Integendeel, hij heeft Adriaan en ons beschadigd.”

Burgemeester Appeldoorn bevestigt dat het verwijderen van Adriaan een “harde maatregel” is, maar dat deze genomen is “omdat de situatie zeer ernstig” was. Appeldoorn wil uit overwegingen van privacy niet ingaan op de inhoud van deze situatie. Wel wil hij kwijt dat het pesten op school niet te maken heeft met het gedrag van de jongen. Dat er op De Akker “wel eens gepest wordt” vindt de burgemeester niet opzienbarend: er gebeurt op scholen altijd wel wat, “en hier is er tijdig aandacht aan besteed”. Uit een “diepgaand onderzoek” naar het reilen en zeilen van de school, uitgevoerd door het schoolbestuur - de gemeente dus - blijkt volgens Appeldoorn dat de school “niets te verwijten valt”. De ouders hebben volgens hem stelselmatig geweigerd mee te werken aan een oplossing. “Ik vind het volstrekt onverantwoord en bijna onaanvaardbaar dat een kind van negen jaar al sinds kerstmis thuis gehouden wordt”, zegt de Sleense burgervader. “Dit is niet te tolereren”.

Inmiddels heeft de gemeente het openbaar ministerie ingeschakeld om de ouders te vervolgen. Appeldoorn: “De sleutel van de oplossing ligt nu bij de ouders. Als zij mij, zoals van te voren was afgesproken, het onafhankelijke rapport overhandigen waaruit zou blijken dat deze jongen geschikt is voor het reguliere onderwijs, eventueel met extra ambulante hulpverlening, dan is hij weer van harte welkom op school.” En hij voegt hier aan toe: “Maar ik denk dat de ouders diep in hun hart ook weten dat dit geen reële oplossing is.” Dat het eerste rapport van de schoolbegeleidingsdienst nietig is verklaard, wijt de burgemeester aan “een ongelukkige procedure”. Die doet echter niets af aan de inhoud van het rapport.