Moestuindagen kasteel Hex; Heerlijk eetbaar landschap

Wat is een goede appel en waar moet je op letten bij de aanschaf van een appelboom? Op de moestuindagen van kasteel Hex demonstreert de Franse kweker Delbard hoe de consument al kijkend, tastend, luisterend en natuurlijk ook proevend, allerlei kenmerken van een vrucht kan leren herkennen. Niet-francofone bezoekers kunnen, geholpen door een in het Nederlands vertaald 'proefschema' ook meehappen, -knijpen en -luisteren.

Twee andere deelnemers aan de moestuindagen zijn de Belgen Peter Bauwens van De Nieuwe Tuin en Guy Dirix van Belle Epoque. Bauwens is bekend als pleitbezorger van het 'eetlandschap' of de 'eetbare tuin'. Hij ziet niets in een ouderwetse scheiding tussen een moes- en siertuin - wat in een stadstuin van bescheiden omvang trouwens onmogelijk is - maar ziet de ideale tuin juist als één stuk grond waarop de eetbare gewassen en sierplanten broederlijk naast elkaar staan. Je kunt zelfs hagen maken van eetbare struiken, zoals bijvoorbeeld bramen- of kruisbessen. Een gemengde aanplant heeft als voordeel dat ziekten en plagen minder gauw de kop opsteken. De rupsen en luizen hoeven zich dan niet en masse op de groentenbedden of vruchtbomen te storten, maar kunnen zich onderweg te goed doen aan ander lekkers. Althans dat is de theorie, want de eerlijkheid gebiedt te vertellen dat de rode-koolplanten die ik tussen mijn eigen vaste planten had gezet binnen twee weken tot de nerfjes waren opgepeuzeld.

Bauwens' kwekerij bij De Klinge is kleinschalig (dat wil zeggen dat niet alle soorten altijd voorradig zijn) en richt zich op de echte liefhebber van bijzondere fruit- en groentensoorten. In de catalogus van 1997 staan bijvoorbeeld negen soorten aubergines, ongeveer dertig pompoenen, maar ook vaste groenten als artisjok, aardkastanjes, eeuwig moeskool en zonnewortels.

Bauwens werkt nauw samen met Guy Dirix, een hobbyist die zich beijvert voor de herintroductie van eetbare gewassen uit de Belle Epoque. Eigenschappen die steeds zwaarder gingen wegen in de professionele land- en tuinbouw: een hoge opbrengst, gaaf uiterlijk of onkwetsbaarheid bij vervoer, hebben veel soorten verdrongen die voor de particuliere tuinier wel interessant (lekkerder, mooier) zijn. Aan de hand van oude kwekerscatalogi en geholpen door de aantekeningen van veredelaars, probeert Dirix die verdwenen soorten op te sporen.

Uit Nederland komen Roger en Linda Bastin naar de moestuindagen. Zij zijn gespecialiseerd in kruiden, en hun collectie Salvia (170 soorten), Thymus (65 soorten), Lavandula (52 soorten) en Rosmarinus (32 soorten) hebben dit jaar het predikaat 'Nationale Collectie' gekregen. Voor Hex zullen zij vooral uit deze collecties putten. Verder komt de pompoenspecialist Michel Cornier van Le Vivace, die op 14 september een pompoenfestival organiseert in Tourinnes St. Lambert (30 kilometer ten zuiden van Leuven).

Kasteel Hex, dat in de 18de eeuw werd gebouwd voor de prins-bisschop van Luik, Karel van Velbrück, wordt nog steeds beheerd en bewoond door diens erfgenamen. De door Velbru begonnen rozencollectie is dankzij de inspanningen van gravin Michel d'Ursel inmiddels uitgegroeid tot 250 soorten oude rozen. Tijdens het open weekeinde kan vrij worden gewandeld over het domein, dat behalve een aantal formele tuinen ook een uitgestrekt Engels park omvat. Maar het indrukwekkendst in de maand september is wel de moestuin, gelegen op lage terrassen en omgeven door hoge muren met leifruit en klimrozen.

Hex trekt bezoekers uit een aantal landen in de directie omgeving en de planten en zaden kunnen in verschillende valuta worden afgerekend.

INFORMATIE

Toegang ƒ 16,50 p.p. kinderen tot 12 jaar gratis. Geen honden

(inl 003212747341, na 14u) Kasteel Hex ligt in het dorp Heks, ten westen van Tongeren, aan de weg van Borgloon naar Heers. E39 van Antwerpen naar Luik, afrit 29