Light Sleeper

Light Sleeper (Schrader, 1991). Morgen, BBC2, 1.00-2.40u.

'The idea of God presupposes the existence of God'. Terwijl een klant een snuif neemt van de door drugskoerier John LaTour (Willem Dafoe) meegebrachte cocaïne, steekt hij een preek af over het ontologische godsbewijs. Dafoe gaat er niet op in en wacht tot de man met het geld over de brug komt. Deze kleine scène uit Light Sleeper (1991) kan beschouwd worden als Paul Schraders oeuvre in een notedop.

Schrader geldt als een van Hollywoods grote scenarioschrijvers sinds hij in 1975 Taxi Driver (regie Martin Scorsese) schreef - in twee weken tijd terwijl hij in het ziekenhuis herstellende was van alcoholmisbruik. En dat had weer alles te maken met psychisch-filosofische problemen na zijn zeer gereformeerde jeugd in Grand Rapids, Michigan.

Light Sleeper gaat evenals Taxi Driver en American Gigolo (Schrader, 1980) over een ontwortelde nachtwerker die tevergeefs probeert contact te krijgen met een zelfdestructieve vrouw.

In de nachtelijke regen van New York brengt Dafoe 'white drugs for white people' rond. Hijzelf, eindelijk clean na jaren van feesten, kan geen kant meer op. Hij is bijna veertig en gedwongen een nieuw beroep te zoeken omdat zijn bazin (Susan Sarandon) van de narcotica over wil stappen op de cosmetica.

Dafoe kan niet slapen, hij durft niet naar de toekomst te kijken, en ziet in de persoon van zijn toevallig hervonden ex (Dana Delany) een houvast om verder te kunnen in dit leven. Maar in een film van Schrader moet er eerst bloed vloeien voor er een eind kan komen aan iemands persoonlijke odyssee.

Waar de zombieachtige psychoot Travis People in Taxi Driver volledig ten onder gaat in het door hem zelf opgeroepen geweld, vindt Dafoe echter zijn verlossing. Na de shoot-out met een Zwitserse engerd volgt een wonderbaarlijk ontroerende epiloog.

Ondanks de doem die er over de film hangt - Light Sleeper heeft de traagheid van en klinkt ook als een ouverture van een horrorfilm - is die sentimenteel, melodramatisch zelfs, maar volledig in stijl. Dafoe, die een straf van vijf jaar wacht, is blij, opgelucht en stabiel in de gevangenis. “Vreemd hoe de dingen werken”, zegt hij. Hij begrijpt waarom het allemaal is.

En wij met hem. Nader tot U.