Nelson Mandela zou getuige uit Zuid-Afrika gesmokkeld hebben; 'Winnie stak jongen met een mes'

JOHANNESBURG, 10 SEPT. Winnie Madikizela-Mandela zou in 1988 persoonlijk de tieneractivist Stompie Seipei hebben vermoord en zou betrokken zijn geweest bij andere moorden en verdwijningen. Dat heeft Katiza Cebekhulu, een voormalige medewerker van Winnie, gezegd in een gisteren uitgezonden tv-documentaire.

Winnie's ex-echtgenoot Nelson Mandela zou in 1991 als toenmalig ANC-leider hebben meegewerkt aan de ontvoering van Katiza naar het buitenland om hem het zwijgen op te leggen. President Mandela en zijn ex-vrouw hebben beiden in een reactie de beschuldigingen van de hand gewezen.

Cebekhulu was in de jaren tachtig, net als Stompie, lid van de Mandela United Football Club, een organisatie van jongeren in het zwarte woonoord Soweto die Winnie had georganiseerd en die was bedoeld als actiegroep tegen de apartheid. Naderhand bleek dat de 'voetbalclub' behalve politieke acties tegen het systeem, ook de township terroriseerde. In 1991 had al een proces plaats over de moord op Stompie, waaraan een van Winnie's adjudanten, Jerry Richardson, schuldig werd bevonden. Winnie had volgens de rechter meegewerkt aan de ontvoering van Stompie en kwam er van af met een boete van 15.000 rand.

Katiza Cebekhulu kwam gisteren in een televisie-documentaire, uitgezonden door de BBC en de Zuid-Afrikaanse SABC, voor het eerst met zijn getuigenverklaring. Tegelijkertijd verscheen een boek over het onderwerp; beide produkties zijn van de hand van de Britse journalist Fred Brigdland. Katiza zei dat de 14-jarige Stompie, nadat hij in 1988 door Winnie was 'ontmaskerd' als een spion voor het blanke bewind, dagenlang werd geslagen en gefolterd door andere leden van de 'voetbalclub'. Volgens Katiza, die er zelf ook aan deelnam, zou Winnie Stompie met een zweep hebben afgeranseld.

De zwaargewonde Stompie werd dagenlang aan zijn lot overgelaten, tot de laatste dagen van het jaar. Katiza herinnert zich de afloop als volgt: “Winnie had een scherp voorwerp in haar hand, ik weet niet of het een mes of een schaar was. Ze deed haar arm omhoog en stak Stompie tweemaal. Daarna hielden ze hem in het zwembad en ik geloof dat hij toen dood was.”

De chauffeur van Winnie, John Morgan, verklaarde gisteren dat hij van haar de opdracht had gekregen “de hond' weg te brengen, maar Morgan weigerde, waarna een onbekende het lijk wegbracht.

Een maand na de dood van Stompie werd dokter Abu Baker Asvat vermoord in zijn kliniek in Soweto. Abu Baker had de toorn opgewekt van Winnie omdat hij Stompie, bij een bezoek aan Winnie's huis, medisch had willen verzorgen en rapport opmaakte over diens verwondingen. De twee jongeren die naderhand de moord bekenden, zeiden in opdracht van Winnie te hebben gehandeld en er voor te zijn betaald. Katiza Cebekhulu bevestigde deze lezing in de bewuste documentaire.

Winnie zou verder de verdwijning van, dan wel de moord op Lolo Sono op haar geweten hebben. Lolo Sono (21 jaar oud op het moment van zijn verdwijning) was eveneens lid van Winnie's voetbalclub tot ook hij als spion werd aangemerkt. De ouders van Lolo vertelden in de bewuste documentaire in tranen dat Winnie met hun zoon naar hun huis kwam. Vader Sono smeekte Winnie om Lolo te laten gaan, “maar ze zei: 'de beweging zal besluiten wat we met hem moeten doen'.” Volgens Katiza gaf Winnie daarna opdracht Lolo te doden. Hij is nooit meer teruggezien.

Katiza Cebekhulu viel naderhand zelf in ongenade bij Winnie, maar bracht het er levend af, onder meer omdat Nelson Mandela in februari 1990 op vrije voeten kwam. Katiza werd in 1991 ontvoerd en belandde in een Zambiaanse gevangenis. Volgens het boek en de documentaire van Bridgland gebeurde dit op last van niemand minder dan Nelson Mandela, toen nog de tweede man in het ANC en getrouwd met Winnie (ze scheidden in 1992). Bridgland interviewde ex-president van Zambia Kenneth Kaunda, die zei dat Nelson Mandela hem had gevraagd Katiza vast te zetten. “Mandela gaf geen reden op, maar ik vertrouwde hem”, aldus Kaunda.

President Mandela sprak gisteren in een korte verklaring de beschuldiging tegen. De president verwees naar de hoorzitting van de Waarheidscommissie, later deze maand, waarin Winnie tekst en uitleg moet geven over haar activiteiten in de jaren tachtig. Winnie Madikizela-Mandela beschreef gisteren op een persconferentie in Johannesburg de negatieve publiciteit rond haar persoon als volgt: “Men is er op uit mijn waardigheid te besmeuren, zonder enige aanleiding.”