Van Amerongen verlaat gezond HSA

Hollandse Signaalapparaten (HSA) ziet in november directievoorzitter Eric van Amerongen vertrekken naar het Amerikaanse Lucent. Onder zijn regie schrapte Signaal 1600 banen. Het 75 jaar oude defensiebedrijf staat er weer goed voor.

HENGELO, 9 SEPT. Eric van Amerongen (43), scheidend directievoorzitter van Hollandse Signaalapparaten (HSA) in Hengelo, deelt op zijn tijd graag wat plaagstootjes uit. Aan het adres van de Nederlandse overheid bij voorbeeld, tevens zijn grootste klant.

Al jaren uit hij tegenover iedereen die het maar horen wil de vrees dat Signaal Nederland op termijn zal móéten verlaten. Wegens een dreigend tekort aan gekwalificeerd personeel. Europa's marktleider op het gebied van radar- en vuurgeleidingssystemen heeft al een headhunter ingehuurd die in Engeland en Duitsland driftig speurt naar geschikte jonge ingenieurs. Het bedrijf kan er jaarlijks zo'n honderd tot hondervijftig gebruiken.

Concrete plannen om onderdelen van het bedrijf over te hevelen naar het buitenland zijn er echter niet. Mogelijk verhuist op termijn een deel van de onderzoeksactiviteiten naar de Randstad. Het liefst in de nabijheid van de Technische Universiteit in Delft, de enige plaats in Nederland waar radartechnologie wordt gedoceerd.

Veel verder gaan de plannen niet. Want Signaal koestert Nederland. Het bedrijf mag sinds 1990 onderdeel uitmaken van het Franse Thomson CSF, een verhuizing naar Parijs is niet aan de orde. Bij de overname vreesden werknemers en vakbonden het ergste. Nu twijfelt volgens Van Amerongen niemand meer aan de goede bedoelingen van Thomson.

De bestuursvoorzitter, die HSA binnenkort verruilt voor het Amerikaanse telecombedrijf Lucent Technologies, is er heilig van overtuigd dat de werkgelegenheid van de 2800 personeelsleden in Nederland geen gevaar loopt. Zo staat nu al vast dat zijn nog te benoemen opvolger opnieuw een Nederlander wordt. Logisch, meent Van Amerongen. “We zijn een Nederlandse onderneming en die kun je nu eenmaal het beste door een Nederlander laten besturen.”

Van Amerongen zwaaide sinds 1991 de scepter bij HSA. Zijn komst viel bij toeval samen met één van de dieptepunten uit de historie van het bedrijf. De val van de Berlijnse muur betekende een forse klap voor de mondiale defensie-industrie. Ook voor Signaal. In twee jaar tijd zag de directie zich genoodzaakt 1600 van de toen nog 4400 banen te schrappen. Zij deed de civiele tak in Apeldoorn zelfs helemaal van de hand. Mede hierdoor daalde de omzet in korte tijd van 850 tot 650 miljoen gulden.

Dat was niet de enige dip in de 75-jarige historie van Signaal. Ook in de jaren dertig maakte het in 1922 door Siemens, de Koninklijke Marine en Hazemeijer Electrische Apparaten opgerichte bedrijf - toen nog Hazemeijers fabriek voor Signaalapparaten geheten - een moeilijke periode door. Toen het enigszins was hersteld, brak de Tweede Wereldoorlog uit.

Na de oorlog was er van de fabriek weinig meer over. De Nederlandse Staat ontfermde zich over de restanten en veranderde de naam in Hollandse Signaalapparaten. Ook eind jaren veertig dreef Signaal voornamelijk op de verkoop van vuurgeleidingssystemen. De ontwikkeling van radartechniek, nu goed voor tweederde van de concernomzet, nam pas in de jaren vijftig een hoge vlucht.

Niet dat Signaal bij nul moest beginnen. Op het Physisch Laboratorium van de Koninklijke Marine in Den Haag werkten Nederlandse wetenschappers, onder wie de latere HSA-directeur Max Staal, al sinds 1926 aan de ontwikkeling van een eigen radarsysteem. Vlak voor de oorlog ontwikkelden zij een prototype. Daarmee was het mogelijk vliegtuigen op te sporen met behulp van radiostralen in plaats van luisterapparatuur. Tijdens de oorlog zetten zij hun werkzaamheden voort in Engeland en Nederlands-Indië.

HSA profiteerde gretig van de daar opgedane kennis. De omzet groeide in de jaren zestig en zeventig gestaag, tot een hoogtepunt van ongeveer 1 miljard gulden halverwege de jaren tachtig. Zo'n zesduizend mensen vonden in de topjaren bij het bedrijf emplooi.

Philips, dat Signaal in 1957 overnam, leverde daaraan met zijn kennis op het gebied van elektronica een grote bijdrage. Een heroriëntatie, waarbij de Nederlandse multinational afscheid nam van zijn defensie-activiteiten, maakte in 1990 aan deze innige band een einde. Sindsdien is Signaal eigendom van Thomson CSF, tot die tijd binnen Europa de grootste concurrent. Ondanks de val van de Muur is HSA financieel nog steeds gezond. Vorig jaar bedroeg de winst 63 miljoen op een omzet van 703 miljoen gulden. Een resultaat waarbij menig concurrent zijn vingers zou aflikken, meent Van Amerongen. Ook voor de nabije toekomst ziet hij weinig problemen. Rond 2000 brengt Signaal een nieuwe generatie radars op de markt. De ontwikkeling van dit systeem ligt op koers. De eerste afnemers zijn Nederland, Duitsland en Canada. Deze landen nemen tevens de honderden miljoenen guldens voor hun rekening die de ontwikkeling van de nieuwe troeven kost. De bestuursvoorzitter neemt dan ook met een gerust hart afscheid. Zijn opvolger erft een gezond bedrijf met een uitstekend toekomstperspectief én een boeiende baan. Want een directeur bij HSA is in de ogen van Van Amerongen een bevoorrecht mens. Alleen al wegens de vele persoonlijke contacten met klanten; de admiraals en ministers van Defensie overal ter wereld.

“Dat vraagt natuurlijk wel enige diplomatiek talent. En de nodige bevlogenheid. Maar als dat je ligt, heb je als directeur bij Signaal een echte wereldjob.” (ANP)