Na invitatie aan Taiwan; China haalt fel uit naar Panama

ROTTERDAM, 9 SEPT. De Chinese regering heeft vanochtend uitgehaald naar Panama en het Midden-Amerikaanse land ervan beschuldigd de nationale soevereiniteit van China te hebben geschonden.

Aanleiding voor de uitval is de uitnodiging die president Lee Teng-hui van Taiwan heeft gekregen voor een internationale conferentie over het Panama-kanaal, die afgelopen zondag in Panama stad is geopend.

De conferentie - ter gelegenheid van het feit dat twintig jaar geleden huidige de Verdragen betreffende het Panama-kanaal werden getekend - was bedoeld als platform voor wereldleiders om zich te bezinnen over de toekomst van het kanaal. Maar door de 'kwestie Taiwan' is van die opzet niet zoveel overgebleven: om China niet voor het hoofd te stoten, hebben verreweg de meeste staatshoofden en regeringsleiders eieren voor hun geld gekozen en hun uitnodiging beleefd afgeslagen. En ook de Verenigde Naties en aanverwante organisaties blijven weg uit Panama stad.

Daarmee - zo stellen waarnemers - is president Ernesto Perez Balladares van Panama als gastheer van de conferentie het grootste slachtoffer van de Chinees-Taiwanese controverse geworden. Over ruim twee jaar loopt de huidige overeenkomst betreffende het Panama-kanaal af: op 31 december 1999 zullen de Verenigde Staten - die de belangrijke waterweg 84 jaar geleden voltooiden - het beheer overdragen aan Panama. Maar naarmate die datum dichterbij komt, groeit de twijfel of Panama in staat zal zijn die delicate taak naar behoren uit te voeren. Daarbij speelt de discussie over de noodzakelijke vernieuwing van het kanaal en de bijbehorende fasciliteiten om aan de eisen van het moderne scheepvaartverkeer te voldoen.

Voor president Perez Balladares bood de conferentie een uitgelezen kans om voor de internationale gemeenschap een signaal van vertrouwen af te geven. Maar nu bijvoorbeeld de Amerikaanse minister van Verkeer, Rodney Slater, en niet president Clinton zelf, naar Panama is gekomen, valt er veel minder eer te behalen voor de Panamese gastheer. Daar komt bij dat China een belangrijke klant van het kanaal is. Ook vertegenoordigers van de grote rederijen - de gebruikers van het kanaal - stellen zich terughoudend op in Panama.

Zowel China als Taiwan kunnen daarentegen tevreden zijn met de gang van zaken. China, dat Taiwan beschouwt als een afvallige provincie en die om die reden elke vorm van internationale diplomatieke erkenning van Taiwan bestrijdt, heeft zijn zin gekregen nu de meeste hoge gasten het hebben laten afweten. Tegelijkertijd heeft Taiwan - met de ontvangst afgelopen zondag in Panama van president Lee Teng-hui - zijn positie in de Midden-Amerikaanse regio versterkt. Vandaag komt de Taiwanese president - na een tussenstop in El Salvador - aan in Honduras voor de officieel bezoek van twee dagen.

De reis van president Lee is weloverwogen. Eind vorig jaar kondigde de Zuid-Afrikaanse president Mandela aan dat Pretoria besloten had diplomatieke banden aan te knopen met China, daarmee per definitie de relaties met Taiwan te vierend. Daarmee werden Midden-Amerika en het Caraïbisch gebied de belangrijkste regio van waaruit politieke steun komt voor Taiwan. Van de in totaal 31 landen in de wereld die Taiwan diplomatiek erkennen - tegen het beleid van de VN in - komen er veertien uit dit gebied, met Panama, Costa Rica, Nicaragua en Honduras als belangrijkste. Het kleine Caraïbische eilandstaatje St. Lucia kondigde afgelopen maand aan van kamp te wisselen en de zijde van Peking te zullen kiezen. De overstap van St. Lucia is mede ingegeven door geld: Peking heeft het eiland omgerekend één miljoen dollar aan hulp beloofd.