In Londen hoor je constant muziek; Engelse schrijver Q treedt op op Crossing Border Festival

De Londense schrijver Q, die zaterdag te zien is op het Crossing Border Festival, verwerkt muziek in zijn proza en treedt op met discjockeys en popgroepen. Zijn doelgroep danst in clubs en krijgt literatuur zodoende tijdens het uitgaan ingegoten.

Q: Deadmeat. Uitg. Sceptre/Hodder and Stoughton. Q treedt 11 september op in de Effenaar in Eindhoven, 13 september op Crossing Border in het Congresgebouw in Den Haag. Internet: http://www.deadmeat.com

AMSTERDAM, 9 SEPT. Mensen vroegen hem in clubs of hij ecstasy-pillen had, waarop hij antwoordde: 'Nee, maar wel literatuur.' De jonge Londense schrijver Q - voor 'quality' - begon in 1991 zijn eigen boeken te drukken en te verkopen op de plekken waar zijn doelgroep te vinden was: op straat en in clubs. Hij reed rond in een beschilderde auto die een rijdende advertentie voor het boek was, de kofferbak vol boeken. De roman, Deadmeat, bracht hij uit als serie: twee boeken, en daarna een audio- en een videotape. Nadat hij op deze manier enkele duizenden exemplaren had verkocht, werd Q benaderd door uitgever Hodder & Stoughton, die het eerder dit jaar, in een herziene versie, uitbracht.

“Ik heb het aangepakt zoals het in de dance-muziek gebeurt: daar worden platen vaak in een kleine oplage geperst en verspreid onder discjockeys; als ze populair zijn op de dansvloer, worden er meer van geperst. Ik wist dat het zou werken, omdat mensen altijd zin hebben in iets nieuws. Er was een gat in de markt: de reguliere uitgevers weten een jong publiek niet te bereiken - ze wekken de indruk dat boeken saai zijn. Ik liet zien hoe het ook kan. Er is een markt voor literatuur waar jongeren zich mee kunnen identificeren, voor jonge schrijvers.”

Het jonge talent wordt in de ondertitel van de bloemlezing Disco Biscuits, dat een verhaal van Q bevat, 'the chemical generation' getiteld. “Ik weet niet wat dat is, die chemische generatie”, is het commentaar van Q. “Zo'n term is alleen maar marketing. Ik vorm geen groep met die andere schrijvers, ik ken ze niet. Ik concentreer mij op mijn eigen werk - de meeste anderen doen bestaande dingen na, het zou tijdverspilling zijn om mij daar mee bezig te houden.”

Zaterdag treedt Q op tijdens het Crossing Border Festival in Den Haag, dat de grenzen tussen muziek en literatuur wil doen vervagen. Q is de belichaming van dat idee: muziek is onlosmakelijk verbonden met zijn werk. Zijn roman speelt zich deels af in clubs in Londen waar jungle-muziek gedraaid wordt; bekende jungle-muzikanten als Goldie en 4 Hero figureren in het boek. Het proza is doorspekt met flarden uit teksten van nummers, zoals: 'Soul. Soul. Soul. You gotta have soul. You gotta have soul.' Q: “Dat heb ik gedaan omdat je in Londen ook constant muziek op de achtergrond hoort, die muziek moest ook in het boek zitten.” Het verbaasde hem niets dat de dansende mensen belangstelling hebben voor zijn boeken: “Ze horen de hele tijd literatuur. Hiphop zit vol poëzie, in house-platen hoor je opwekkende teksten.” Dat veel mensen die kreten wezenloos vinden klinken en ze zeker geen literatuur zouden noemen, maakt hem niet uit. “Voor mij zijn ze niet betekenisloos, integendeel. Ik heb een nummer geciteerd in het boek, dat een stem over een droge beat heeft: bom bom bom bom... 'Ask for what you really want' Dat is perfect!”

Q's boek is niet verdeeld in hoofdstukken, maar in 'sides', kanten zoals een plaat die heeft. Hij doet regelmatig optredens met popgroepen of discjockeys; op Crossing Border wil hij optreden met de Nederlandse groep Snake Charming.

De futuristische dance-club Chameleon die in Deadmeat beschreven wordt, is inmiddels tot leven gekomen. “Ik heb feesten gehouden die ik Chameleon noemde; de jungle-muzikanten die in het boek voorkomen, traden er op.” Chameleon bestaat daarnaast in cyberspace, op de website van Q op het World Wide Web. “Het is een virtuele nachtclub waar ik mensen ontmoet. Zo kan ik Nederlandse bezoekers laten weten dat ik in het land ben, dat ze moeten komen kijken.” Op de website zijn afbeeldingen te zien die horen bij de tekst van Deadmeat.

In de plot van de roman speelt Internet een belangrijke rol. Een van de hoofdpersonen wordt vermoord door een seriemoordenaar die zich The Cyber Vigilante noemt; zijn slachtoffers zijn mensen die kinderporno verspreiden op Internet. Volgens Q is het onvermijdelijk dat dat ook in werkelijkheid zal gebeuren. “Internet is een nieuw landschap. Het is een weerspiegeling van de maatschappij, dus zie je niet alleen creatieve mensen, maar ook racisten en pedofielen. Alleen zijn ze op Internet moeilijker te pakken, het is een plek waar vrijheid heerst. Maar het is onvermijdelijk dat het zichzelf gaat reguleren, dat mensen het recht in eigen hand nemen.” Hij vindt niet dat de overheid zich ermee moet bemoeien. “Die gaat het alleen om het geld dat ze misloopt als mensen via Internet kopen - daar wordt geen invoerbelasting over betaald. Wetten gaan Internet alleen maar verpesten.” De toekomst is aan multimedia-literatuur, meent Q: literatuur die zich niet alleen afspeelt in boeken, maar ook op websites, cd-roms, podia, video en film. “Het begint met het woord”, zegt hij. “Dat is het belangrijkste. Als dat goed is kun je vervolgens een miljoen dingen doen om het opwindend te presenteren.”