Hakkelaar past voor hoofdrol in spektakelstuk

Het proces tegen de hasjbende van de Hakkelaar is gisteren in hoger beroep begonnen. Bijna twee maanden lang zal in Amsterdam-Osdorp vooral worden getwist over de toelaatbaarheid van kroongetuigen in het strafproces.

AMSTERDAM, 9 SEPT. Het had iets eigenaardigs. Met piepende banden, loeiende sirenes en begeleid door motoragenten werden gisteren drie gepantserde wagens met hoge snelheid het gerechtsgebouw in Amsterdam-Osdorp binnengebracht. Maar toen de zitting even later begon, werd duidelijk dat de man die de hoofdrol is toebedacht in het justitiële spektakelstuk verstek liet gaan. De Hakkelaar heeft zijn buik vol van het 'circus'.

De berechting wegens grootschalige hasjhandel van Johan V. heeft potsierlijke trekjes gekregen. Voor een slordige twee miljoen gulden werd deze zomer een exclusief voor deze strafzaak bestemd bedrijfspand vertimmerd tot het best beveiligde gebouw van Nederland. Na het passeren van ME-busjes, dranghekken, metaaldetectoren en politie met honden wordt de zittingszaal betreden waar gisteren alleen de vermeende criminele rechterhand van de Hakkelaar, de 42-jarige in Tiel geboren Koos R., bleek te zijn aangevoerd. En Koos, die een postuur heeft waarbij strip- held en krachtpatser Jerommeke in de schaduw valt, was de vriendelijkheid zelve.

Bij de behandeling voor de rechtbank viel Koos R. destijds alleen op door zijn zwijgzaamheid en de charmante wijze waarop hij handkusjes strooide naar zijn vrouw Wanda op de publieke tribune. De enige mededeling die hij in eerste aanleg deed, was het luidkeels uitspreken van een “beste wensen” op de eerste zittingsdag na de jaarwisseling.

Maar gisteren begon R., die op advies van zijn advocaat G. Spong zich aanvankelijk beriep op zijn zwijgrecht, toch te praten. Eerst onschuldig gekeuvel - hij vertelde geen last meer te hebben van rugpijnen en zei blij te zijn met een speciale stoel - maar allengs werd hij door de president van het gerechtshof W. van Schendel geraffineerd aan een subtiel verhoor onderworpen dat zich 's middags zou voortzetten. Hij vertelde over bijeenkomsten van de hoofdverdachten, al had hij nooit begrepen dat het over hasj ging. Aan de mededeelzaamheid kwam pas een einde toen Spong heel nadrukkelijk ingreep en tijdens een schorsing zijn cliënt verbood verder te spreken.

Het voorval is tekenend voor de sfeer waarin het hoger beroep zich afspeelt. Bij de behandeling voor de rechtbank zaten de verdachten er een beetje voor spek-en-bonen bij. Het leek vooral een kemphanengevecht tussen de door bodyguards omringde ijzervreters van het Amsterdamse openbaar ministerie, Teeven en Witteveen, en de mediagenieke aanvoerders van het vaderlandse gilde van strafpleiters, pa en zoon Moszkowicz, Doedens en Spong. De laatste betrad gisteren vergenoegd de rechtszaal met de begroeting: “Ha, daar heb je de paparazzi”.

Vooral het OM heeft voor een nieuwe tactiek gekozen. In plaats van een confronterende bejegening treedt advocaat-generaal mevr. A. Korvinus de advocaten met een houding van totale dienstbaarheid tegemoet. Ze zit ook alleen achter het katheder. Haar collega - de voormalige chef van Teeven en Witteveen - advocaat-generaal P. Brilman zit in burgerkloffie gewoon in de zaal.

De juridische strijdpunten zullen evenwel niet minder vinnig worden beslecht. De strafzaak zal zich opnieuw toespitsen op de vraag of de door justitie ingeschakelde 'kroongetuigen', voormalige handlangers Abbas en Karman, toelaatbaar bewijsmateriaal hebben aangeleverd. Pikant is dat er sinds de veroordeling van V. en R. tot respectievelijk zes en vijf jaar, wel het een en ander is gebeurd met de kroongetuigen.

Abbas die begin dit jaar van een geheime locatie per helikopter werd aangevoerd naar een marineterrein voor zijn belastende getuigenis zit inmiddels vast in Londen in afwachting van eventuele uitlevering aan België. Het is onduidelijk of hij van de Engelsen toestemming krijgt voor het hof te worden verhoord. Het is overigens zeer de vraag of dit nodig is, aangezien Abbas al twee keer, bij de rechter-commissaris en bij de rechtbank, zijn eerdere verklaringen bevestigde.

Karman is vorige maand berecht, waarbij het OM terecht is gewezen voor de deal die ze met hem hadden gesloten. De belofte dat Karman nooit meer voor deze zaak in de gevangenis zou zitten, achtte de rechtbank onwettig. Volgens de advocaten bewijst dit dat ook de “vruchten van deze overeenkomst”, aldus A. Moszkowicz, niet acceptabel zijn. Justitie meent evenwel dat het oordeel van een strafkamer van de Amsterdamse rechtbank over de gesloten deal niets zegt over de betrouwbaarheid en overtuigingskracht van het aangedragen materiaal.

Het Amsterdamse gerechtshof zal naar verwachting pas in november arrest wijzen. Eerst zal het hof proberen een twintigtal getuigen te horen die, naar het zich laat aanzien, voor een groot gedeelte niet zullen verschijnen. De belangrijkste procesdagen zullen zijn het verhoor van Teeven en Witteveen, de kroongetuigen en enige politiemensen.

Misschien dat op die procesdagen ook meer publiek aanwezig zal zijn, want de toeschouwers hebben net als de Hakkelaar de weg naar Amsterdam-Osdorp nog niet gevonden. Werd er bij de rechtbank nog gevochten om een plaatsje, nu lijken alleen enkele familieleden geïnteresseerd in het verloop van de strafzaak. Een man of tien zitten in een zaal die iets weg heeft van een groot, steriel aquarium met kogelvrij glas.