Oratoria

Mendelssohn: Elijah. Edinburgh Festival Chorus, Orchestra of the Age of Enlightenment en solisten o.l.v. Paul Daniel (Decca, 445 688-2) Handel: Messiah. Gabrieli Consort & Players o.l.v. Paul McCreesh (Archiv 453 464-2) Bach: Matthäus-Passion. De Nederlandse Bachvereniging o.l.v. Jos van Veldhoven (NBV 101)

Eén matige uitvoering van een werk van Mendelssohn door een goedbedoelende oratoriumvereniging is genoeg om te beseffen dat weinig muziek zozeer afhankelijk is van de kwaliteit van de uitvoering als een oratorium. Nu geldt dat voor Mendelssohn nog meer dan voor componisten als Bach en Händel. Mendelssohn probeerde in de eerste plaats uit bewondering voor zijn barokke collega's hun grootse religieuze koorwerken nog eens dunnetjes over te doen.

Dat moeten ook de Decca-producenten hebben bedacht toen zij een nieuwe opname uitbrachten van Elijah (oorspronkelijk Elias, hoewel in Birmingham in première gegaan). Als lokkertje staat op de cover een als de profeet verkleedde Bryn Terfel - alsof het hier om een opera zou gaan. Helemaal ongerechtvaardigd is die indruk niet, de uitvoering heeft ook muzikaal een dramatiek - niet in de laatste plaats door de 'hoofdrol' van Terfel - die je bij Mendelssohn zelden hoort.

Behalve Terfel, zijn ook de prestaties van de andere solisten, vooral van sopraan Renée Fleming, alt Patricia Bardon en tenor John Mark Ainsley, opmerkelijk. Het Edinburgh Festival Chorus en het Orchestra of the Age of Enlightenment, onder leiding van Paul Daniel, weten heel goed de gepolijste klank te vermijden die Mendelssohn zo onverteerbaar kan maken.

Terwijl de uitvoering van Mendelssohn in zekere zin 18de-eeuwser is geworden, hebben uitvoeringen van barok-oratoria zich de laatste jaren juist van hun 'over-authentieke' nuchterheid ontdaan. Luister bijvoorbeeld naar Messiah van Handel, in de uitvoering van Paul McCreesh en zijn Gabrieli Consort & Players. De historische instrumenten zijn gebleven, maar in zijn muzikale energie, zijn verrassende dynamiek en zijn zorg voor lyrische expressie gaat het om een opname waarin de uitdrukkingskracht bijna op zijn 19de-eeuws wordt behandeld. Een van de mooiste opnamen van Messiah sinds jaren.

Zelfs de Bachvereniging, die een live-opname heeft uitgebracht van de Matthäus Passion, is minder rechtgeaard in de historische leer geworden. De uitvoering heeft een aangename souplesse en intimiteit. De solisten zijn goed gekozen, het koor kwijt zich onder leiding van Jos van Veldhoven uitstekend van zijn taak en het orkest heeft een mooie ronde, warme klank. De cd's zijn voorlopig alleen bij de Bachvereniging verkrijgbaar (030-2513413).

Het is een raadsel waarom op het doosje zo angstvallig is vermeden te vertellen dat de opname is gemaakt ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de Bachvereniging, een organisatie die als geen andere in Nederland het gewone niveau van oratoriumvereniging wist te ontstijgen.