Lobby voor vrijere postmarkt delft onderspit

BRUSSEL, 8 SEPT. Nog één keer ijveren lobbyisten in Brussel voor vrije concurrentie op de Europese postmarkt. De Europese consumentenorganisatie BEUC, de organisatie van grote postgebruikers, PUG, en de European Express Organisation die koeriersbedrijven als UPS vertegenwoordigt, riepen vorige week gemeenschappelijk de internationale pers bijeen. Een lobbyist van PTT Post ging nog eens langs bij Nederlandse Europarlementariërs.

Maar het is al bijna een gelopen race: de postmarkt in de Europese Unie zal zeer geleidelijk geliberaliseerd worden, zo kwamen de Europese ministers van Telecommunicatie en Posterijen eind vorig jaar overeen. Vorige week bleek dat de commissie Vervoer en Toerisme van het Europees Parlement zich daar bij aansluit en slechts enkele wijzigingen op het raadsbesluit nodig acht. Als deze amendementen volgende week worden overgenomen door het voltallige Europees Parlement, kunnen de ministers later dit jaar een definitief besluit nemen. Daarmee komt een eind aan een verhit debat dat al jaren voortsleept en waarbij intensief is gelobbyd door voor- en tegenstanders. De ministers van posterijen willen dat voorlopig alleen de landen die daar voor kiezen, hun postmarkt open stellen. Op 1 januari 2000 moet een besluit zijn genomen over de stappen waarin de markt in alle landen wordt geliberaliseerd. Die maatregelen zullen dan op 1 januari 2003 in werking treden. Alleen Nederland, Zweden en Finland stemden eind vorig jaar tegen dit akkoord, omdat zij voorstander zijn van automatische en snelle liberalisering - niet toevallig werkt in deze landen de post zelfstandiger en efficiënter dan in de rest van Europa.

Ook de Europese Commissie wil de postmarkt veel sneller openen. Maar haar voorstel daartoe leidde tot fel protest van het Europees Parlement dat vreest voor “plotselinge ongecontroleerde liberalisering” met verstrekkende sociale gevolgen. Duitse christendemocraten en Franse en Britse socialisten sloten een coalitie van verzet. De raad van ministers was het grotendeels met het parlement eens. Vooral in Frankrijk en Duitsland leeft de angst dat vrije concurrentie zal leiden tot banenverlies. Met name de Duitse post is een mammoetbedrijf dat profiteert van zijn monopolie op de relatief grote binnenlandse markt. In Nederland, een kleiner EU-land en het enige waar de post is geprivatiseerd, leeft die vrees veel minder. “Nederland heeft er meer bij te winnen dan te verliezen”, zegt Europarlementariër Frits Castricum (PvdA). “Wij hebben een efficiënt postbedrijf dat de concurrentie aankan.” Ter illustratie: in Duitsland kost het verzenden van een brief ten minste 1 gulden 25, in Nederland 80 cent.

Om zeker te zijn dat ook in de toekomst de EU-burgers tot in de meest afgelegen gebieden tegen een redelijke prijs hun brieven kunnen posten, bepaalden de ministers dat elk land een of meerdere exploitanten aanwijst die het openbare postnetwerk in stand houden en die in ruil een monopolie kunnen krijgen op het verzamelen, sorteren en distribueren van brieven en poststukken onder de 350 gram. Post boven de 350 gram wordt automatisch geliberaliseerd, maar is volgens Eurocommissaris Martin Bangemann van industrie goed voor niet meer dan 2 procent van de totale omzet.

Op hun persconferentie vorige week pleitten de drie belangenorganisaties van consumenten en bedrijven vooral voor meer transparantie, zodat nationale postdiensten hun monopoliepositie niet misbruiken. De European Express Organisation ageert tegen het “zeer verderfelijke” gebruik dat deze postbedrijven met winstgevende takken verlieslijdende diensten (pakketpost) compenseren.

De Postal Users Group (PUG) is tegen de “kunstmatig hoge prijzen waar met name de grootgebruikers voor betalen”. PUG-voorzitter Manuel Kohnstamm waarschuwde dat bedrijven alternatieven zoeken voor de verzending van vooral direct mail (geadresseerd reclame-materiaal).

PTT Post deelt de kritiek. “Het vasthouden aan monopolies leidt in Europa tot onnodige substituties en zal er toe leiden dat de traditionele postmarkt verdwijnt”, aldus Nanno Aukes, directeur public affairs. Aukes noemt de huidige richtlijn uitstel van executie en “een gemiste kans om een positieve impuls te geven aan de postale sector in Europa”.