'Giselle' komt niet tot leven

Gezelschap: Het Nationale Ballet. Nieuw werk: Fantasie 1841, choreografie, decor en kostuums: Toer van Schayk. Reprise: Giselle, Petipa/Wright/Adam. Muzikale medewerking: Nederlands Balletorkest o.l.v. Paul Connelly. Gezien: 6 sept., het Muziektheater, Amsterdam. Inl. overige voorstellingen (020) 551 82 25

Met een aan de nagedachtenis van prinses Diana opgedragen voorstelling opende Het Nationale Ballet zijn nieuwe seizoen. Een seizoen volgeladen met romantisch-klassieke balletwerken waarvan Giselle uit 1841 de septembermaand vult. Wat de overweging is geweest om aan dit uit twee delen van ieder ruim 45 minuten bestaande verhalende ballet nog een totaal andersoortige eigentijdse dansschepping toe te voegen, ontgaat me volkomen. Het geeft het programma geen meerwaarde en maakt het nodeloos lang.

Op papier lijkt dat 'extraatje' - Fantasie 1841 - nog wel interessant want voor choreograaf/decor- en kostuumontwerper Toer van Schayk was Giselle de inspiratiebron, of eigenlijk de gedachtenwereld van de tijd waarin Giselle ontstond. Van Schayks werken zijn nogal gecompliceerd, ze bevatten vaak verwijzingen naar, en citaten uit, markante balletten uit de dansgeschiedenis en getuigen altijd van een oprecht zoeken naar een eigen manier om een onbegrensde fantasie in kaders te vatten en vorm te geven.

Fantasie 1841 is een ballet waarin die zoektocht nog volop aan de gang lijkt. Er zitten prachtige gedeelten in, met name de duetten van Jane Lord met Clint Farha. Zij, een raadselachtige, zwarte figuur, troostend, verwarrend, inspirerend. Hij, een gekwelde man vol onzekerheden, zich uitend in rebellie, voorzichtige tederheid en pogingen tot meditatie. Maar het geheel is een onbevredigende mengeling van hevige, in grote gebaren ondergaande dramatiek en abstracte dans, gepassioneerd uitgevoerd door Valerie Valentine, Coleen Davis, Claire Philippart, Andrew Kelley en Nicolas Rapaic. Een lijn wordt echter niet zichtbaar, het conflict niet voelbaar.

Giselle kreeg over de gehele linie een zeer behoorlijke uitvoering. Het corps de ballet van dorpelingen en luchtgeesten werkte gedisciplineerd en exact, het pas de six in de eerste acte werd levendig en technisch goed gedanst met als opvaller de nog niet eerder in half-solistisch werk geziene Arjan van Hamersveld. Kevin Cregan is een uitstekende afgewezen minnaar Hilarion en Anna Seidl een langlijnige, sterke en trotse koningin van de Willis. In de hoofdrol debuteerde deze voorstelling Larissa Lehznina met als haar partner/prins Boris de Leeuw. Aan Lehznina's interpretatie is duidelijk heel zorgvuldig gewerkt. Ieder gebaar, iedere actie is tot in de finesse uitgewerkt. Ook haar techniek laat een grote perfectie en precisie zien.

Prachtig, prachtig en nog eens prachtig maar voor mij leeft het niet echt. Emotionele reacties komen te veel op de tel en niet vanuit de acties van anderen. Bovendien volgt Lehznina vaak een andere muziek dan die hoorbaar is en mij stoort dat vreselijk. Boris de Leeuw is technisch zeer gegroeid en zekerder geworden. Als kunstenaar blijft zijn ontwikkeling achter en blijken uiterlijkheden belangrijker dan de drang om iets te laten zien van wat er in hem als mens omgaat. Maar ook voor hem geldt: mooi is het allemaal wel.