Bedrijfsleven worstelt met personeelstekort

Tweederde van de Nederlandse bedrijven heeft moeite met opvullen van vacatures. Techniek en metaalnijverheid hebben hun wervingskracht verloren.

EINDHOVEN / AMSTERDAM, 8 SEPT. Een Rotterdams uitzendbureau dat timmerlieden probeert te lokken met een tweeweekse vakantiereis naar Aruba. Automatiseringsbedrijven die mensen met behulp van een riante onkostenvergoeding en een lease-auto van de concurrent afsnoepen. Branchegenoten die gepensioneerden terugroepen en power lunches arrangeren tussen een beoogd stafmedewerker en de directie. Weer andere die personeelsleden vette premies beloven, oplopend tot 6.000 gulden, als ze een nieuwe collega aanbrengen. Alom in de bedrijven is een nijpend tekort aan personeel.

Directeur R. Elshof van de Arbeidsvoorziening voor Zuidelijk Noord-Holland in Amsterdam bevestigt de nood in tal van bedrijfstakken. “Ook aan mensen in de bewakingssfeer, aan boekhoudkundigen, systeembouwers, houtbewerkers, pijpfitters en mensen in de elektronica is een groot tekort”, aldus Elshof.

De vakopleiding van de Arbeidsvoorziening draait op volle toeren. Ging het in Elshofs district drie jaar geleden nog om 2.000 mensen, nu zijn er dat op jaarbasis 3.000. Hij prijst zich gelukkig dat de bedrijfsschool van het failliete Fokker met 200 opleidingsplaatsen bij zijn organisatie is gekomen. “Zo kunnen we nog enigszins aan de vraag voldoen van bedrijven als KLM, NS, Stork en Hoogovens.”

Zijn collega J. Bekema van het Regionaal Bureau Arbeidsvoorziening in Eindhoven zegt dat in de bakken van het uitzendbureau Start in Eindhoven op dit moment 1.400 functies zitten waarvoor geen mensen zijn te vinden. “Andere uitzendbureaus staan bij Start herhaaldelijk op de stoep op zoek naar mensen”, aldus Bekema.

Vrachtwagenfabrikant DAF in Eindhoven zet ieder weekeinde een advertentie in de regionale kranten om aan personeel te komen. De eerste advertentie leverde veertig mensen en honderd telefoontjes op. Een DAF-woordvoerder: “We gaan naast uitzendkrachten meer vaste mensen proberen te krijgen, in de hoop dat we daarmee een groter deel van de arbeidsmarkt kunnen bereiken.”

Pogingen om in België aan mensen te komen mislukten goeddeels, naar DAF meent wegens de fiscale nadelen voor een zuiderbuur die in Nederland werkt. Het bedrijf breidt per 1 januari volgend jaar zijn productie uit tot honderd vrachtwagens per dag. Daarvoor heeft het in de Nederlandse vestiging 250 en in de Belgische 100 mensen meer nodig. “We vragen mensen vooral op het niveau van het technische VBO, voorheen de LTS. Goed vakmanschap is een heel duidelijke eis die we blijven stellen”, aldus de woordvoerder.

Volgens Bekema van Arbeidsvoorziening in Eindhoven hebben de faillissementen van bedrijven als het oude DAF en Fokker de wervingskracht van de metaal verminderd.

Pagina 13: Vacatures vooral in techniek en commercie

DAF daarentegen schrijft het tekort vooral toe aan het niet kiezen voor de techniek. Het stimuleringsprogramma Stimulus in Zuid-Oost-Brabant wil met het project Metaaltechniek 2000 inspelen op het tekort aan gekwalificeerd personeel in de branche. “We willen de aantrekkelijkheid van leren en werken in de metaaltechniek vergroten”, aldus Stimulus.

Mevrouw M.C.J. Mittertreiner, die bij het automatiseringsconcern Getronics (7200 arbeidsplaatsen waarvan de helft voor mensen op HBO- en WO-niveau) verantwoordelijk is voor de werving, zegt dat met het invullen van de vacatures steeds meer problemen zijn. “Ze blijven soms een half jaar onvervuld, want de vraag in onze branche is veel groter dan het aanbod.” Getronics, dat ieder jaar honderden nieuwe mensen nodig heeft, looft een premie tot duizend gulden uit aan medewerkers die een nieuw personeelslid aanbrengen. Het bedrijf organiseert excursies om, aldus mevrouw Mittertreiner, “te laten zien hoe vooruitstrevend we op bepaalde gebieden zijn.” Verder worden in de jacht naar nieuw personeel HBO-opleidingen en universiteiten bezocht, houden medewerkers lezingen tijdens seminars en congressen en leidt het Getronics Education zelf mensen op. “Maar onze verwachting blijft”, aldus Mittertreiner, “dat in ieder geval tot het jaar 2000 de markt scheef blijft.”

Bij het midden- en kleinbedrijf waren per 1 juli 74.000 vacatures. Daarvan waren er 20.000 al meer dan drie maanden onbezet. Technisch personeel is, aldus MKB-Nederland, ook in deze sector moeilijk te krijgen, en nu begint ook het invullen van de commerciële functies problemen op te leveren. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid beschouwt het personeelstekort vooral als een probleem van de bedrijfstakken zelf. “Landelijk is er nog geen regeling om de knelpunten op te lossen”, zegt een woordvoerder. Bij de opening van het academisch jaar deze maand zei minister Melkert op de Universiteit Nijenrode dat “het afschrijven vandaag van minder presterende of minder gewaardeerde werknemers en vooral werkneemsters niet alleen het sociale maar eerst en vooral het economische deficit van morgen is”.

Directeur Elshof van Arbeidsvoorziening Zuidelijk Noord-Holland: “Mensen met de minste papieren komen het moeilijkst aan de bak. De mooiste banen gaan altijd naar mensen die al actief zijn op de arbeidsmarkt. Dat is ook voor ons een grote zorg.”