Televisiepartij

Het was zondag de vijftiende keer dat de Duitse televisiezender WDR het 'spel der grootmeesters' uitzond. Twee topspelers schaken, ieder met een uur bedenktijd.

Commentator Pfleger geeft eenvoudige uitleg. Commentator Hort mijmert wat over de tijd die voorbij gaat en de mensen er niet jonger op maakt, hij stelt eens een weddenschap voor om een pulletje bier en altijd looft hij de spelers. Af en toe horen we wat de computer van de kansen vindt en deze keer werden ook de meningen doorgegeven van mensen die de partij op het Internet volgden. Prominenten uit het Duitse schaakleven komen kort aan het woord en aan het eind wordt aan de spelers gevraagd wat die er van vonden, maar meer dan een paar minuten duurt dat niet.

Het gaat om de zetten op het bord, niet om de mens die er achter zit. De enige concessie aan de flitsende wereld van de televisie, is dat er op het demonstratiebord af en toe een veld oplicht en soms zelfs een hele diagonaal. Ik zou graag beweren dat deze sobere aanpak tot bloedstollend spannende televisie leidt, maar eerlijk gezegd vind ik het een beetje saai.

Met verbazing concludeer ik dat de Duitse televisiebazen grotere schaakpuristen zijn dan ik.

Zondag speelde Vladimir Kramnik tegen Judit Polgar.

Leuk, het frisse aanvalsspel van Polgar tegen de stille kracht van Kramnik, dachten sommigen.

Niet degenen die de onderlinge score van die twee kenden. Afgezien van de remises, maar met rapidpartijen meegerekend, was de stand 16-0 voor Kramnik. Voor deze reus is Judit Polgar te klein, dat bleek ook weer in de televisiestudio.

Wat wij allen willen is een match om het wereldkampioenschap tussen Kasparov en Kramnik. Kramnik is de enige topspeler die een gelijke score tegen Kasparov heeft. In Novgorod, het laatste toernooi waar ze allebei speelden, won Kramnik van Kasparov. Hun tweede partij werd remise nadat Kramnik vlak voor het eind een goede winstkans gemist had. Kramnik vond het niets bijzonders en zei: “Als je het iets bijzonders vindt om van Kasparov te winnen, betekent het dat je geen zelfrespect hebt. Ik heb me altijd verbaasd over mensen die opgewonden waren als ze Kasparov versloegen.“ Kasparov, ook niet mis, zei dat Kramnik eigenlijk zwakker was dan een jaar geleden. Vooruitgang kon hij in ieder geval niet constateren. Ja, ja, hij is er altijd goed in geweest om kroonprinsen op te hemelen zolang ze geen echte bedreiging voor hem waren.

Maar voorlopig hopen wij tevergeefs op een match tussen Kasparov en Kramnik. Zal Kasparov nog ooit zijn titel tegen een mens verdedigen? Afgelopen week dook het bericht op dat de match tussen Kasparov en Karpov toch door zou gaan, in oktober in Frankrijk, maar een dag later werd al duidelijk dat de Franse organisator een fantast was die maar wat kletste.

Karpov schijnt zich wel aangemeld te hebben voor het wereldkampioenschap van de FIDE, dat in december in Groningen begint.

Niet voor Karpov, want die wordt direct in de finale geplaatst en mag een paar weken later beginnen. Zijn tegenstander zal dan zware weken in Groningen achter de rug hebben, onmiddellijk daarna naar de Kalmukse hoofdstad Elista vervoerd zijn voor de halve finale, en vandaar naar Lausanne, waar een stralende Karpov op hem wacht. Het wereldkampioenschap van de FIDE wordt Karpov werkelijk op een presenteerblaadje aangereikt. Verschillende topspelers, onder wie Anand en Kramnik, hebben geprotesteerd tegen deze buitengewoon oneerlijke gang van zaken, maar ze zullen meer moeten doen dan protesteren om iets te bereiken.

Wit Kramnik-zwart Polgar, televisiepartij, Dortmund1. Pg1-f3 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5.d2-d4 0-0 6. Lf1-e2 e7-e5 7. 0-0 e5xd4 8. Pf3xd4 Tf8-e8 9. f2-f3 c7-c6 10. Kg1-h1 Pb8-d7 11. Lc1-g5 Dd8-b6 12. Pd4-b3 a7-a5 13.Dd1-d2 a5-a4 14. Lg5-e3 c6-c5 Een nieuwe zet die er riskant uitziet. Zwart verzwakt haar pionnenstelling om wits paard tijdelijk buiten spel te plaatsen. 15. Pb3-c1 Pd7-e5 16. Ta1-b1 Lc8-e6 17.b2-b3 a4xb3 18. a2xb3 Db6-a5 Dit kan niet goed zijn, want het nodigt uit tot een dameruil die gunstig voor wit is. Beter 18...Ted8 gevolgd door Pc6. 19. Tf1-d1 Te8-d8 20. Pc3-b5 Da5xd2 21. Td1xd2 Een zeer onaangenaam eindspel voor zwart. 21...Pf6-e8 22. Pc1-a2 f7-f5 23. e4xf5 Le6xf5 24. Tb1-d1 Pe5-c6 25. g2-g4 Lf5-e6 26. Pa2-c3 Pc6-a5 27. Td1-b1 Enige lichtpuntje voor zwart: wit moet zijn toren passief opstellen. 27...b7-b6 28. Kh1-g2 h7-h6 29. Le2-d3 g6-g5 Een verzwakking die het er niet beter op maakt. 30. Ld3-e4 Lg7xc3 Als dit moet is het goed mis. 31. Pb5xc3 Ta8-c8 32. h2-h4 g5xh4 33. Le3xh6 Pe8-c7 34. Lh6-g5 Td8-d7 35. Lg5xh4 b6-b5 36.Pc3-d5

Het is snel van kwaad tot erger gegaan met zwart. In hopeloze stelling besluit ze tot een kwaliteitsoffer. 36...Pc7xd5 37. c4xd5 Le6-f7 38. Le4-f5 Tc8-c7 39. Lh4-f6 Kg8-f8 40. Td2-a2 Zwart gaf op.

Die winst in Novgorod van Kramnik op Kasparov heb ik indertijd laten zien, maar de remisepartij niet. Die was ook heel bezienswaardig.

Wit Kasparov-zwart Kramnik, Novgorod 19971. e2-e4 c7-c5 2. Pb1-c3 Pb8-c6 3. Pg1-e2 Pg8-f6 4. d2-d4 c5xd4 5.Pe2xd4 d7-d6 6. Lc1-g5 e7-e6 7.Dd1-d2 a7-a6 8. 0-0-0 h7-h6 9.Lg5-e3 Lf8-e7 10. f2-f4 Pc6xd4 11. Le3xd4 b7-b5 12. Kc1-b1 Lc8-b7 13. Lf1-d3 0-0 14. e4-e5 d6xe5 15. f4xe5 Pf6-d7 16. Pc3-e4 Lb7xe4 17. Ld3xe4 Ta8-b8 Tot zover Shirov-Kramnik, Linares 1997, waar zwart na 18. La7 Pxe5! goede compensatie voor de kwali

teit kreeg. Kasparov probeert geen materiaal te winnen, maar speelt op aanval. 18. c2-c3 Dd8-c7 19. Le4-c2 Tf8-d8 Na 19...Pxe5 20. The1 zou wit gevaarlijke aan val krijgen. 20. Dd2-f4 Pd7-f8 21. Th1-f1 Le7-g5 22. Df4-f2 Td8-d7 23. Ld4-c5 Tb8-c8 24. Lc5-d6 Dc7-d8 25. Td1-d4 Na afloop gaf Kasparov aan dat hij met 25. g3 h5 (nu zou 25...De8 heel onaange

naam met 26. Db6 beantwoord worden) 26. h4 Lh6 27. Td4 sterke aanval zou hebben gekregen.

25...Dd8-e8 26. h2-h4 Lg5-e7 27. g2-g4 Le7xd6 28. e5xd6 Tc8-c6 29. g4-g5 Te onstuimig. Het was niet nodig om de ijzersterke d-pion op te geven. 29...e6-e5 30. Td4-d5 Tc6xd6 31. Td5xd6 Td7xd6 32. Lc2-b3 Pf8-e6 33. g5-g6 f7-f6 34. h4-h5 De8-d7 35. Df2-f3 Kg8-f8 36. Df3-a8+ Pe6-d8 37. Da8-e4 Kf8-e7 38. a2-a3 Dd7-h3 39. Tf1-d1

Zwart staat een pion voor en had onverveerd een tweede moeten nemen met 39...Dxh5. In latere analyses werd voor wit geen goede manier gevonden om de aanval voort te zetten. 39...Td6xd1 40.Lb3xd1 Dh3-e6 41. Ld1-g4 De6-c6 Remise, wel een beetje vroeg.