Prijs importboeken deels vrij; Onrust door uitspraak over boekenprijs

ROTTERDAM, 5 SEPT. In de boekensector is onrust ontstaan door het opheffen van de vaste boekenprijs voor strips en de meeste buitenlandse boeken. Dit is het gevolg van de uitspraak van de president van de Amsterdamse rechtbank, mr. R.C. Gisolf, gisteren, in het kort geding dat de Nederlandse boekhandelaren hadden aangespannen tegen Free Record Shop met als inzet de vaste boekenprijs.

Mr. Gisolf bepaalde dat de vaste boekenprijs voorlopig mag blijven bestaan, maar maakte een uitzondering voor enkele belangrijke categorieën. Afspraken over de prijs van stripboeken, losbladige uitgaven en platte prentenboeken zijn volgens Gisolf niet toegestaan. Hetzelfde geldt voor buitenlandse boeken die zijn geïmporteerd uit landen waar uitgevers geen vaste prijs voor boeken vaststellen, zoals Engeland en de Verenigde Staten.

De boekhandelaren, verenigd in de Koninklijke Vereniging ter bevordering van de belangen des Boekhandels (KVB) hadden het kort geding aangespannen tegen de Free Record Shop, nadat de cd-keten in december 1995 had geprobeerd boeken van onder anderen Youp van 't Hek en Emile Ratelband onder de vastgestelde prijs te verkopen. Gisolf vroeg vervolgens advies aan het Europese Hof van Justitie die de zaak vervolgens weer terug verwees naar Amsterdam.

Volgens de KVB handelde de Free Record Shop in strijd met haar reglement waaraan alle boekhandelaren in Nederland zich houden. De Free Record Shop betwistte de rechtsgeldigheid van dat reglement omdat het op een groot aantal punten zou zijn uitgebreid sinds het in 1962 werd aangemeld bij de Europese commissie. Gisolf oordeelde gisteren dat het reglement inderdaad is uitgebreid, maar wilde in kort geding niet zover gaan het gehele boekenkartel te verbieden. Maar omdat stripboeken, losbladige uitgaven, platte prentenboeken en buitenlandse boeken uit landen zonder vaste boekenprijs in 1962 niet in het reglement stonden, is het daarop nu niet meer van toepassing.

Hoewel de precieze juridische implicaties op dit moment overal nog onderzocht worden, hebben boekverkopers en distibuteurs van buitenlandse boeken ongerust op Gisolfs uitspraak gereageerd. “Er zijn allerlei redenen om ons nu grote zorgen te gaan maken”, aldus B. Vlek van Athenaeum Boekhandel in Amsterdam. “Voor ons, maar ook voor veel andere boekhandels, zal deze uitspraak vooral betekenen dat de vaste prijs op buitenlandse wetenschappelijke- en studieboeken, die een belangrijk deel van onze omzet uitmaken, losgelaten moet worden. Het gevolg kan zijn dat allerlei beunhazen in een achterkamertje gaan proberen studieboeken in grote partijen door te verkopen. Van een vaste prijs hoeven ze zich niets meer aan te trekken.” Ook op het terrein van fictie verwacht Vlek verschuivingen in de markt. “Als dit doorzet kan Albert Heijn gemakkelijk een nieuwe John Grisham in het Engels voor een tientje onder de prijs in de schappen leggen.”

A. van Beek, algemeen directeur van de Boekhandelsgroep Nederland, waarin zich grote boekhandels als Donner in Rotterdam en Scheltema Holkema Vermeulen in Amsterdam bevinden, vreest dat deze uitspraak op termijn “negatieve effecten voor het boekenaanbod in Nederland kan betekenen. Maar om dat de kunnen beoordelen wil ik eerst weten hoe het zit met het verschil tussen verkoopprijs en adviesprijs.”

De KVB ziet de uitspraak van de Amsterdamse rechtbankpresident desondanks als een overwinning. Directeur A. Hulskamp: “Het systeem van de vaste boekenprijs als zodanig is in stand gebleven.” De KVB heeft twee weken de tijd om te beslissen of zij in hoger beroep gaat tegen de uitspraak van gisteren. “Mijn eerste ingeving is dat we dat niet zullen doen”, aldus Hulskamp. De KVB wil met de Europese commissie gaan overleggen om een oplossing te vinden voor de categoriën boeken die nu uitgezonderd zijn.

B. Vlek van Athenaeum: “De KVB lijkt zich niet genoeg te realiseren wat de implicaties van deze uitspraak zullen zijn voor de Nederlandse boeken. Neem bijvoorbeeld paketten schoolboeken waarin Nederlandse en buitenlandse boeken gemengd worden aangeboden, tegen een vaste korting - zo iets wordt in de nieuwe constellatie onmogelijk.”

De Free Record Shop had vanmorgen nog niet besloten of zij in hoger beroep zal gaan tegen de uitspraak van Gisolf. Behalve de KVB en Free Record kunnen ook derde partijen een bodemprocedure beginnen.