Hashimoto probeert Peking gerust te stellen

PEKING, 5 SEPT. Premier Ryutaro Hashimoto van Japan heeft op de tweede dag van zijn bezoek aan China opnieuw het leiderschap in Peking getracht ervan te doordringen dat het Japans-Amerikaanse militaire samenwerkingsverdrag geen betrekking heeft op Taiwan. Hashimoto heeft volgens zegslieden de Chinese president Jiang Zemin verzekerd dat de Japans-Amerikaanse samenwerking uitsluitend defensief van karakter is. Gisteren gaf Hashimoto dezelfde garanties ten overstaan van zijn Chinese ambtgenoot Li Peng.

Het bezoek van Hashimoto, dat vijfentwintig jaar Japans-Chinese betrekkingen markeert, heeft door de recente uitspraken van een woordvoerder van de Japanse regering, nieuwe negatieve lading gekregen. Die liet enkele weken geleden weten dat het verdrag met de VS ook betrekking heeft op een potentieel conflict in de Straat van Taiwan. China, dat de kwestie Taiwan beschouwt als een binnenlandse aangelegenheid, heeft daarop furieus gereageerd.

Volgens Hashimoto evenwel is daar geen reden toe aangezien Japan een dergelijk conflict niet mogelijk acht. Bovendien is de Japans-Amerikaanse samenwerking niet gebaseerd op geografische overwegingen, maar op duidelijk gedefinieerde bedreigingen van de Japanse veiligheid. “De alliantie is niet gericht tegen een specifiek land.”

Of Peking door de woorden van Hashimoto is gerustgesteld valt te betwijfelen. Hoewel ook de Chinese gesprekspartners van Hashimoto de afgelopen twee dagen hun uiterste best hebben gedaan de schijn van goede en vriendelijke verstandhoudingen hoog te houden, is duidelijk dat China uiterst gepikeerd reageert. Taiwan, officieel niet erkend door de Verenigde Naties, is volgens Peking een afvallige provincie. Diplomatiek contact of militaire samenwerking door landen waarmee China betrekkingen onderhoudt, tolereert Peking niet.

De suggestie van Japan, zoals gedaan door de Japanse woordvoerder van Buitenlandse Zaken, bij eventualiteiten af te zullen wijken van het door Japan ondertekende 'één-China-beleid' heeft vooral grote beroering teweeggebracht in Peking door het diep gewortelde wantrouwen dat daar nog altijd bestaat jegens Japan. De boventoon in de Chinese pers van vandaag had dan ook niet de kwestie Taiwan, maar de oproep van Li Peng aan het adres van de Japanse regering rekenschap te geven van het oorlogsverleden. “Een correcte benadering van historische vraagstukken zal bepalend zijn voor het vertrouwen en begrip tussen Japan en zijn Aziatische buurlanden”, zo citeerde het persbureau Nieuw China premier Li.

De Japanse rol in de Tweede Wereldoorlog en, volgens velen in China, het onvermogen van de Japanners daarmee correct om te gaan, is nog altijd de aanleiding tot felle protesten. Vooral Chinezen van middelbare en oudere leeftijd geven regelmatig blijk van hun afkeer van Japan en iedere herdenking of elk staatsbezoek van Japanse hoogwaardigheidsbekleders aan China wordt voorafgegaan door petities en protestbrieven van activisten die herstelbetalingen en verontschuldigingen eisen.

De betuigingen van spijt en de verontschuldigingen van Hashimoto voor “het enorme leed” dat China en andere landen in Azië door Japan is aangedaan, werden door China verwelkomd, maar gingen vanmorgen bijna ten onder aan een, op het laatste moment, verhinderde poging van een conservatief Japans parlementslid te landen op één van de omstreden, door China en Japan opgeëiste onbewoonde rotsformaties in de Oost-Chinese Zee. Een eerdere, gelukte, landing ruim een jaar geleden, leidde tot een golf van protesten in Hongkong, China en Taiwan, dat tevens aanspraak maakt op de eilandengroep.

Hoewel het Japanse oorlogsverleden en het daaraan gerelateerde veiligheidspact tussen de VS en Japan, de betrekking tussen China en Japan telkenmale bemoeilijken, zijn de relaties tussen beide regeringen niet slecht. Japan is China's grootste handelspartner en één van zijn belangrijkste buitenlandse investeerders. De bijna 3,4 miljard gulden aan zachte yen-leningen die Hashimoto gisteren aan China beloofde, bevestigen het belang dat China heeft bij goede betrekkingen. Territoriale conflicten en het Japanse oorlogsverleden zijn onderwerpen die aan de orde komen, zolang zij het behoud van goede betrekkingen niet echt bedreigen.