Thailand wil afrekenen met corruptie politici

In het Thaise parlement is vandaag het debat begonnen over wijziging van de grondwet. 'Groen' wil afrekenen met corrupte politici, 'geel' verdedigt het koningshuis.

BANGKOK, 4 SEPT. Wie dezer dagen de benzinestations van Bangchak Petroleum in de Thaise hoofdstad Bangkok binnenrijdt om zijn tank vol te gooien, krijgt van pompbedienden na betaling de keuze uit twee cadeautjes: een paar eieren of een kopie van de ontwerptekst van de nieuwe Thaise grondwet. Tot verbazing van de pompbedienden valt de keuze van de meeste automobilisten in deze magere economische tijden niet op de eieren. “De afgelopen dagen hebben onze mensen meer dan 50.000 kopieën van de nieuwe grondwet uitgedeeld”, vertelt Siriporn Thamasawat, verantwoordelijk voor de opmerkelijke actie bij de pomp. “Vier van de vijf mensen laten de eieren liggen en kiezen voor het boekje met de tekst.”

De grote interesse van de tankende Thais voor de nieuwe grondwet is symbolisch voor de aandacht die de 60 miljoen inwoners van dit land op dit moment hebben voor de politiek. In Thailand begint vandaag een historisch debat over radicale veranderingen in de Thaise grondwet. In het hele land wordt de discussie, die waarschijnlijk enkele dagen zal duren, op de voet gevolgd.

De voorgestelde veranderingen in de grondwet draaien in het algemeen om het gedrag van politici. Een van de belangrijkste nieuwe bepalingen maakt het politici een stuk minder makkelijk om in tijden van verkiezingen stemmen te kopen. Vorig jaar nog werden de landelijke verkiezingen door politieke commentatoren uitgeroepen tot de “smerigste en meest kostbare” uit de geschiedenis van Thailand. Naar schatting 1,2 miljard dollar (ruim twee miljard gulden) zou destijds zijn gebruikt om stemmen te kopen. Vooral op het platteland wordt traditioneel veel geld betaald om hele dorpen achter een partij te scharen.

Het debat over de grondwet komt op een moment dat Thailand steeds dieper in een financiële crisis raakt. Sinds de Thaise regering de baht, de nationale munteenheid, op 2 juli dit jaar devalueerde, heeft de munt 25 procent van zijn waarde verloren. Tegelijkertijd kelderden de koersen op de beurs van Bangkok naar recorddiepten. Inmiddels is de hulp ingeroepen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) dat een reddinsgpakket samenstelde van ruim 17 miljard dollar. De economische groei zal, na jaren van gemiddeld 10 procent, dit jaar amper 4 procent bedragen. Sinds 1960 groeide de economie niet meer zo slapjes.

De Thaise premier Chavalit Yongchaiyudh is al de hele zomer bezig de schuldigen aan te wijzen voor de huidige crisis. Maar intussen is hij zelf steeds zwaarder onder druk komen te staan. Volgens analisten en commentatoren hangt zijn politieke toekomst direct af van de uitkomst van het debat. “Hij heeft zich nog steeds niet duidelijk uitgesproken over zijn visie op de voorgestelde veranderingen, al lijkt het er op dat hij de nieuwe grondwet steunt. Maar dit is typisch voor Chavalits stijl: hij spreekt zich nergens echt over uit omdat hij niemand voor het hoofd wil stoten”, zegt Pornsak Phongpaew, politicoloog aan de Chulalongkorn universiteit in Bangkok.

Veel Thais wijzen naar Chavalit en zijn tien maanden oude coalitie-regering als de hoofdoorzaak voor de crisis. “Er zitten veel te weinig mensen in dit kabinet die voldoende economische kennis hebben. Sommigen weten niet eens wat het IMF is. Chavalit is veel te laat begonnen met het doorvoeren van aanpassingen om de economie te redden”, zegt een diplomaat. Chavalit beperkte zich wekenlang tot sussende woorden. “Het komt allemaal wel goed”, is zijn meest geciteerde uitspraak van deze zomer.

De critici van Chavalit zitten vooral in de grote steden van Thailand. Zij pleiten nu voor verandering van het politieke systeem via de nieuwe, aangepaste grondwet. Op het platteland bestaat juist veel kritiek op de voorgestelde veranderingen. Het gros der Thaise boeren houden liever alles bij het oude. “Veel boeren zien een belangrijke inkomstenbrond wegvallen als ze straks tijdens verkiezingen niet meer kunnen worden omgekocht voor een stem. Maar ook alle lokale machthebbers zijn tegen omdat zij vrezen dat hun macht ook ernstig zal worden beperkt”, legt Pornsak uit.

De opposanten van de nieuwe grondwet hebben een aanvoerder gevonden in de Thaise minister van Binnenlandse Zaken, Sanoh Thienthong. Volgens hem zijn de voorstellen voor verandering zeer omstreden omdat de nieuwe grondwet de soevereiniteit voortaan bij het Thaise volk zou leggen. “Onder de nieuwe grondwet wordt Thailand een republiek en zouden we afscheid moeten nemen van onze monarchie”, waarschuwt de minister. Hij noemt de plannen “een communistische samenzwering”.

Door het koningshuis bij de discussie te betrekken, hoopt Sanoh Thienthong massale steun van het Thaise volk te winnen. Koning Bhumibol wordt in eigen land op handen gedragen en kent sinds zijn 'goddelijke interventie' in 1992, waarmee hij een einde maakte aan een bloedige militaire coup, een ongekende populariteit. De tegenstanders van de nieuwe grondwet hebben in het verlengde van de waarschuwende woorden van de minister de koninklijke kleur geel tot hun kleur van protest uitgeroepen.

In Bangkok legt 'geel' het voorlopig af tegen 'groen', de kleur die voorstanders van de grondwetswijziging hebben uitgekozen. Wie 'voor' is, knoopt een groen strikje om zijn auto-antennes of speldt iets groens op zijn overhemd. “Bangkok is de stad van de democraten en de intellectuelen”, vertelt een Westerse diplomaat. “Zij leggen allemaal een direct verband tussen de zwakke economie en de politieke leiding en ze vinden dat er een frisse wind moet waaien door de Thaise politiek.”