Scherpere sancties bepleit tegen Burundi

NAIROBI, 4 SEPT. De buurlanden van Burundi zijn boos en dreigen met aanscherping van al bestaande sancties. Op een speciale topbijeenkomst in de Tanzaniaanse hoofdstad Dar es Salaam besluiten de politieke leiders van zes landen in Oost-Afrika vandaag welke straf Burundi's president Pierre Buyoya verdient voor zijn boycot, vorige week, van het vredesoverleg.

De al maanden slepende vredesbesprekingen over Burundi leden vorige week schipbreuk. Omringd door onderhandelaars van de Verenigde Naties en Westerse ambassades wachtte topbemiddelaar en ex-president van Tanzania Julius Nyerere vorige week in Arusha tevergeefs op de regeringsdelegatie van Burundi. In de Noord-Tanzaniaanse stad zou onder aanvoering van Nyerere voor het eerst openbaar overleg beginnen tussen vertegenwoordigers van Hutu-rebellenbewegingen en het door Tutsi's gedomineerde regime van Buyoya. Moeizame voorbesprekingen hadden de afgelopen maanden in het geheim plaats in Rome.

Meer dan 150.000 slachtoffers vielen er in de afgelopen vier jaar bij botsingen tussen de heersende Tutsi-minderheid en de Hutu's in Burundi. Politieke en tribale geschillen worden in het kleine landje doorgaans uitgevochten met hakbijlen. Het ongedisciplineerde regeringsleger, dat vooral uit Tutsi's bestaat, speelt een grote rol bij het geweld. De aangekondigde besprekingen in Arusha zouden niet alleen een politieke doorbraak betekenen, maar hebben ook grote psychologische betekenis. Buyoya werd bang en kwam op het laatste moment niet opdagen.

Buyoya richt zijn pijlen nu op bemiddelaar Nyerere, die hij van partijdigheid beschuldigt. In het bijzonder Nyereres instemming met de sancties door buurstaten, wegens Buyoya's militaire staatsgreep vorig jaar, schoot de president van Burundi in het verkeerde keelgat. Verder beschuldigt hij Tanzania ervan in de kampen voor Burundese vluchtelingen in West-Tanzania onderdak te geven aan Hutu-verzetsstrijders. Vorige week liepen de spanningen op langs de Tanzaniaans-Burundese grens en pas enkele dagen geleden trok het Burundese leger zich naar verluidt terug uit het grensgebied.

Met de hete adem in de nek van Tutsi-radicalen die ieder overleg met de Hutu-rebellen afwijzen, heeft Buyoya vermoedelijk afgezien van vredesbesprekingen. Gesterkt door recente opmerkingen van een hoge Zuid-Afrikaanse diplomaat, die Nyerere sympathie verweet voor de Hutu's, moet Buyoya gedacht hebben dat hij de internationaal gerespecteerde Nyerere kon schofferen. Dat zal vermoedelijk een grove misrekening blijken. Vele jonge leiders in de regio, zoals Museveni (Oeganda) en de Rwandese vice-president Kagame, maar ook Mugabe (Zimbabwe), worden beschouwd als 'leerlingen van Nyerere', die al een halve eeuw een centrale rol speelt in de politiek van Oost-Afrika. Zij zullen Nyerere niet laten vallen.