Pensioenfondsen stoten voor miljarden aandelen af

AMSTERDAM, 4 SEPT. De Nederlandse pensioenfondsen (exclusief het ABP) hebben dit jaar voor enkele miljarden guldens aandelen afgestoten, omdat de beurskoersen zo hard zijn gestegen dat zij anders de eigen limiet overschrijden voor hun aandelenbeleggingen.

Tegenover deze “gedwongen verkopen” staan steeds minder pensioenfondsen die hun beleggingen in aandelen nog willen uitbreiden, zo blijkt uit een telefonische rondgang langs twintig pensioenfondsen die samen 270 miljard gulden beleggingen beheren. Daarvan is naar schatting een derde in aandelen geïnvesteerd. Pensioengigant ABP (210 miljard gulden) wilde niet reageren. De pensioenfondsen beheren samen ongeveer 600 miljard gulden vermogen.

Het gebrek aan kooplust bij de professionele beleggers heeft de particuliere beleggers de afgelopen maanden vrij spel gegeven om met hun aankopen de stemming op de effectenbeurs te bepalen.

“Ik denk dat de pensioenfondsen mondjesmaat aandelen hebben verkocht, maar niet grootschalig - dan zouden de koersen veel meer zijn gedrukt”, zegt directeur vermogensbeheer drs. J. Veldman van PVF Pensioenen (44 miljard vermogen onder beheer per eind 1996).

Steeds meer pensioenfondsen zitten met de omvang van hun aandelenbeleggingen tegen de grens aan die het bestuur van het fonds heeft vastgesteld, de zogeheten bandbreedte. “Wij worden al een paar maanden geconfronteerd met het feit dat de bandbreedtes voor aandelenbeleggingen worden gepasseerd”, zegt directeur vermogensbeheer drs. M. Starren van AZL, die zo'n 9,5 miljard gulden beheert. Het afgelopen jaar heeft AZL voor enkele honderden miljoenen guldens aandelen verkocht.

“Wij zitten aan de bandbreedte”, zegt directeur beleggingen drs. R. Hoying van het Bedrijfspensioenfonds voor de Metaalnijverheid (22 miljard gulden beleggingen). “Wij beraden ons. De markten zijn gespannen. De angst neemt toe.”

De pensioenfondsen hebben hun beleggingen in aandelen de afgelopen drie jaar met 70 procent vergroot tot 193 miljard gulden per eind maart van dit jaar. De uitbreiding volgde op onder meer aanhoudende kritiek op hun risicomijdende beleggingsbeleid. De verdeling van het belegd vermogen over aandelen, vastgoed en effecten met een vaste rente, die per pensioenfonds verschilt, moet het beoogde rendement opleveren dat nodig is om huidige en toekomstige pensioenuitkeringen te betalen.

Op lange termijn hebben aandelen een superieur rendement ten opzichte van andere beleggingen, zoals effecten met een vaste rente en vastgoed, maar de tussentijdse fluctuaties in de waarde van aandelen zijn veel sterker, zoals de laatste weken op de beurs zichtbaar is.

Veel pensioenfondsen zijn door de fenomenale koersstijgingen dit jaar overrompeld. Sommige hielden extra veel kasgeld aan in afwachting van een correctie (die niet kwam), terwijl andere de waarde van hun beleggingen zeker stelden via financiële technieken. Dat laatste is prijzig. “Het heeft tot nu niet gewerkt”, erkent Veldman van PVF Pensioenen, die begin dit jaar zo'n 'verzekeringstransactie' voor 20 procent van de aandelenportefeuille uitvoerde.

“Dit kost punten”, zegt een medewerker van een pensioenfonds dat deze strategie volgt, maar niet met zijn naam in de krant wil. Op een belegd vermogen van 5 miljard gulden kost de verzekering 50 miljoen gulden.