Het Europese kustpad; De niet-bestaande E-9

Van Nieuwe Schans op de grens met Duitsland kan men naar Bunde en vervolgens via Hamburg doorlopen naar Rostock en zelfs “verder oostwaarts”, beloofde de stichting Lange-Afstand-Wandelpaden (LAW) dit voorjaar in een persbericht. Met een feestelijke bijeenkomst van wandelaars en padenmakers werd toen het Europese kustpad E-9 - van de Golf van Biscaje tot Gdansk - geopend. Een tantaliserend beeld van wandelen langs kliffen, kusten en golvende duinen doemt op.

Bij Pied à Terre, een van de betere wandeldorado's van de hoofdstad, gelooft niemand in de E-9. De verkoper pakt de Europese wandelkaart, uitgegeven door de stichting LAW, erbij en zegt: “Ze hebben langs de kust een vette rode lijn getrokken. Dat zou een aaneengesloten wandelpad zijn, maar gidsjes of goede kaarten van dat pad kan ik nergens krijgen.” Wat hij wel heeft is de brochure annex kaartje Hauptwanderwege im Nordwesten. Eén van die Hauptwanderwege is de 187 kilometer lange Störtebeker-weg.

Als één weg aanspraak mag maken op de benaming 'kustpad' is het deze. De Störtebeker-weg loopt langs de Waddenkust van Ostfriesland. De organisatie die verantwoordelijk is voor de Hauptwanderwege is het Wiehengebirgsverband in Osnabrück. Daar moet men kunnen vertellen of er wandelgidsen zijn waarin overnachtings- en ravitailleringsmogelijkheden staan en ook wat aan wandelgenot verwacht mag worden. Helaas, “Langs de Störtebekerweg zou ik nooit willen lopen”, zegt de vrouw van Heinz Ricke. Ricke is medevoorzitter van het Wiehengebirgsverband. Hij was aanwezig bij de officiële opening van de E-9 in maart van dit jaar. Ricke is even weg, maar zijn partner is de stelligheid zelve: alleen maar asfalt, uitstekend voor fietsers, maar niets voor de wandelaar.

Ostfriesland valt dus af. De voet wil avontuur, de voet wil zich verzetten tegen uitglijden, wil keien omzeilen en zich schrap zetten tegen een hellende ondergrond. Modder mag, steile gruishellingen ook, zand- of grindpad wordt al minder, omdat we die moeten delen met recreatieconcurrent fietser - maar een verharde weg kan alleen in uiterste noodzaak. Wandelen is met je voeten de aarde strelen en de aarde bestaat niet uit asfalt en beton. Wanneer ik Ricke aan de telefoon krijg, bevestigt hij het verhaal van zijn partner. Er zijn tot zijn spijt nauwelijks nog “Naturwegen” in Oostfriesland. “Fast alle Kleiwegen sind die letzte Jahren befestigt.”

Dan maar terug naar Pied à Terre, wie weet of oostelijk van OostFriesland nog een bewegwijzerd kustpad is. We vinden de Wanderführer Ostseeküste Rügen und Usedom. Van Travemünde gaat een pad van 35 km naar de badplaats Boltenhagen. Zou dit de lang verbeide E-9 kunnen zijn?

Mijn partner en ik besluiten tot een proefondervindelijk onderzoek en nemen de trein naar Travemünde. Daar schijnt de zon en hangt overal het bord: 'belegt'. “Alles is vol langs de Oostzeekust”, zegt een bitse vrouw bij de Tourist Information. We kopen voor de zekerheid bij een buitensportwinkel in Lübeck een 'tarp', een stuk veredeld landbouwplastik om onder te slapen, en gaan op weg.

Aan het gebied tussen Travemünde en Boltenhagen, de Klützer-Winkel, mankeert niets. Enorme graanvelden golven over de heuvels. Her en der verspreid liggen vakwerk-boerenhoeven met rieten daken. Paden lopen door kleinere en grotere stukken bos. Tot de Wende was dit gebied van militair-strategisch belang voor de troepen van het Warschaupact. Hierdoor moesten zij naar het Westen oprukken. Het was dan ook Sperrgebied. Wie van Harkensee naar Neuenhagen wilde, moest een pasje hebben.

Maar van een echt wandelpad langs de kust van Noordwest-Mecklenburg is geen sprake. Het is ook hier lopen over asfalt, kinderhoofdjes en betonplaten. Eerder geschikt voor fietsers dan voor wandelaars. Het nauwelijks gemarkeerde pad van Travemünde naar Boltenhagen gaat een kort stukje langs de kust - dwars door een enorm bungalowterrein - en buigt dan het naar het zuiden. De door diverse Einheimischen aangeprezen Kolonneweg langs de kust, achter de smalle duinenrij, bestaat uit met zand overwaaide betonplaten. Het enige voordeel van dit pad (voor de wandelaar) is dat het fietsers zo nu en dan dwingt af te stappen. Pied à terre had gelijk: de E-9 bestaat niet.

INFORMATIE

Kaarten

Lokaal verkrijgbare kaarten worden wel als Wanderkarte aangeprezen, maar bieden voornamelijk 'Radrouten'.

*Kompas Spezial Wanderkarte 1001, WISMAR Klützer Winkel - Grevesmühlen,1:50.000, DM 12,80

*ADAC Karte 1:150.000 Deutschland Blatt 17 Von Hamburg bis Schwering. ƒ 15,90, handig als overzichtskaart

*Kompas Wanderführer Ostseeküste Rügen und Usedom, ƒ 43,25.

*Hauptwanderwege im Nordwesten, uitg. Wiehengebirgesverband tel 0541-29771

Voedsel

Voor de liefhebber van Bratwurst und Bier de hemel op aarde, zij het dat Imbiss kiosken enigszins eenzijdig zijn gesorteerd en ver uiteen liggen. Wie de lokale keuken wil proeven: restaurant 'Kiek in' aan de Friedenstrasse in Kalkhorst serveert een aanbevelenswaardige Mecklenburger Pflaunenbraten mit Apfel Rotkohl und Kartoffelklössen voor 14 DM. Pas in Wismar - een oude, goed geconserveerde Hanzestad die een omweg waard is - beginnen de betere restaurants.

Wismar: Zur Reblaus, Gemütliche Wein & Kaffeestube, in der Neustadt 9

Hotel Alter Speicher, Bohrstrasse 12 biedt goed eten (lamsrug of Oostzee-aal) met hondse bediening. Dat laatste geldt voor meer gelegenheden die niet allemaal genoemd hoeven worden.

Overnachtingen

Volgens de inheemse bevolking moeten er veel particuliere verhuurders van kamers zijn. Maar die zijn dan goed verstopt of er zijn er minder dan de Einheimischen denken of alletwee. Wij vonden in Dönkendorf bij Peter Anders een B&B voor 100 DM. Hij catert eigenlijk alleen voor mensen die een week of langer blijven. Peter Anders tel 0049-38827-7432

*In Wismar Hotel Stadt Hamburg Am Markt 24 kamer voor 2 voor 170 DM. Tel 03841-2390

*In Lübeck en Travemünde veel hotels in diverse prijsklassen.

*Zomaar in een bos of langs een veld de tenten opslaan wordt niet gewaardeerd. De wandelaar moet rekening houden met een wat terughoudende houding van de bevolking. Wellicht dat zij door het na-oorlogse isolement wat argwanend is geworden in de omgang met vreemden. Pas de vijfde boer wijst ons in Steinbeck, na inzage van onze Ausweis, een plek aan op zijn land. In augustus onder een appelboom kamperen is overigens niet aan te bevelen.