Golfsurfen aan de kust van Nederland; Op zoek naar de ideale golf

Paradise Beach en Baywatch hebben hun werk gedaan: ook in Nederland is sinds enkele jaren een subcultuur ontstaan rond het golfsurfen - het echte surfen, met een surfplank en zonder zeil. Voor de tweede keer organiseren de Nederlandse surfers dit jaar hun kampioenschappen. Wanneer de golven hoog genoeg zijn, wordt aanstaand weekeinde de laatste wedstrijd gehouden om de Nederlandse beker van deze in Nederland relatief nieuwe sport.

Een golf van anderhalve meter hoog en bijna honderd meter lang schuift als een muur naar de twee jongens die op hun surfplank voor de Scheveningse haven dobberen. Ze kijken over hun schouder. Begint-ie over links of rechts om te krullen?

De golf wordt groter, de kleur van de steiler wordende muur donkerder, de wind blaast druppeltjes van de top van de golf in een spetterende kraag naar de horizon. Een kort moment staat de watermuur verticaal. Dan breekt hij.

Beide jongens, links en rechts van de brekende golftop, peddelen razendsnel mee. Ze worden meegenomen voor de take-off. In één vloeiende beweging gaan ze staan en schieten naar beneden, van de waterhelling af. Aan het einde van hun drop maken ze een bocht, een bottom turn, en surfen weer tegen de golfop. Op de top ervan, tegen de dunne rand, trappen ze hun plank om, rippen, en verdwijnen dan weer in het gat voor hen. In elkaar gedoken racen ze down the line de golf af tot deze in schuim is veranderd.

Voor de tweede keer worden dit jaar golfsurfkampioenschappen gehouden in Nederland. In vijf wedstrijden - waarvan er een werd gehouden in Engeland en de rest in Scheveningen, Wijk aan Zee en Ter Heijde - wordt gekeken welke Nederlandse surfer het langst op een golf kan blijven staan terwijl hij een aantal manoeuvres uitvoert. Gemiddeld doen er veertig mensen mee. Onzekere factor is de aanwezigheid van golven die hoog genoeg zijn om de wedstrijd door te kunnen laten gaan. Een halve meter is doorgaans al voldoende.

Maar zelfs dat stond er niet in Scheveningen op zaterdag 14 juni, de eerste dag van de derde wedstrijd om de Nederlandse surfbeker. Nu zijn Nederlandse surfers gewend aan wachten op goede swell. Bovendien, voor de volgende dag waren er wel golven voorspeld en 's avonds in de feesttent op het Scheveningse strand werd er door de ongeveer 350 aanwezigen als vanouds gefeest.

In de feesttent stond een groep jongere jongens bij elkaar, sommigen met hun vriendinnetje aan hun zijde. Ze hingen wat aan de tafels en dronken een biertje. In de hoek van de feesttent toonde een televisie beelden van enorme golven die op tropische stranden in elkaar knalden. Eén van de jongens stond opeens op en liep naar de andere kant van de zaal. Daar bood hij de Australische profsurfer Gary Elkerton, die speciaal voor deze wedstrijd was overgekomen, een joint aan. Elkerton weigerde. Naast hem stonden de échte surfers, de hardcore, de mannen voor wie het onmiskenbaar aanwezige stoere strandimago rond de sport niet de reden is om te surfen.

Nederlands enig echte professionele surfer, Viktor van der Kleij, schat de grootte van de hardcore-groep in Scheveningen - het Mekka van het Nederlandse surfen - op zo'n twintig man.

Als er één sport is die in staat is het leven van mensen volledig te veranderen is het surfen wel. “Ze nemen een baantje waarbij ze zo min mogelijk moeten werken en zoveel mogelijk vrije tijd hebben”, zegt Viktor. Zelf werkt hij zo nu en dan voor zijn vader, die een aannemingsbedrijf heeft. Volgens Viktor is de mentaliteit van golfsurfers anders dan die van windsurfers. “Golfsurfers leven om te surfen. Dat doen windsurfers ook wel, maar golfsurfers zijn makkelijker. Als ze het geld hebben, besteden ze dat direct aan een trip. En niet aan materiaal van vijfduizend gulden. Windsurfen is meer yuppenwerk.”

Surfen is niet in de eerste plaats een competitieve aangelegenheid, maar een individuele zoektocht naar de perfecte golf. Daarom reizen de hardcore-surfers met hun oude VW-busjes het hele continent af. Achterin de bus wordt geslapen. Van Schotland tot Marokko zijn ze op zoek naar de ultieme golf. De meest glazige, donderende, holle of de krachtigste golf. De Nederlandse surfers reizen relatief veel omdat in Nederland de golven vaak niet hoog genoeg zijn. Eenmaal weer thuis zoeken ze onderdak bij ouders of vrienden. Tijdelijk, want zodra er weer voldoende geld is verdiend, wordt de volgende trip gemaakt.

Het aantal Nederlanders dat een golfsurfplank heeft, wordt geschat op circa zevenhonderd. Overwegend jongens in de leeftijd van 15 tot 25 jaar, meisjes zijn er in deze sport nauwelijks. Viktor heeft voor het tweede achtereenvolgende jaar de wedstrijd voor vrouwen zelfs moeten schrappen wegens gebrek aan belangstelling. Meisjes spelen wel een belangrijke rol, maar dan op foto's in surfbladen of als aanbidder van geslaagde surfers. Zo moet wereldkampioen Kelly Slater dagelijks de opgewonden tienergroupies van zich afhouden.

De surfcultuur is in soaps als Baywatch en Paradise Beach het decor waartegen de relatieproblemen van de filmhelden zich afspelen. Muziekzender MTV toont regelmatig beelden van surfers. De film Pointbreak voert drie surfers op die banken overvallen om hun surfleven te bekostigen. “Veel mensen komen af op de life-style, die vinden ze stoer”, zegt Viktor. Er zijn volgens hem jongens die een korte wendbare plank kopen waar ze absoluut niet mee uit de voeten kunnen. Maar dat hoeft dan ook niet. Alleen al het lopen met zo'n plank over het strand roept bewondering op.

Sinds het begin van de jaren zeventig wordt er in Nederland gesurfd. Go Klap, ooit technisch tekenaar weg- en waterbouw, staat aan de geboorte van deze sport in Nederland. Halverwege de jaren zestig liet een Amerikaan een surfplank liggen bij de zeilvereniging waarbij Klap was aangesloten. Klap ging het longboard gebruiken en raakte verslingerd aan de sport. Later opende hij een surfzaak bij de Scheveningse haven. Zijn concurrent, Etsko Schuitema, van 'Hart Beach' verkoopt sinds 1978 surfplanken. Volgens Schuitema is het surfen explosief gegroeid de afgelopen vier jaar. “Het past ook prima in de stroom van thrill-seeking sporten die de laatste tijd zo aanslaan.” De zaak van Etsko heeft zich ontwikkeld tot verzamelplaats van surfers. Op golfloze dagen komen zij zich bij hem vervelen. Er staat een televisie in de zaak waar surfvideo's worden gedraaid om de stoke erin te houden.

Met op de achtergrond de surfpunk van de groep Off-Springs hangen de jongens in rieten stoelen voor de video van de belangrijkste surfwedstrijd ter wereld - de Pipe Masters, natuurlijk op Hawaii. Surfgodfather Gerry Lopez legt uit dat het surfen voor hem een leerschool is en dat golven voor hem iets spiritueels hebben. Met wezenloze blik horen de jongens het verhaal voor de vierde keer aan. Voor de vijfde keer vragen ze aan elkaar of er echt niet te surfen valt op de veertig centimeter-golfjes die een paar honderd meter verderop zachtjes over het Scheveningse strand kabbelen.

INFORMATIE

De kampioenschappen

De vierde wedstrijd van de NK Surftour wordt gehouden in Wijk aan Zee op 6-7 september. De alternatieve datum bij te weinig golven is 13-14 september.

De vijfde en laatste wedstrijd wordt gehouden in Ter Heijde op 11-12 oktober. De alternatieve datum is 18-19 oktober. Voor meer informatie: OM Surfevents, tel 070-3500383

Wedstrijdregels

Deelnemers aan een surfwedstrijd worden opgedeeld in twee poules. Binnen iedere poule worden de deelnemers weer ingedeeld in groepjes van vier. Deze vier surfers gaan tijdens iedere heat, die een kwartier duurt, tegelijk het water in. Ze mogen tien golven afsurfen, waarvan voor de jury de drie beste tellen. Zo komen uit iedere heat twee surfers naar voren. Uit iedere poule komen, nadat alle heats zijn afgewerkt, twee winnaars, die het in de finale tegen de twee winnaars van de andere poule opnemen. De jury beoordeelt hoe goed de golf wordt benut, hoe lang de rit was, hoe vloeiend de bewegingen eruit zagen en hoe spectaculair de manoeuvres waren.

Manoeuvres

De ultieme droom van iedere surfer is om zo lang mogelijk in de tube te zijn. Dit is de gang van water die voor enkele seconden ontstaat als een steile golf hol omkrult en breekt. Een andere basismanoeuvre is de bottom turn. Hierbij wordt met het board in volle vaart een bocht gemaakt in de voet van de golf. Doorgaans wordt dit gedaan om vervolgens tegen de golf op te surfen en op de bovenste rand ervan de plank om te trappen: een snap. Andere, nieuwere manoeuvres zijn aerials: sprongen in de lucht boven de rand van de golf.

Surfspots

Een van de beste plaatsen in Nederland om te golfsurfen is Scheveningen. Naast het havenhoofd is door de politie een stuk gereserveerd waar dit wordt toegestaan. De reden dat het hier goed surfen is, is dat de havenhoofden honderden meters het water in steken, waardoor de wind wordt afgeremd maar de golven erom heendraaien en clean breken. Op iedere plek waar een vergelijkbare situatie is, zijn surfmogelijkheden. Een populaire plaats is de Maasvlakte, maar ook in Domburg, Ter Heijde, Wijk aan Zee en Egmond aan Zee wordt gesurfd. De beste surfplaats in België is Blankenberge.

Materiaal

In tegenstelling tot bij windsurfen heb je bij golfsurfen relatief weinig materiaal nodig. Het belangrijkste is natuurlijk een board. Hierbij zijn grofweg twee mogelijkheden:

Een popout. Dit is een vaak zware surfplank die geschikt is voor beginners. Hij wordt gespoten in een mal en kost nieuw rond de 500 gulden.

Een customboard. Voor veel surfers zijn alleen dit de echte surfplanken, volgens hen tellen in een mal gespoten popouts niet mee. Kenmerk van een customboard is dat deze met de hand gemaakt is door een shaper.

Er worden verschillende customboards gemaakt. In opeenvolgende lengte, van klein naar groot: fishboards, shortboards, guns, minimalibu's, longboards en noseriders. Prijzen stijgen evenredig met de lengte. Het begint met circa 800 gulden en eindigt boven de 2000 gulden. Bekende merken zijn onder meer Ripcurl, Ocean Magic, Nev en Neil Pryde.

Er is bovendien wax nodig om op de plank te smeren zodat het oppervlak ervan grip geeft aan de voeten.

Naast een board heb je een leash nodig. Dit is een stuk elastisch draad dat met klitteband om de enkel wordt gebonden en zo de surfer verbindt met de plank. Dit alles om ervoor te zorgen dat de surfer ook in de zware branding zijn board niet kwijtraakt. Kosten circa 50 gulden.

Omdat in Nederland het water tien van de twaalf maanden te koud is om zonder beschermende warmtekleding in te surfen, heeft de Nederlandse surfer een full wetsuit nodig. Kosten vanaf circa 500 gulden. De enkelingen die ook 's winters doorsurfen dragen bovendien handschoenen, schoentjes en een rubberen capuchon.

Surfshops

In Nederland zijn vier surfzaken die zich gespecialiseerd hebben in golfsurfen:

Go Klap Surfing, Dr. Lelykade 44, Scheveningen, tel 070-3548679

Hart Beach, Vissershavenweg 55b, Scheveningen, tel 070-3545583

REM Surfing, Passage 44, Zandvoort, tel 023-5718600

Sportshop Domburg, Weststraat 2a, Domburg, tel 0118-586012