Filmheld Lucky Luke

De stripheld Lucky Luke viert de komende maanden zijn 51e verjaardag in Hoorn. In het Museum van de Twintigste Eeuw is een expositie ingericht over de 'lonesome cowboy' en zijn trouwe viervoeter Jolly Jumper.

Tentoonstelling: Lucky Luke, de eenzame cowboy, t/m 26 okt, di t/m zo 10-17u, Museum van de Twintigste Eeuw, Bierkade 4 & 4a in Hoorn, entree ƒ 5, 4 t/m 16 jaar ƒ 4, inl 0229-214001.

Stripheld Lucky Luke en het Wilde Westen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De strips zijn gebaseerd op de vele legendes en vooral de lonesome cowboy-films met Roy Rodgers die zich afspelen in dit ruige gebied van de Verenigde Staten. Lucky Luke viert de komende maanden zijn 51e verjaardag in het Museum van de Twintigste Eeuw, samen met zijn trouwe en buitengewoon intelligente viervoeter Jolly Jumper.

Sinds Lucky Luke het licht zag, zijn er wereldwijd meer dan 278 miljoen albums verkocht, verdeeld over 70 verschillende titels. De geestelijke vader van Lucky Luke, Morris (Maurice de Bevere), begon in 1946 met het tekenen van Lucky Luke. In zijn verhalen parodieerde hij de klassieke Westernfilms waarvan hij een fervent liefhebber was. In de jaren veertig was weinig documentatiemateriaal voorhanden over deze periode. Daarom griste 'Morris' - terwijl collega-striptekenaar Franquin een oogje in het zeil hield - in de bioscoop filmfoto's van de muur. Deze afbeeldingen van saloonscènes, ghost-towns en postkoetsen gebruikte hij als voorbeeld voor de omgeving waar Lucky Luke zijn avonturen beleefde. Morris paste als één van de eerste striptekenaars filmtechnieken toe. Camerastandpunt, montage en belichting uit de film werden gebruikt in de strip.

In 1946 verschijnt de eerste Lucky Luke-strip (Arizona 1880) in de Robbedoes Almanak. Deze strip wordt gekenmerkt door weinig tekst en veel gooi- en smijtwerk. De personages waren bol en rond en hadden - typerend voor deze periode in de strip - slechts vier vingers aan elke hand. De expositie toont veel van deze vroege strips, die in het begin Franstalig waren. Ook hangen er de gepikte filmfoto's, met inderdaad afgescheurde hoeken.

Klassieke Westernfilms komen terug in de Lucky Luke verhalen: Rio Grande (John Ford, 1950) ligt aan de basis van Canyon Apache (1971), The Stage Coach (John Ford, 1939) vinden we terug als De Postkoets (1968). Ook Judge Roy Bean uit The Westener (William Wyler, 1940) verwerkt Morris in zijn avonturen (De rechter, 1958). Vele bekende en minder bekende acteurs passeren de revue, Morris geeft ze allemaal een rol: W.C. Fields (als dronken directeur van het Western Circus), Lee van Cleef als premiejager (in het gelijknamige album), Groucho Marx en Alfred Hitchcock als bartender. Jack Palance uit Shane (George Stevens, 1953) wordt als Phil IJzerdraad tijdens een duel door Lucky Luke om zeep geholpen. Dit is een van de weinige doden die er in de strip vallen, mede onder druk van de uitgever bleef het geweld beperkt tot blauwe ogen, builen op hoofden en natuurlijk veel geweervuur. De invloed van het politiek correcte denken is niet beperkt gebleven tot het geweld. In 1988 stopte Lucky Luke met roken en zijn vertrouwde shaggie werd vervangen door een lange grasspriet. Dit leverde Morris een prijs op van de wereldgezondheidsorganisatie. Daar staat wel tegenover dat toen Morris de katholieke uitgeverij Dupuis verliet en bij de wat meer liberale Dargaud terechtkwam, de dames van lichtere zeden hun intrede deden: Saloongirls, met een prachtige Mae West als madam.

De expositie belicht niet alleen de man die sneller schiet dan zijn schaduw, ook de geschiedenis van het Wilde Westen komt uitvoerig aan bod, zoals de Pony Express, de beruchte postroute van St. Joseph, Missouri, naar Californië, met als meest bekende postbode Buffalo Bill. Op de achtergrond klinkt de dramatische filmmuziek uit The Good, the Bad and The Ugly. Een lange vitrine in het museum stelt een stuk prairie voor, inclusief een verlaten zadel, een schedel van een os, cactussen en het graf van Jesse James. Slechts het glas weerhoudt me ervan in de wereld van het Wilde Westen te stappen, de ondergaande zon tegemoet.