De pientere vallei

Silicon is een fraaie naam voor zand. Grof gesteld worden van dat materiaal de chips voor computers gemaakt. Maar de Silicon-vallei ten zuiden van San Francisco is wel wat meer dan dat. Het is een grote broeikas van activiteiten voor de computer- en informatietechnologie. Honderden vaak niet zo grote ondernemingen houden zich er bezig met allerlei toepassingen op dit gebied.

Tegenwoordig gaat het daarbij vooral om netwerken; zo komt praktisch de gehele techniek van Internet uit de vallei. Natuurlijk zijn de economische cijfers in dit gebied van rond twee miljoen mensen uitbundig goed. Het is een genoegen om hun statistieken over groei en werkgelegenheid te lezen.

Maar dat is niet altijd zo geweest. Slechts enkele jaren terug gingen enige belangrijke defensieorders verloren en dreigde de vallei wat weg te zakken. Daarop is een typisch Amerikaanse reactie gevolgd, namelijk computernetwerken zijn onze stijl en met netwerken gaan we ook de problemen te lijf. Dat wil zeggen netwerken van diegenen die zich verantwoordelijk voelen voor de samenleving. Binnen een reeks van allerlei netwerken zijn vele mensen uit het bedrijfsleven, overheid, onderwijs en dergelijke bij elkaar gaan zitten en hebben zij systematisch gezocht naar de problemen en de mogelijke oplossingen. Die problemen zijn ongeveer dezelfde als bij ons: de werkgelegenheid voor de toekomst, de opkomst en instandhouding van kleinere bedrijven, congestie op de wegen, milieuvraagstukken, tekortschietend onderwijs, bureaucratie - de bekende lijst dus. Met de resultaten van het werk is men voortdurend zeer open naar buiten getreden, wat een uitgebreide maatschappelijke dialoog heeft veroorzaakt, die kritisch werd gevolgd door de pers.

Ik geef een voorbeeld dat de praktische kant van Amerikanen laat zien. De computerindustrie maakt gebruik van hooggeschoolde werknemers. De opleiding daarvoor op de scholen is onvoldoende. Zelfs bleek dat het computergebruik op de scholen in de Silicon-vallei minder was dan het Amerikaanse gemiddelde. Het eerste plan was alle scholen op één dag van de noodzakelijke kabels te voorzien. Voor die 'wiring'-dag hadden zich meer dan duizend mensen gratis beschikbaar gesteld. Al gauw bleek dit niet erg handig te zijn, want na de draden is er veel meer nodig. Daarom is het programma in stukken gehakt. Eerst hebben een aantal concurrerende ondernemingen alle nodige computeronderdelen gemaakt. Die zijn goedkoop - in gevangenissen! - in elkaar gezet. Daarna zijn de computers successievelijk met de bekabeling naar de scholen gebracht. Van het geheel is een netwerk gemaakt (natuurlijk ook aangesloten op Internet) waarbij de onderwijzers bij problemen steeds in contact kunnen treden met een hulpcentrale. Nu staan er in honderden klassen tien gloednieuwe computers per klas die volop worden gebruikt, vooral ook voor onderwijsprogramma's.

Een ander voorbeeld. Bouwvoorschriften zijn in Amerika op zijn minst zo ingewikkeld als bij ons. Bovendien verschillen ze van gemeente tot gemeente en van streek tot streek. Zo sterk zelfs dat de woningbouw erdoor achterblijft bij de bevolkingsgroei. Van ruim 600 verschillende voorschriften heeft men één systeem gemaakt, dat bovendien op Internet is gezet zodat iedereen er kennis van kan nemen.

Weer een ander voorbeeld. De congestie op de wegen kan afnemen als een deel van de werknemers thuis zou kunnen werken. Telewerken - wij kennen het ook - noemt men dat. In de praktijk is dat niet zo gemakkelijk. Men heeft diepgaand onderzocht onder welke omstandigheden telewerken kan slagen. Zo moet je het niet de hele week doen, voorts heeft het geen zin voor mensen die zich slecht kunnen concentreren of die binnen een grote familie leven. Al dit soort succes- en faalfactoren zijn in kaart gebracht en nu wordt telewerken alleen maar aangeboden als er een goede slaagkans is. Meer dan tien procent van de werknemers in de vallei werkt inmiddels een aantal dagen als telewerker, en dat percentage is nog steeds stijgend.

Deze voorbeelden zijn maar een greep uit een geheel dat men 'smart valley' is gaan noemen. De 'pientere' vallei wil voor de volgende eeuw een geheel nieuwe infrastructuur opbouwen, waarbij bedrijven hun onderlinge transacties doen via de computer, waarbij leren op afstand mogelijk is, waarbij elektronische clearinghouses de milieucondities registreren en waarbij de overheid het contact met de burgers verbetert door allerlei communicatienetwerken. Nog weer een greep uit de voorbeelden. Al in werking is 'CommerceNet' via hetwelk je veilig je boodschappen en betalingen kunt doen. 'Badger' geeft via Internet een toegankelijke kaart voor alle faciliteiten in de regio. 'Scpan' brengt de vele overheidsvoorschriften in beeld. Over de 'smart schools' is hiervoor al gesproken. Voor de digitale snelweg waar wij nog maar wat van dromen zijn in de Silicon-vallei dus al heel wat spaden in de grond gestoken. Overigens is dat niet de enige plaats in de wereld. Ook in Singapore is men een eind op streek.

Misschien is het aardig dit verhaal nog met een praktisch voorbeeld af te sluiten. Het is er maar een uit honderden. Als je een huis wilt kopen of laten bouwen moet je een groot aantal handelingen tegelijk verrichten: het betaalbare huis vinden, een makelaar of bouwer zoeken, zorgen voor een hypotheek, de notaris raadplegen, een aantal vergunningen aanvragen, enz. Dit gehele complex van handelingen kan op de computer worden gezet en via een apart onderdeel van Internet op een elektronische markt worden gebracht. Het enige wat je nog behoeft te doen is 's avonds na je werk de concurrerende aanbiedingen te bekijken. Dat is wat smart valley doet.