'Kosmonauten van Mir schuldig'

MOSKOU, 3 SEPT. Niet de techniek, ook niet de vluchtleiding op aarde, maar twee Russische kosmonauten zijn schuldig aan de bijna-fatale botsing tussen de Mir en het zwaar beladen vrachtschip Progress, eind juni. Dat harde oordeel is gisteren geveld door een onderzoekscommissie waarin de bouwers van het ruimtestation de overhand hebben.

De kosmonauten Vasili Tsiblijev en Aleksandr Lazoetkin, die half augustus na een hachelijk verblijf in de Mir op aarde terugkeerden, hangen strafkortingen op hun salaris boven het hoofd. “We vinden het sneu voor die jongens, maar feiten zijn feiten”, aldus adjunct-directeur (en ex-kosmonaut) Valeri Rjoemin van Energija, de fabrikant van het ruimtelaboratorium. “Waarschijnlijk krijgen ze een boete opgelegd.”

Wat de bemanningsleden precies fout hebben begaan, is niet onthuld. Ook zijn de bevindingen van de commissie nog niet definitief, zo zei het hoofd van de Russische bemande ruimtevaart, Michail Sinelsjtsjikov. Ook de krant Kommersant Daily berichtte vanmorgen dat Rjoemin te voorbarig heeft geoordeeld, omdat de commissie haar onderzoek pas over twee weken zal afronden: “Als belanghebbende bij de ruimtevaartindustrie lijkt hij zich vooral zorgen te maken om zijn eigen reputatie”, schrijft het zakenblad. De kosmonauten zouden moeten 'hangen' om de Amerikaanse NASA de indruk te geven dat er met het ruimteschip zelf niets mis is. De Russen vrezen dat de Amerikanen hun miljoenencontract voor de huur van de Mir zullen opzeggen.

Kort na de botsing, die de toekomst van de Russische ruimtevaart aan het wankelen heeft gebracht, meldde een Russische krant dat gezagvoerder Tsiblijev geen rekening had gehouden met het overgewicht van de Progress, waardoor de zeven ton wegende capsule bij het koppelen de Spektr-module van de Mir ramde en lek stootte. Ook president Jeltsin schreef het ongeluk toe aan “menselijke factoren.”

Terug op aarde beten Tsiblijev en Lazoetkin fel van zich af. “Velen hadden ons liever dood gezien”, merkte de Mir-commandant op. Hij zei dat hij erger had voorkomen door met stalen zenuwen achter de knoppen te blijven zitten toen hij de macht - via afstandsbediening - over het onbemande vrachtschip verloor. Niet hij, maar de haperende, stokoude apparatuur had in zijn ogen gefaald. Russische ruimtevaart-veteranen die op aarde de handmatige manoeuvre hebben nagebootst, zou het ook niet zijn gelukt om de koppeling vlekkeloos tot stand te brengen. Het tij leek verder ten gunste van Tsiblijev en Lazoetkin te keren toen de boordcomputer van de Mir twee weken geleden spontaan de geest gaf. Een sterk verouderd modem, dat wegens geldgebrek nooit was vervangen, begaf het op een kritiek moment.

Gisteravond nam een Russische nieuwslezer het voor het tweetal op: “Zo'n stellige conclusie dat de bemanning schuldig is, wekt bevreemding.” De Russische pers schreef eerder dat kosmonauten per vlucht een contract afsluiten: bij een goede beoordeling achteraf kunnen zij een bonus van ruim 40.000 gulden verwachten, bovenop hun gewone salaris van 200 gulden per dag.