Hashimoto wil wantrouwen van China wegnemen

Premier Hashimoto van Japan komt morgen in Peking aan voor een vierdaags bezoek aan China. Tot de gevoeligste onderwerpen op de agenda van de twee hoofdrolspelers in Azië behoren de Japans-Amerikaanse samenwerking en de kwestie Taiwan.

TOKIO, 3 SEPT. Een week geleden riep de Chinese premier Li Peng de Japanse pers in Peking bijeen om te waarschuwen dat “de Japans-Chinese relaties op hun grondvesten zullen schudden” als de samenwerking tussen Japan en de Verenigde Staten zich in de toekomst ook zal uitstrekken tot Taiwan, het eiland dat China beschouwt als een 'afvallige' provincie. Li Peng doelde op de herziening en uitbreiding van het Japans-Amerikaanse samenwerkingverdrag, waarover thans wordt onderhandeld. Volgens een interimrapport zal Japan in de toekomst logistieke steun bieden aan de VS in het geval van een 'incident in de omgeving van Japan' en de Chinezen eisen helderheid over de begrenzing van deze 'omgeving'.

Gisterochtend gaf de Japanse premier Ryutaro Hashimoto alvast antwoord aan Li Peng door op zijn beurt de Chinese pers in Tokio bijeen te roepen. Over de Japans-Amerikaanse militaire samenwerking “maakt China zich te veel zorgen”, aldus Hashimoto, een gevolg van het feit dat er volgens hem tussen China en Japan “onvoldoende dialoog is op het gebied van veiligheid”. Om hier verbetering in aan te brengen zal Hashimoto bij zijn bezoek aan China deze week een voorstel doen voor militaire uitwisseling tussen beide landen, zo kondigde hij gisteren aan.

Zo kent de relatie tussen Japan en China vele aspecten want op de dag dat Li Peng vorige week in Peking streng de Japanse pers toesprak, mijmerde zijn Japanse ambtgenoot Hashimoto over een ontmoeting met de hoogwaardigheidsbekleders in Peking enkele jaren terug: “De hoeveelheid drank die we nuttigden was niet gering en ik denk er met nostalgie aan terug.” Hashimoto maakte deze opmerking tijdens een lezing in Tokio waarin hij zijn uitgangspunten voor de toekomstige relatie met China uiteenzette. Hij kon de gevoelige kwestie-Taiwan niet geheel links laten liggen, zo betoogde hij, maar hij wilde tegelijkertijd veel verder kijken dan dit “tijdelijke” probleem, zo zei hij.

Aangaande Taiwan herhaalde Hashimoto het officiële Japanse standpunt dat het eiland onderdeel is van de Chinese Volksrepubliek. Hij zei echter ook “te hopen” op een vreedzame oplossing van het conflict. Het is deze “hoop” die problemen oproept. Een vooraanstaand kabinetslid zei onlangs namelijk dat Japan wel degelijk steun zal geven aan de VS in het geval er sprake is van een gewapend conflict over Taiwan. Die uitspraak leidde vervolgens tot felle reacties uit Peking.

Het grootste deel van Hashimoto's lezing ging evenwel over uitbreiding van de Japans-Chinese samenwerking en de creatie van een “gemeenschappelijke orde” in Azië. Concrete vormen gaf Hashimoto niet aan deze orde, maar wel noemde hij als basis “een begrip van wederzijdse verschillen” en een “afzien van pogingen om eigen waarden aan andere landen op te dringen”.

Hashimoto wees nadrukkelijk op het feit dat Japan een Aziatisch land is en hij vroeg zich af of “liberalisme werkelijk superieur is aan andere waardensystemen en of het geoorloofd is andere landen te vragen dat in zijn geheel te accepteren”. Elk land heeft “inheemse mechanismen” en overdreven kritiek op andere landen levert volgens Hashimoto “geen bijdrage aan de vorming van een vreedzame en welvarende 21ste eeuw”. Uit begrip voor diversiteit, gevolgd door dialoog en samenwerking dient zodoende volgens Hashimoto de nieuwe “gemeenschappelijke orde” tot stand te komen.

De lezing van Hashimoto is te zien als een voortzetting van de lijn die hij in januari in Singapore uiteenzette, dat wil zeggen een grotere rol van Japan in Azië, als Aziatisch land. Net als in Singapore brak Hashimoto in zijn lezing vorige week wederom een lans voor China's lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Dit lidmaatschap - waartegen in de VS bedenkingen bestaan - kan dienen als “een manier om China de regels voor internationale handel te laten volgen”. En anderzijds ook om China “deel te laten nemen aan de vormgeving van deze regels”. Japan is China's grootste handelspartner en omgekeerd is China na de VS de tweede handelspartner van Japan. Lidmaatschap van de WTO is dan ook een van de programmapunten voor Hashimoto's bezoek aan China.

Andere gespreksonderwerpen zijn verdere samenwerking op het gebied van milieu en energiebesparing, economische samenwerking op basis van yen-leningen, en het opruimen van chemische wapens die het Japanse leger aan het einde van de oorlog in China heeft achtergelaten. Hashimoto zal aan het einde van zijn vierdaags bezoek tevens als eerste naoorlogse premier een bezoek brengen aan Mantsjoerije in Noordoost-China, waar Japan in de jaren dertig een marionettenstaat stichtte. Pu Yi, de laatste Chinese keizer, was formeel staatshoofd maar het Japanse leger trok aan de touwtjes. Tegenwoordig overspoelt het Japanse bedrijfsleven deze regio met investeringen.