Dagelijks met elkaar om de tafel

Op RTL4 is de programmering van 07.00 tot 13.30 uur, van 15.00 tot 20.30 uur en van 22.30 tot 24.15 uur elke doordeweekse dag hetzelfde. De kijker moet niet teveel verrast worden met onverwachte programma's op onverwachte tijden, luidt de ijzeren wet der commerciële televisie. De kijker moet weten wat hij kan verwachten.

Ook bij de publieke omroepen komen de directeuren steeds meer in de ban van deze zogeheten horizontale programmering. Een 'herkenbaar net' lijkt ook daar steeds vaker een must. Zo kent Nederland 1 al het dagelijkse jeugd- en amusementsblokje van 16.30 tot 19.00 uur, het actualiteitenuurtje van 20.00 tot 21.00 en brengt Nederland 2 dagelijks van 17.29 tot 19.00 2 Vandaag en om 23.00 uur Studio NOS. Vijf dagen in de week.

“Maar het meest horizontale net is Nederland 3”, zegt VPRO-hoofdredacteur televisie Hans Maarten van den Brink. Het net waarop VARA, NPS, RVU en VPRO samenwerken, brengt ons in het nieuwe seizoen op werkdagen tussen de middag Middag Editie, van zes tot acht het jeugdblok en B&W, van tien tot kwart over elf nieuws, Sportjournaal en NOVA, Den Haag Vandaag en drie keer in de week Paul de Leeuw Laat de Leeuw.

Het is opvallend dat VARA, VPRO, NPS en RVU het zo eens hebben kunnen worden. Want bij de publieke omroep, ooit ontstaan vanuit de gedachte dat elke zuil een stem zou hebben in het aanbod, ligt per definitie samenwerking niet voor de hand. Vooral nu de nieuwe mediawet voorschrijft dat elke omroep zijn eigen karakter uitdraagt. In dat licht mag de aan de dag gelegde eensgezindheid opmerkelijk genoemd worden.

Dat het echter niet allemaal rozengeur en maneschijn is, willen de omroepdirecteuren best toegeven. Zo zegt NPS-directeur Willem van Beusekom Van Gewest tot Gewest, tot treurnis van de makers, opgeofferd te hebben aan de horizontalisering van Nederland 3: hij ruilde de zendtijd op de vroege vrijdagavond (half acht) in voor de minder goed bekeken zondagavond (half zeven) om ruimte te maken voor VARA's dagelijkse B&W. “We zagen het allemaal als versterking van het net”, zegt hij enigszins met spijt.

Ook Vera Keur zegt veren te hebben moeten laten om B&W te realiseren. Programma's als Mad about You, Midas en Frasier die vroeger in de luwte van half acht weinig tegenwind ondervonden, zijn ten behoeve van Barend en Witteman naar acht uur verschoven: een tijdstip waarop de andere netten met kijkcijferkanonnen als Het Journaal en Goede tijden, slechte tijden miljoenen kijkers lokken. “En dat is natuurlijk ook zonde”, verzucht Keur. De conclusie van de drie directeuren is dan ook dat de grens aan de horizontalisering op Nederland 3 inmiddels wel bereikt is.

“Nog meer horizontale banden, en je plamuurt het zaakje dicht”, voorspelt VPRO-hoofdredacteur Van den Brink. “We hebben nu al een probleem met het uitzenden van speelfilms. We mogen pas na negen uur films voor boven de zestien jaar uitzenden, maar om tien uur beginnen Het Journaal en NOVA al weer. Ik weet nog niet hoe ik dat ga oplossen.” Ook Vera Keur denkt dat de horizontalisering niet eindeloos meer kan doorgaan. “Dat gaat ten koste van de variëteit en diversiteit.” VPRO-directeur Hans van Beers is het hier mee eens: “Je moet het niet te veel in elkaar willen weven. Contrasterende opvattingen leveren een krachtiger resultaat dan steeds te kijken wat je samen kan doen.”

Maar liever legt Vera Keur de nadruk op de positieve aspecten van netcoördinatie. Zo legt zij uit dat eventuele plannen voor een VARA-sportprogramma in de ijskast zijn gezet toen de VPRO haar in een vroeg stadium van zijn sportambities op de hoogte bracht. “Wij hebben toen gezegd: zullen wij het dan laten. Dat kan alleen als je dagelijks met elkaar om de tafel zit.”