Omstreden iatrosoof 'sticht opnieuw school'

Is Rotterdam verrijkt met een school op iatrosofische grondslag, gesticht door de omstreden Haagse leider J.P. de Kok? D66 vroeg de minister om opheldering.

ROTTERDAM, 2 SEPT. Gordijnen hangen voor de ramen. De fietsenrekken zijn leeg. Op het pleintje voor het gebouw staat alleen een plastic afvalbak. Op de muur hangt een plakaat. Michaelsgenootschap staat er op. Binnen is een mevrouw, maar contact met de buitenwereld wil ze niet. “Nee, ik heb geen enkel commentaar”, zegt ze door de intercom bij de deur.

Buurtbewoners zeggen dat het gebouwtje dient als een soort kinderdagverblijf waar “kleuters” van ouders met een “filosofische levenshouding” worden opgevangen. Een handjevol kinderen in de leeftijd van drie tot en met zes jaar komt er regelmatig een dag lang over de vloer, weet overbuurman W.A. Dumon Tak aan de Hoflaan in het Rotterdamse Kralingen. “Maar daarna is het soms weer een week stil.” Hij denkt dat er een soort sekte samenkomt. “Mensen met tronies die denken dat ze wijsheid in pacht hebben”.

Het pand aan de Hoflaan zou worden gehuurd door de omstreden Haagse iatrosoof J.P. de Kok. Hij wordt beschouwd als de leider van de iatrosofische beweging in Nederland, een soort alternatieve natuurgeneeswijze. De Kok schreef behandelingen voor die varieerden van gras eten tot pianospelen. Hij werd in 1994 voor twee jaar veroordeeld wegens het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel aan een vrouw en haar baby door onthouding van medische zorg. Zij was bij hem onder behandeling voor een middenoorontsteking, later bleek dat het om een zware longontsteking ging. Twee jaar later raakte De Kok nogmaals in opspraak, ditmaal in verband met de dood van een peuter, maar de rechter sprak vrij.

De Kok zou nu een schooltje zijn begonnen in Rotterdam dat door ongeveer vijftien jonge kinderen uit heel het land wordt bezocht. De Rotterdamse advocaat mr. P.J. de Bruin is één van de ouders die zijn kinderen naar het Michaelsgenootschap stuurt. Voor Hier en Nu radio zei hij gisteren dat hij zijn kinderen zelf wil onderrichten, vanochtend weigerde hij ieder commentaar. Een deel van de kinderen die het Rotterdamse schooltje bezoekt is leerplichtig. Onduidelijk is of de kinderen die geregeld bij het Michaelsgenootschap komen allemaal ontheffing van de leerplicht hebben. De omstreden iatrosoof stichtte ook al in 1991 schooltjes met zeer jonge kinderen in Den Haag en Rosmalen, die door ingrijpen van justitie inmiddels weer zijn gesloten.

Het Tweede-Kamerlid Lambrechts (D66) nam gisteren met verbazing kennis van wat zei noemt “een onduidelijk gebeuren”. “Het is zaak dat het ministerie van Onderwijs snel een onderzoek instelt naar de gang van zaken in Rotterdam. Er zou een groep kinderen zitten die geen vrijstelling van de Leerplichtwet heeft. Dat kan niet”, aldus Lambrechts. Ze heeft gisteren minister Ritzen (Onderwijs) in schriftelijke vragen om opheldering gevraagd.

Bij het ministerie van Onderwijs hebben ze weinig zicht op de activiteiten die onder de vlag van het Michaelsgenootschap plaatsvinden. In feite, benadrukt de woordvoeder, is dit een zaak van de gemeente Rotterdam. De Rotterdamse directeur Dienst Stedelijk Onderwijs, J.H.M. Steegmans, voelt zich niettemin “nogal ongemakkelijk” met de affaire. Wat De Kok doet mag: daar kan noch hij noch de Onderwijsinspectie voorlopig iets tegen doen. In de boeken van de Onderwijsinspectie staat de school niet geregistreerd, waardoor er van toetsen van wat voor een kwaliteit dan ook geen sprake kan zijn. En Steegmans beschikt niet over een aangifte van overtreding van de Leerplichtwet, op basis waarvan hij in actie kan komen. Een actie bovendien die niet zozeer tegen De Kok zou zijn gericht als wel tegen de ouders van kinderen in de leerplichtige leeftijd van vijf tot zestien jaar. Want zij, en niet de Kok, overtreden de Leerplichtwet.

Maar welke kinderen bezoeken de school dan? De directeur haalt zijn schouders op. Geen idee, klinkt het. Geen Rotterdamse kinderen die leerplichtig zijn, zo weet hij. “Ik sluit niet uit dat daar kinderen zitten die de Leerplichtwet overtreden. Maar uit Rotterdam komen ze niet. Dat heb ik nagetrokken.” Evenmin zitten er bij zijn weten leerlingen die door onze Rotterdamse dienst zijn vrijgesteld van de Leerplichtwet vanwege levensovertuiging, zeer ernstige gedragsproblemen, psychische of lichamelijke klachten.

Steegmans heeft geen idee wat hij nu nog tegen de school ondernemen kan. “Verrekte lastig. Elke gegronde reden voor ingrijpen ontbeer ik.” Een aanknopingspunt zou nog kunnen zijn het gegeven dat De Kok in 1994 is veroordeeld medisch feit veroordeeld is, maar dat is weer niet zijn pakkie-an. “Als ik af ga op wat voor een feiten ik heb, dan zeg ik u: ik heb er geen. Als iemand tegen mij zegt: die school bestaat niet, dan kan ik hem geen ongelijk geven.”

Aan de Hoflaan is het rustig vanmorgen. Naast het genootschap staan bouwvakkers. Ze verbouwen een pand voor de Rotterdamse politie. Ze kijken uit op een leeg pleintje achter de school. “Wat hiernaast allemaal gebeurt weet ik niet.” zegt een bouwvakker. “Een collega zag vorige week kinderen spelen, meer weet ik niet.”